Báo Sức khỏe và Đời sống đã đăng tải loạt bài viết phản ánh nhiều hoạt động bất thường tại chuỗi cơ sở Y Đức Vương ở xã Hoài Đức (Hà Nội) liên quan đến việc hỗ trợ điều trị cho trẻ tự kỷ, tăng động, chậm nói, chậm phát triển trí tuệ, bệnh nhân tai biến và nhiều bệnh lý về cơ xương khớp.
Sau phản ánh, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo địa phương kiểm tra hoạt động của cơ sở Y Đức Vương.
Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Hoài Đức, cơ sở này đăng ký hoạt động theo mô hình chăm sóc sức khỏe, không đăng ký khám bệnh, chữa bệnh.
Nhân viên cơ sở Y Đức Vương can thiệp cho trẻ tăng động phổ tự kỷ, chậm nói vào ngày 17/6. Ảnh chụp màn hình trong đoạn livestream trên Facebook "Nguyen Minh Hieu".
Theo ghi nhận của phóng viên, ngày 19/6 trên trang Facebook "Nguyen Minh Hieu" tiếp tục xuất hiện nhiều video ghi lại cảnh nhân viên cơ sở thực hiện các thao tác tác động lên vùng đầu, cổ, cơ thể trẻ. Đồng thời tiếp tục hỗ trợ các ca tai biến, tăng động phổ tự kỷ. Trao đổi về chuyên môn, BSCKI. Trịnh Thị Phương, Khoa Thần kinh - Tâm bệnh, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa cho biết, với hơn 10 năm trực tiếp thăm khám, tư vấn can thiệp trẻ mắc các rối loạn phát triển, bà nhận thấy những quảng bá về khả năng giúp trẻ "không nói được thành nói được", cải thiện tự kỷ, tăng động, chậm phát triển trí tuệ bằng nắn chỉnh vùng đầu, cổ hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh. "Những thông tin này có dấu hiệu lợi dụng tâm lý mong muốn con sớm hồi phục của nhiều phụ huynh để trục lợi", BS Trịnh Thị Phương nói. Theo BS Trịnh Thị Phương, các rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý, chậm phát triển trí tuệ là những rối loạn phát triển thần kinh có cơ chế phức tạp liên quan đến cấu trúc và chức năng não bộ, không phải do "lệch đốt sống cổ" hay "tắc kinh lạc". Việc nắn chỉnh vùng đầu, cổ ở trẻ không đúng cách còn tiềm ẩn nguy cơ chấn thương cột sống cổ gây nguy hiểm cho trẻ. Theo BS Trịnh Thị Phương, một số phương pháp như châm cứu, bấm huyệt từng được nghiên cứu hỗ trợ một số triệu chứng đi kèm ở trẻ rối loạn phổ tự kỷ như giấc ngủ, tiêu hóa hay giao tiếp. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay không ủng hộ việc sử dụng những phương pháp này như biện pháp chính để điều trị tự kỷ, chậm nói hay tăng động giảm chú ý. Nếu áp dụng, việc thực hiện phải do nhân viên y tế được đào tạo bài bản tại cơ sở được cấp phép. Ông Minh Hiếu nắn chỉnh hàm và kéo tai trẻ trong quá trình can thiệp cho các trẻ chậm nói, chậm phát triển trí tuệ, tăng động (ảnh chụp màn hình). Về nguyên nhân, bác sĩ cho biết đến nay khoa học chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất gây ra tự kỷ hay tăng động giảm chú ý. Các rối loạn này thường là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố di truyền và môi trường. Chậm phát triển ngôn ngữ cũng liên quan đến nhiều yếu tố như tiền sử gia đình, sinh non, nhẹ cân hoặc biến chứng khi sinh. BS Trịnh Thị Phương khẳng định không có cơ sở khoa học chứng minh trẻ chậm nói chủ yếu do "não thiếu oxy" hay "tắc nghẽn tuần hoàn não". Tình trạng thiếu oxy não nặng hoặc đột quỵ ở trẻ thường gây ra những tổn thương thần kinh nghiêm trọng như bại não, yếu liệt, co giật, hôn mê chứ không chỉ đơn thuần gây chậm nói. Theo bác sĩ, việc đánh giá trẻ chậm nói, tự kỷ hoặc rối loạn phát triển cần được thực hiện theo mô hình đa chuyên khoa với sự tham gia của bác sĩ nhi khoa, thần kinh, tai mũi họng, phục hồi chức năng, tâm thần và chuyên gia tâm lý. Sau khi loại trừ các bệnh lý thực thể, trẻ sẽ được đánh giá bằng các thang đo phù hợp để xây dựng chương trình can thiệp cá thể hóa. BSCKI. Trịnh Thị Phương cho biết các phương pháp được giới chuyên môn và Bộ Y tế khuyến nghị hiện nay gồm ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu, giáo dục đặc biệt, giáo dục hòa nhập và rèn luyện kỹ năng sinh hoạt hằng ngày. Đối với trẻ tự kỷ, các phương pháp thực chứng như ABA, PECS, TEACCH, ESDM cùng với âm ngữ trị liệu được áp dụng tùy từng trường hợp. Với tăng động giảm chú ý, điều trị bằng thuốc kết hợp các liệu pháp tâm lý - hành vi giữ vai trò quan trọng. Theo BS Trịnh Thị Phương, ngôn ngữ trị liệu, hoạt động trị liệu và tâm lý giáo dục là ba lĩnh vực có nhiều bằng chứng khoa học về hiệu quả phục hồi ngôn ngữ, nhận thức và hành vi cho trẻ. Không có "phép màu" hay một phương pháp duy nhất giúp trẻ nói được hoặc phát triển thần tốc. Quá trình can thiệp, nhiều trẻ la hét, gồng người, giãy giụa (ảnh chụp màn hình). Đề cập đến các video ghi lại cảnh trẻ bị giữ chặt để thực hiện các động tác tác động lên vùng đầu, cổ, họng, BS Trịnh Thị Phương cảnh báo những can thiệp này có thể gây tổn thương cột sống cổ, chấn thương sọ não, tổn thương thanh quản, nguy cơ ngạt thở, đồng thời tạo sang chấn tâm lý, gia tăng lo âu và các hành vi chống đối ở trẻ. "Những tác động cơ học lên vùng đầu, cổ nếu thực hiện không đúng chuyên môn có thể gây tổn thương hệ thần kinh, mạch máu, hệ xương khớp, thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ", bác sĩ nói. BS Trịnh Thị Phương cảnh báo việc phụ huynh tin tưởng vào các phương pháp chưa được kiểm chứng không chỉ gây tốn kém về kinh tế mà còn khiến trẻ bỏ lỡ "thời gian vàng" can thiệp. Theo bà, giai đoạn lý tưởng để can thiệp là từ 18-36 tháng tuổi, khi não bộ có khả năng thích nghi và học hỏi mạnh nhất. "Nếu theo đuổi những phương pháp chưa được kiểm chứng, trẻ có thể mất cơ hội phát triển ngôn ngữ, nhận thức và kỹ năng xã hội trong giai đoạn quan trọng nhất. Điều này có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài đối với khả năng học tập và hòa nhập của trẻ sau này", BS Trịnh Thị Phương nhận định. BS Trịnh Thị Phương khuyến cáo phụ huynh cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo về khả năng "chữa khỏi" hay "giúp trẻ nói được nhanh chóng", đồng thời kiên trì đồng hành cùng con bằng các phương pháp can thiệp đã được chứng minh hiệu quả dựa trên bằng chứng khoa học.
