1. Tác dụng của hạt gấc
Hạt gấc là vị thuốc Đông y được sử dụng lâu đời với tên gọi Mộc miết tử. Theo các tài liệu Đông y, hạt gấc có vị đắng, hơi ngọt, tính ấm, có độc, đi vào các kinh can, tỳ, vị.
Hạt gấc có tác dụng tiêu thũng tán kết, giải độc, chỉ thống, khứ ứ, thường được ứng dụng trong điều trị các chứng sưng tấy ngoài da như mụn nhọt, đinh độc, viêm tuyến vú, quai bị; bệnh trĩ; chấn thương huyết ứ; viêm xoang, sát trùng…
Theo các nghiên cứu dược lý và y sinh học hiện đại, hạt gấc cũng có nhiều tác dụng đáng chú ý:
Hoạt tính kháng viêm và giảm đau: Các nghiên cứu chỉ ra rằng thành phần saponin trong hạt gấc có khả năng ức chế các yếu tố gây viêm. Đây chính là bằng chứng khoa học của việc ứng dụng các chế phẩm từ hạt gấc như rượu hạt gấc trong điều trị các chứng sưng tấy, viêm khớp mà dân gian vẫn thường sử dụng.
Hạt gấc có độc nhưng lại chứa nhiều thành phần tốt cho sức khỏe.
Tác dụng ức chế enzyme: Hạt gấc chứa các peptid vòng đặc biệt là những chất ức chế enzyme trypsin rất mạnh và có cấu trúc phân tử cực kỳ bền vững. Điều này mở ra tiềm năng trong việc sử dụng hạt gấc điều chế thành các loại thuốc điều trị ung thư và các bệnh lý liên quan đến sự rối loạn enzym phân giải protein.
Tác dụng gây độc tế bào: Trong các thử nghiệm in vitro, dịch chiết hạt gấc có thể kích hoạt quá trình tự chết của tế bào và ức chế chu kỳ tế bào ung thư, qua đó ức chế sự tăng sinh của nhiều loại tế bào ung thư như: ung thư vú, ung thư đại trực tràng, ung thư gan và ung thư da...
Khả năng chống oxy hóa: Hạt gấc chứa các hợp chất phenolic, flavonoid và các axit béo không bão hòa, có tác dụng trung hòa gốc tự do, bảo vệ màng tế bào khỏi sự căng thẳng oxy hóa, giúp ngăn ngừa lão hóa tế bào và hỗ trợ phòng ngừa các bệnh mãn tính.
Hoạt tính kháng khuẩn và hỗ trợ chữa lành vết thương: Dịch chiết từ hạt gấc có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn và nấm gây bệnh.
Tốt cho da: Các axit béo trong nhân hạt gấc (như axit stearic và axit linoleic) góp phần duy trì hàng rào bảo vệ da, thúc đẩy quá trình tái tạo mô và làm nhanh liền vết thương khi dùng ngoài da.
2. Tác dụng khi xoa bóp rượu gấc
Sử dụng rượu hạt gấc xoa bóp là kinh nghiệm dân gian từ lâu đời, được thực tiễn chứng minh là có hiệu quả trong hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh. Theo khoa học hiện đại, việc dùng dung môi cồn sẽ giúp hòa tan tốt hơn các hoạt chất có tác dụng sinh học khó tan trong nước của hạt gấc như saponin và lipid. Ngoài ra, acid stearic và palmitic trong rượu hạt gấc lại giúp các thành phần khác thấm qua lớp sừng của da hiệu quả hơn. Nhờ đó, rượu gấc có thể ứng dụng trong nhiều chứng bệnh như:
Hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp: Hỗ trợ giảm đau trong các trường hợp phong thấp, viêm khớp hoặc đau mỏi cơ bắp do vận động quá độ.
Sang chấn do té ngã: Giúp làm tan máu bầm dưới da do va đập mạnh.
Trị mụn nhọt, đinh độc: Giúp làm giảm sưng tấy, gom mủ và nhanh chóng làm tan các khối viêm.
Trị quai bị và viêm tuyến vú: Rượu hạt gấc giúp làm thông kinh mạch, làm giảm tình trạng sưng nóng đỏ đau tại vùng viêm.
Hỗ trợ điều trị trĩ: Rượu gấc thấm vào gạc đắp trực tiếp sau khi đi vệ sinh có tác dụng làm co búi trĩ, giảm tình trạng sưng đau do bệnh trĩ.
Hỗ trợ điều trị viêm xoang: Xoa rượu gấc dọc hai bên sống mũi có thể giúp giảm phù nề niêm mạch mũi, hỗ trợ dịch mủ dễ thoát ra ngoài hơn.
Bảo vệ da: Rượu hạt gấc có tác dụng ức chế một số vi khuẩn và nấm gây bệnh ngoài da.
3. Cách làm rượu xoa bóp từ hạt gấc
Nguyên liệu:
- Hạt gấc: Chọn hạt từ quả gấc già, chín đỏ, hạt đen bóng, cầm chắc tay, không bị rỗng hay nấm mốc.
- Rượu trắng: Sử dụng rượu gạo có nồng độ từ 45 - 50 độ; thường dùng 100g hạt gấc tương ứng với 200 - 300ml rượu.
- Bình thủy tinh sạch, chày cối để giã.
Cách làm:
- Cho hạt gấc lên chảo sao hoặc nướng trên than hồng đến khi vỏ ngoài cháy sém, bên trong nhân chuyển màu vàng nhạt và có mùi thơm đặc trưng của tinh dầu hạt gấc.
- Để nguội hạt gấc, sau khi để nguội, cho hạt gấc vào cối giã nát, giã cả vỏ và phân nhân vỡ vụn để rượu thấm đều.
- Cho toàn bộ hạt gấc đã giã vào bình thủy tinh, rót rượu vào cho ngập mặt dược liệu, đậy kín nắp, bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp.
Rượu gấc được làm từ hạt của quả gấc già.
4. Cách sử dụng và lưu ý khi dùng rượu hạt gấc
Rượu hạt gấc có thể sử dụng ngay sau 10 - 15 ngày. Tuy nhiên, nếu ngâm càng lâu (trên 1 tháng trở lên) thì dược chất càng đậm đặc và tác dụng càng mạnh.
Khi dùng lấy bông gòn hoặc gạc sạch thấm rượu, xoa trực tiếp lên vùng bị sưng tấy, bầm tím hoặc đau nhức, mỗi ngày xoa 2 - 4 lần.
Lưu ý: Rượu hạt gấc chỉ dùng ngoài da, không bôi trực tiếp rượu hạt gấc lên các vùng da đang bị trầy xước, chảy máu hoặc các vùng niêm mạc nhạy cảm (mắt, miệng). Do hạt gấc chứa các thành phần có độc, các chuyên gia khuyến cáo việc sử dụng cần được thực hiện qua bào chế đúng cách và chủ yếu ưu tiên dùng ngoài da, tuyệt đối không dùng dạng uống để tránh những tác dụng không mong muốn.
