Băn khoăn Tấm Cám

Văn hóa – Giải trí
Hiện nay, truyện cổ tích Tấm Cám đã được chữa lại phần kết để đưa vào sách giáo khoa phổ thông. Đã có nhiều ý kiến tranh luận trái chiều nhau về vấn đề này.

Hiện nay, truyện cổ tích Tấm Cám đã được chữa lại phần kết để đưa vào sách giáo khoa phổ thông. Đã có nhiều ý kiến tranh luận trái chiều nhau về vấn đề này.

Truyện cổ tích Tấm Cám vốn thân thuộc với người dân Việt Nam. Từ thời học cấp 1 (tiểu học bây giờ) tôi đã được đọc và nghe cô giáo dạy về Tấm Cám. Thuở ấu thơ, trong tâm trí tôi vẫn thường hiện lên hình ảnh cô Tấm xinh đẹp, hiền hậu. Vì xinh đẹp hiền hậu mà cô Tấm đã được Bụt hiện lên giúp đỡ trong mỗi lần gặp khó khăn gian nguy. Hạnh phúc mà cô Tấm gặt hái được sau bao phen thăng trầm sinh tử là hạnh phúc của người ở hiền gặp lành. Triết lý mà nhân dân gửi gắm trong truyện cổ tích Tấm Cám, có lẽ, cũng ở đấy.

Thời bé, tôi chưa hề băn khoăn phần kết của câu chuyện cổ tích nổi tiếng ấy, trái lại có phần hả hê khi Cám, kẻ ác bị trừng trị đích đáng như vậy.

 Truyện cổ tích Tấm Cám.

Tuy nhiên, khi ở độ tuổi trưởng thành tôi có ít nhiều băn khoăn về khúc kết của truyện Tấm Cám. Nó gờn gợn trong tôi một điều gì đó như là lòng lương thiện, độ lượng của con người đã bị bóng tối che phủ. Chắc ai cũng biết, nếu như ở hiền sẽ gặp lành thì đối lập với nó chỉ có thể là ở ác sẽ gặp họa. Càng ác họa càng lớn và đương nhiên theo thuyết nhân quả cái ác sẽ bị trừng trị đích đáng bằng những hình thức tương xứng. Thời phong kiến, kẻ phạm tội tầy đình có thể bị chém đầu, chém ngang lưng, tùng xẻo, bỏ vạc dầu hay để cho voi giày, ngựa xé… Nhưng đó là hình thức xử phạt của nhà nước chưa đi tới thời đại văn minh của nhân loại. Ngày nay, người ta thực hiện mục đích loại bỏ những kẻ phạm tội man rợ, rất nguy hiểm với cộng đồng xã hội bằng những hình thức xử tử nhẹ nhàng hơn như tiêm thuốc độc chẳng hạn.

Quay lại với truyện Tấm Cám, ta thấy hình thức trừng phạt Cám - người em cùng cha khác mẹ của Tấm, một cô gái vốn hiền lành phúc hậu xem ra tàn bạo dã man quá. Có gì đó thật bất nhân khi lừa em tắm bằng nước sôi rồi chặt xác Cám ra làm mắm gửi cho mẹ đẻ của nó - tức dì ghẻ của mình. Tôi mạo muội nghĩ, hành vi đó không phù hợp với phẩm chất, tính cách của Tấm. Hình ảnh người đại diện cho sự lương thiện hiền lành đã bị hoen ố bởi hành vi độc ác đó. Tấm đã trực tiếp lấy cái ác trừng trị cái ác một cách quyết liệt và cực đoan chứ không phải là người lấy ân cởi oán.
 
Nếu lấy oán trả oán thì vòng quay trừng phạt sẽ mãi tồn tại với sự thù hận không bao giờ mất đi vì thiện ác luôn tồn tại song hành trong cuộc sống con người. Hình thức mà Tấm chọn để trừng phạt Cám không tương xứng với người giữ ngôi hậu xuất thân từ một thôn nữ chân lấm tay bùn, mồ côi mẹ từ nhỏ và được tiếng hiền lành. Hành vi trả thù của Tấm quá tàn nhẫn nên câu chuyện cổ tích rất hấp dẫn này sẽ không phải là món ăn tinh thần siêu sạch, bổ ích cho tuổi thơ hiện nay. 

Truyện cổ tích Tấm Cám chắc chắn có nhiều dị bản. Vì thế, nên chọn một bản nào có phần kết nhân hậu độ lượng trong sạch cho các em học. Theo tôi, trong khi chưa chọn được bản Tấm Cám nào được như vậy thì cũng không nên sửa chữa thêm thắt vào làm gì vì nó sẽ là một kiểu tân cổ giao duyên rất khập khễnh. Bằng không, thì nên mạnh dạn đưa truyện cổ tích Tấm Cám ra khỏi hệ thống sách giáo khoa phổ thông hiện nay. Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam vẫn còn những chuyện cổ tích rất hay như Thạch Sanh, Sọ Dừa, Cây khế… cơ mà. Con em chúng ta sẽ học được lòng nhân hậu, lương thiện cao cả đẹp đẽ trong sáng từ những truyện cổ tích như thế.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý


Ý kiến của bạn