Hồi nhỏ, tôi say Tam quốc như điếu đổ. Sau này lớn lên, đọc văn học Trung Quốc cổ, nhưng chủ yếu là đọc thơ, tản văn chứ Tam quốc thì chỉ đọc lại một số hồi chơi thôi, không có ý đi sâu. Gần đây, bên Trung Quốc người ta lật lại nhiều chuyện về Tam quốc.
 Cảnh phim Tam quốc diễn nghĩa. |
Mấy hôm nay, xem lại phim Tam quốc diễn nghĩa trên truyền hình, ngẫm lại thì thấy trong Tam quốc… đầy rẫy mưu mô, kế hiểm và đầy rẫy sự giả dối. Giữa người với người đầy rẫy thủ đoạn. Anh em, cha con mà cũng giở thủ đoạn. Màn Tào Phi và Tào Thực tranh tài, tranh ngôi Thế tử trước mặt Ngụy vương Tào Tháo thật đặc trưng. Tháo yêu tài Thực, muốn “phế trưởng lập ấu”. Phi đến quỳ trước Giả Hủ, một mưu thần có uy tín với Tào Tháo, vấn kế. Trước khi Tào Thực theo Tào Hồng làm Giám quân ra trận, Tào Phi chuốc rượu cho Tào Thực say mềm, đến nỗi Thực bỏ bê việc quân, mất tín nhiệm. Đến khi Tháo hỏi ý Giả Hủ về việc phế lập thì Giả Hủ ủng hộ Phi và thế là Phi lên làm Thế tử.
Trong lịch sử, Tào Phi cũng là nhà thơ, nhà lý luận văn học nổi tiếng nhưng Tào Thực hay thơ hơn. Thực bị Phi chèn ép, ghen ghét và có câu chuyện thơ: “Cây đậu nấu củ đậu”, nói anh em sao nỡ giết nhau!
Thủ đoạn thì có nhiều, mà hễ thủ đoạn thì lừa mị giả dối đến ghê người. Ngay Trương Phi nóng nảy trung thực là thế mà khi dùng mưu bắt được Nghiêm Nhan, một lão tướng, cũng dùng thủ đoạn: quỳ xuống, ca ngợi Nghiêm để dụ hàng. Nghiêm Nhan “cảm động”, khóc. Những giọt lệ sao mà dễ dãi và đáng thương!
Tất nhiên là trong Tam quốc cũng có những người tốt, cương trực, hiền thần, có những ý tốt nhưng trong công việc tranh giành quyền lực giữa ba vương quốc cùng một dân tộc, sao mà lắm thủ đoạn đáng sợ !
Ngay cả Lưu Bị - Khổng Minh vào Tây Xuyên chiếm đất của người anh em Lưu Chương để lập nên nước Thục cũng là cả một chuỗi thủ đoạn!
Thủ đoạn và giả dối, liệu nó có ít nhiều làm che mờ giá trị nhân văn củaTam quốc không? Nhưng nó hé mở cho ta một sự thật kinh người, đáng sợ và đau lòng…
GS.TS.Mai Quốc liên