Bẩn kinh hoàng

Mùi hôi thối nồng nặc, dòi bò lổn nhổn, ruồi nhặng nhiều vô kể là những điều chúng tôi cảm nhận và tận mắt chứng kiến được tại những hộ sản xuất kinh doanh da, xương, mỡ trâu bò ở thôn Thụy Ứng, xã Hòa Bình, huyện Thường Tín (Hà Nội). Thực trạng này đã tồn tại nhiều năm nay, gây bức xúc cho nhiều hộ dân sống gần khu vực này. Bên cạnh đó, do không có hệ thống xử lý, tất cả nước thải đều đổ ra hệ thống cống chung gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người dân, môi trường.

Hôi thối, ruồi, dòi và thiếu đủ thứ

Theo chân đoàn kiểm tra liên ngành về ATVSTP gồm Cục ATVSTP (Bộ Y tế), Cục cảnh sát môi trường (Bộ Công an), cơ quan thú y,... chúng tôi có mặt tại thôn Thụy Ứng, xã Hòa Bình, huyện Thường Tín. Cảm nhận đầu tiên khi có mặt tại những hộ gia đình chế biến xương động vật là một mùi hôi thối khủng khiếp, hàng trăm bao tải xương được chất đống, vứt lổn nhổn khắp nơi, ruồi bọ nhiều đến nỗi tràn cả xuống mặt sân. Theo tìm hiểu của phóng viên, mặc dù đã được dải vôi bột trắng xóa cả khu sản xuất nhưng một ngày cở sở này "thu" được khoảng 2 thúng dòi. Chị Nguyễn Thị Mai, chủ cơ sở cho biết "Hiện tại cơ sở chế biến của chị có khoảng 30 tấn xương, số xương này sẽ được dùng làm thức ăn cho gia súc, do đặc thù kinh doanh mặt hàng này gây ra mùi khó chịu nên xã đã cho di chuyển ra khu vực cánh đồng". Qua kiểm tra, cơ sở đã không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ số xương kể trên, không có bất kì giấy tờ nào về việc cam kết bảo vệ môi trường. Cũng tại thôn Thụy Ứng, đoàn kiểm tra đã tiến hành kiểm tra cơ sở kinh doanh da trâu, bò của gia đình anh Nguyễn Văn Vượn, anh Trần Văn Soát... Qua kiểm tra, đoàn đã phát hiện 6 tạ da trâu bò (cơ sở của anh Vượn) và 20 tấn da trâu, bò đang được ướp muối, được xếp thành nhiều lớp và để trực tiếp xuống nền nhà. Cả 2 cơ sở này đều không xuất trình được giấy kiểm dịch thú y cũng như giấy tờ liên quan đến nguồn gốc xuất xứ số hàng trên. Đặc biệt, nước thải của các cơ sở này đều xả trực tiếp ra cống chung của làng, không hề qua bất kỳ biện pháp xử lý nào.

Hàng chục tấn da trâu, bò đã bốc mùi hôi thối (ảnh chụp tại thôn Ngụy Ứng, Thường Tín, Hà Nội ngày 24/9).   Ảnh: Anh Tuấn

Ngoài những cơ sở kinh doanh các sản phẩm động vật, tại thôn Thụy Ứng còn có một số hộ sản xuất kinh doanh mỡ động vật. Qua quan sát, bằng mắt thường có thể khẳng định việc chế biến mỡ này không thể bảo đảm vệ sinh, dụng cụ chế biến cáu bẩn, đen xì, nơi đựng các bao tải chứa mỡ ẩm thấp, và gần như tất cả đều được đặt dưới đất. Điều quan trọng hơn đó là các hộ này chỉ biết sản xuất và bán chứ không cần biết bán cho ai, mua với mục đích làm gì. Tại hộ gia đình ông Nguyễn Văn Dũng, tại thời điểm kiểm tra, gia đình ông đang chế biến mỡ, theo ông Dũng, số mỡ này được mua từ các lò mổ ở khu vực Mai Động với giá khoảng 2-3 nghìn đồng/kg. Từ đầu năm đến nay đã bán khoảng 120 kg mỡ. Theo quan sát của phóng viên, tại khu vực chế biến mỡ, các máy ép tóp mỡ đã cáu bẩn, đen xì, không bảo đảm vệ sinh, 3 bao tải chứa mỡ (khoảng 120kg) để ngay dưới nền nhà. Tại gia đình ông Nguyễn Đăng Tiến, tại thời điểm kiểm tra có 1 tạ mỡ và 1 tạ tóp mỡ, các bao tải chứa mỡ và tóp mỡ để ngay dưới nền đất, ẩm thấp và không đảm bảo ATVSTP. Cả 2 cơ sở này đều không có giấy kiểm dịch thú y và không có bất kỳ giấy tờ nào chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Chính quyền và người dân cùng bức xúc

Trao đổi với chúng tôi, ông Vũ Văn Đang, Phó chủ tịch UBND xã Hòa Bình thừa nhận, tình trạng ô nhiễm do các cơ sở chế biến mỡ, da, xương động vật tại đây từng được ghi nhận cách đây nhiều năm. Những năm gần đây, số người mắc phải các bệnh về phổi, ung thư ngày một nhiều. Những cánh đồng lúa có nước muối dùng ướp da trâu -bò chảy vào thì không thể canh tác (theo mẫu phân tích của các cơ quan chức năng, hàm lượng muối lên tới 1.590mg/lít). Bên cạnh đó, nguồn nước tại các khu vực có cơ sở chế biến da, mỡ, xương trâu bò qua kết quả phân tích hàm lượng các chất sắt, asen đều cao gấp 4-5 lần cho phép, đặc biệt, nước bị nhiễm mặn bởi hàm lượng muối gấp 72 lần so với cho phép. Chính quyền xã đã có nhiều biện pháp như tuyên truyền đến các cơ sở chế biến kinh doanh các loại mặt hàng trên, đầu tư xe chở rác, tuy nhiên việc giảm thiểu ô nhiễm môi trường không giảm đi được là bao. Ngoài ra, mức xử phạt hành chính tối đa cũng chỉ dừng lại ở mức 500.000 đồng mỗi lần. Mức phạt quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Chính quyền xã gần như đã bất lực với việc kiểm soát ô nhiễm.

Hàng trăm bao tải chứa xương trâu bò đang phân hủy, dòi bọ phát tán khắp nơi. Ảnh: AT

Không chỉ riêng chính quyền xã Hòa Bình bức xúc, rất nhiều hộ dân, đặc biệt là các hộ ở gần các khu vực chế biến da, mỡ, xương trâu bò đều rất bức xúc. Anh Nguyễn Văn Thuấn - một người dân trong thôn Thụy Ứng cho biết, bầu không khí trong thôn không lúc nào ngớt mùi hôi thối. Ngoài việc không khí bị ô nhiễm, nước muối các cơ sở dùng để thuộc da ngấm xuống đất sau nhiều năm đã ảnh hưởng tới mạch nước ngầm. Nước giếng khoan sâu tới 40m cũng không dùng được. Để chứng minh, anh Thuấn lấy chai hứng nước thải từ cống một cơ sở thuộc da cạnh nhà mình, chai nước đen sì, đầy cặn, bốc mùi hôi thối nồng nặc.

Ngay gần đó, anh Nguyễn Huy Hải có nhà nằm đối diện kho chứa mỡ, tóp mỡ trâu bò của một cơ sở chế biến mỡ. Anh Hải cho biết, trong kho luôn có hàng tấn nguyên liệu, nhà tôi và các hộ xung quanh gần như phải đóng cửa suốt ngày để tránh mùi hôi và ruồi nhặng. Tôi đang rao bán nhà vì không thể chịu đựng nổi.

Tất cả các vụ vi phạm trên hiện đang được cơ quan chức năng khẩn trương làm rõ. Tuy nhiên, trước tình hình này, cần rung lên một hồi chuông báo động về thực trạng ô nhiêm môi trường tại thôn Thụy Ứng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày của người dân. Ngoài ra, việc các hộ sản xuất kinh doanh mỡ động vật buôn bán tràn lan, chỉ vì lợi nhuận không cần biết tác hại là lời cảnh báo để các cơ quan chức năng điều tra, làm rõ lượng mỡ không bảo đảm vệ sinh này được sử dụng như thế nào?

Phóng sự điều tra của Anh Tuấn