Bác sĩ nói gì về nguy cơ sinh non từ những ca bệnh?

Số ca sinh non gia tăng

Theo Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cuba Đồng Hới (Quảng Trị), thời gian qua số lượng các ca sinh non đơn vị tiếp nhận, điều trị có dấu hiệu gia tăng. Thống kê cho thấy số ca sinh non chiếm khoảng 7% trường hợp nhập viện để sinh.

Thai phụ Đ.C.Q. (36 tuổi, trú phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị) có tiền sử hở eo tử cung (cổ tử cung suy yếu và giãn ra sớm trong quá trình mang thai, thường gặp trong quý 2 của thai kỳ) ở lần mang thai trước. Mới đây, khi đi khám, thai phụ được phát hiện tình trạng cổ tử cung ngắn. Sau khi thực hiện các kiểm tra chuyên sâu, thai phụ được chỉ định nhập viện để theo dõi, điều trị. Bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc dự phòng sinh non, tình trạng thai phụ dần ổn định.

Mới đây, thai phụ N.T.M.H. (33 tuổi, trú phường Đồng Hới) nhập viện trong tình trạng vỡ ối khi mang song thai ở tuần 27. Đây là lần mang thai đầu tiên của thai phụ sau khi sử dụng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Bác sĩ theo dõi tình trạng thai và dấu hiệu nhiễm trùng ở thai phụ. Sau nhập viện khoảng 1 tuần, khi xuất hiện các cơn co tử cung chuyển dạ, thai phụ được chỉ định dùng thuốc giảm co, hỗ trợ phổi.

Đánh giá tình trạng tình trạng vỡ ối kéo dài làm tăng nguy hiểm cho cả mẹ và thai, đã đủ liều hỗ trợ phổi, bác sĩ chỉ định mổ lấy thai để đảm bảo an toàn. Sau ca mổ, 2 cháu bé nặng 920gr và 1210gr chào đời. Hiện hai cháu đang được điều trị tại đơn nguyên hồi sức sơ sinh.

Một trường hợp có nguy có sinh non khác là thai phụ Đ.T.H.T. (37 tuổi, trú xã Minh Hóa, tỉnh Quảng Trị). Người này mang thai lần đầu, nhập viện ở tuần thai thứ 31 khi có dấu hiệu co tử cung chuyển dạ dù thai chưa đủ tuổi. Khai thác và đánh giá, thai phụ này không có các yếu tố nguy cơ để xảy ra tình trạng sinh non. Bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc cắt cơn co tử cung, thuốc dự phòng sinh non. Hiện thai phụ ổn định ở tuần thai 34.

Theo bác sĩ Trần Hoàng Hải, Phó trưởng Khoa Sản, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam – Cuba Đồng Hới, số lượng các ca sinh non, sinh cực non có xu hướng gia tăng. Nguyên nhận một phần do số lượng thai kỳ IVF và song thai ngày càng nhiều. Đặc biệt, một số trường hợp thai phụ sinh non dù không có yếu tố nguy cơ.

"Mỗi trường hợp bệnh là một câu chuyện, mỗi tiên lượng khác nhau, nên phương án điều trị và dự phòng khác nhau. Dù các phương pháp điều trị dọa sinh non ngày càng tiến bộ với nhiều thuốc và phương pháp hỗ trợ, nhưng nhiều trường hợp khó vẫn không thể can thiệp được. Thách thức trong điều trị, xử lý sinh non với các nhà sản khoa ngày càng lớn. Vậy nên việc dự phòng và phát hiện sớm với sinh non là cực kỳ quan trọng. Từ đó, giúp trì hoãn chuyển dạ, kéo dài thời gian mang thai, đảm bảo dùng thuốc hỗ trợ góp phần hồi sức nhi sau đẻ thuận lợi", bác sĩ Hải chia sẻ.

Bảo vệ mẹ và bé trước nguy cơ của sinh non

Bác sĩ Hải cho biết, có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng sinh non. Phụ nữ từng có tiền sử sinh non, từng phẫu thuật cổ tử cung (khoét chóp) hoặc nạo phá thai đã lớn có nguy cơ cao ở các thai kỳ sau. Người mẹ mang thai khi quá trẻ (dưới 20 tuổi) hoặc lớn tuổi (trên 35 tuổi), thể trạng suy dinh dưỡng, không tăng cân đủ, hoặc lao động nặng nhọc cũng làm tăng nguy cơ sinh non.

Thai phụ có bất thường cấu trúc tử cung như dị dạng tử cung bẩm sinh, u xơ cơ tử cung, hoặc hở eo tử cung. Người mang thai có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận, hoặc các bệnh lý tự miễn. Các bệnh viêm nhiễm đường sinh dục (viêm âm đạo, viêm cổ tử cung), nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm màng ối trong thai kỳ cũng làm tăng nguy cơ.

Nếu người mang thai hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chất kích thích hoặc chịu áp lực, stress kéo dài trong thai kỳ, mang thai ngoài ý muốn cũng làm gia tăng tỷ lệ sinh non.

Một số nguyên nhân khác như việc mang song thai hoặc đa thai chiếm khoảng 10 - 20% các trường hợp sinh non do tử cung bị quá tải và căng giãn quá mức. Tình trạng nhau tiền đạo, nhau bong non, rỉ ối hoặc vỡ ối sớm tự nhiên, thai chậm tăng trưởng trong tử cung, dị tật bẩm sinh hoặc suy thai cũng là yếu tố nguy cơ.

Theo bác sĩ Hải, việc sinh non ảnh hưởng đến an toàn sức khỏe, tính mạng của mẹ và bé. Khi sinh non, các cháu có nguy cơ bị suy hô hấp (do phổi chưa trưởng thành), hạ thân nhiệt, rối loạn nhịp tim/tuần hoàn, vàng da, nhiễm trùng sơ sinh và khó bú/tiêu hóa kém... Trẻ đẻ càng sớm (cực non dưới 28 tuần, rất non 28–31 tuần) thì nguy cơ tử vong và biến chứng càng cao. Nguy cơ về các biến chứng lâu dài như chậm phát triển thể chất lẫn trí tuệ, bại não, các vấn đề về thị giác (như bệnh võng mạc ở trẻ đẻ non) và thính giác.

Đối với phụ nữ sinh non, họ có thể phải chịu áp lực và cú sốc tâm lý nặng nề (lo lắng, trầm cảm sau đẻ), kiệt sức vì phải thường xuyên túc trực chăm sóc con. Và nguy cơ cho các lần mang thai sau vì người có tiền sử sinh non làm tăng nguy cơ tái phát ở những thai kỳ tiếp theo.

Bác sĩ Hải khuyến cáo, để giảm thiểu các nguy cơ liên quan đến sinh non, phụ nữ trong độ tuổi mang thai cần khám sức khỏe định kỳ trước khi có ý định mang thai. Từ đó kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính và có phương án tiêm chủng đầy đủ các loại vaccine cần thiết (như cúm, rubella, thủy đậu, viêm gan B). Tầm soát và điều trị các bệnh lý viêm nhiễm âm đạo hoặc đường tiết niệu ngay khi phát hiện. Nếu có tiền sử hở eo tử cung hoặc cổ tử cung ngắn, cần bác sĩ chuyên khoa hỗ trợ (như khâu vòng cổ tử cung hoặc dùng thuốc hỗ trợ theo chỉ định).

Khi mang thai, cần tuân thủ lịch khám thai để đo chiều dài cổ tử cung (qua siêu âm đầu dò âm đạo) và phát hiện sớm các dấu hiệu dọa đẻ non. Cùng với đó, thai phụ cần xây dựng lối sống lành mạnh, tuyệt đối không hút thuốc lá, tránh xa khói thuốc thụ động, không sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích. Xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, kiểm soát cân nặng hợp lý, uống đủ nước và bổ sung vi chất theo chỉ định của bác sĩ. Người mang thai nghỉ ngơi hợp lý, tránh lao động quá nặng nhọc và giữ tinh thần thoải mái, giảm thiểu stress.

Thai phụ cần đến ngay cơ sở y tế khi có các dấu hiệu bất thường như cơn gò tử cung đều đặn (1–3 cơn/10 phút) làm bụng gò cứng; đau âm ỉ ở vùng bụng dưới, đau lưng dưới hoặc nặng tức vùng chậu; ra dịch âm đạo bất thường, ra nhầy hồng âm đạo, hoặc rỉ/vỡ nước ối.

Hơn 100.000 trẻ sinh non mỗi năm: Cần một hành trình chăm sóc không gián đoạn

SKĐS - Trẻ đẻ non và nhẹ cân chiếm 19% trong mô hình bệnh tật của trẻ sơ sinh, chiếm trên 50% các nguyên nhân gây tử vong sơ sinh.