Bác sĩ chỉ rõ lý do nhiều người trị nám tốn kém nhưng vẫn tái phát

Theo chuyên gia da liễu, nguyên nhân không chỉ nằm ở việc điều trị chưa đúng cách mà còn do nhiều người đang hiểu sai bản chất của nám da.

TS.BS Vũ Huy Lượng - Trưởng khoa Laser và Săn sóc da, Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết, nám và tăng sắc tố hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Không chỉ phụ nữ sau sinh hay tuổi trung niên, nhiều người ở độ tuổi đôi mươi cũng đã xuất hiện nám, thâm sạm kéo dài.

Người trẻ bị nám ngày càng nhiều vì "treatment quá mức"

TS Lượng cho rằng, lối sống hiện đại khiến làn da phải đối mặt với nhiều tác nhân gây tăng sắc tố hơn trước. Xu hướng du lịch, chơi thể thao ngoài trời, chụp ảnh ngoài nắng khiến nhiều người tiếp xúc tia UV cường độ cao trong thời gian dài nhưng chống nắng chưa đúng cách.

Bên cạnh đó, áp lực công việc, thức khuya, căng thẳng kéo dài và tiếp xúc thường xuyên với ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính cũng góp phần thúc đẩy quá trình tăng sắc tố da.

Đáng chú ý, tình trạng "treatment theo mạng xã hội" đang trở thành một trong những nguyên nhân phổ biến khiến người trẻ bị nám sớm. Nhiều người tự ý sử dụng acid, retinol nồng độ cao, peel da hoặc laser liên tục mà không phục hồi hàng rào bảo vệ da.

"Khi da bị viêm và kích ứng kéo dài, tế bào melanocyte sẽ tăng sản xuất melanin gây thâm và nám", TS.BS Vũ Huy Lượng phân tích.

Ngoài ra, tâm lý muốn trắng nhanh, đẹp cấp tốc khiến không ít người tìm đến kem trộn, lột tẩy da hoặc các phương pháp làm đẹp thiếu an toàn. Hậu quả là hàng rào bảo vệ da bị tổn thương nghiêm trọng, dẫn đến rám má kéo dài, tăng sắc tố sau viêm và rất khó điều trị về sau.

Vì sao trị nám rất tốn kém nhưng vẫn tái phát?

Theo TS.BS Vũ Huy Lượng, điều khó nhất trong điều trị nám là bệnh dai dẳng và cực kỳ dễ tái phát. Nám không đơn thuần là vấn đề sắc tố trên bề mặt da mà liên quan đến cơ chế bệnh sinh phức tạp với sự tác động đồng thời của nhiều yếu tố như di truyền, nội tiết, stress, ánh nắng, ánh sáng xanh, mỹ phẩm hay thuốc sử dụng hàng ngày.

Trong đó, nhiều yếu tố rất khó kiểm soát hoàn toàn, đặc biệt là nội tiết và stress. Ngay cả các yếu tố bên ngoài như chống nắng, chăm sóc da hay thay đổi thói quen sinh hoạt, người bệnh cũng thường khó tuân thủ lâu dài.

Một nguyên nhân khác là nhiều người kỳ vọng "xóa sạch nám vĩnh viễn" chỉ sau vài liệu trình laser. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiện chưa có một phác đồ chung cho tất cả bệnh nhân nám.

Mỗi trường hợp cần được cá thể hóa điều trị, kết hợp nhiều phương pháp như thuốc uống, thuốc bôi, chăm sóc phục hồi da và can thiệp công nghệ khi cần thiết.

"Điều trị nám khỏi hoàn toàn và vĩnh viễn là rất khó. Mục tiêu thực tế là làm mờ tối đa, kiểm soát và ngăn ngừa tái phát", TS.BS Vũ Huy Lượng nhấn mạnh.

Điều trị nám hiện nay không còn phụ thuộc hoàn toàn vào laser

Nhiều năm trước, laser từng được xem là "vũ khí chính" trong điều trị nám. Tuy nhiên hiện nay, quan điểm này đã thay đổi đáng kể.

Theo chuyên gia, dựa trên hiểu biết sâu hơn về cơ chế bệnh sinh của nám, điều trị hiện đại phải tác động vào "gốc rễ" của quá trình tăng sắc tố, gồm ức chế hình thành melanin, chống viêm, chống oxy hóa và bảo vệ hàng rào da.

Trong mô hình này, laser chỉ đóng vai trò xử lý phần "ngọn", tức phá hủy sắc tố đã hình thành.

"Nếu chỉ dùng laser mà không kết hợp chống nắng, phục hồi và kiểm soát sắc tố bằng thuốc, nguy cơ tái phát nhanh, nám nặng hơn hoặc tăng sắc tố sau viêm là rất cao", TS.BS Vũ Huy Lượng cảnh báo.

Nguyên tắc quan trọng nhất để trị nám bền vững

Theo TS.BS Vũ Huy Lượng, nguyên tắc cốt lõi trong điều trị nám hiện nay là "kiểm soát và ngăn ngừa", thay vì cố gắng loại bỏ hoàn toàn.

Mô hình điều trị tối ưu được áp dụng hiện nay gồm ba trụ cột: 

- Ức chế hình thành sắc tố bằng thuốc và hoạt chất điều trị. 

- Phá hủy, đào thải sắc tố bằng laser hoặc công nghệ phù hợp khi cần. 

- Bảo vệ và phục hồi da bằng chống nắng, dưỡng da và kiểm soát viêm. Trong đó, chống nắng được xem là yếu tố bắt buộc nếu muốn duy trì hiệu quả lâu dài.

Có thể phòng ngừa nám từ sớm

Các chuyên gia khẳng định nám hoàn toàn có thể phòng ngừa sớm nếu chăm sóc da đúng cách và duy trì lối sống lành mạnh.

Để hạn chế nguy cơ tăng sắc tố, TS Lượng khuyến cáo người dân cần:

- Sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF 50+, PA+++ hằng ngày, bôi đủ lượng và bôi lại sau mỗi 2-3 giờ nếu hoạt động ngoài trời.

- Kết hợp che chắn vật lý bằng khẩu trang, kính mát, mũ rộng vành.

- Dưỡng ẩm đầy đủ, ưu tiên sản phẩm chứa chất chống oxy hóa như Vitamin C, Niacinamide.

- Không lạm dụng mỹ phẩm, peel da hoặc các phương pháp lột tẩy mạnh.

- Hạn chế thức khuya, kiểm soát stress và duy trì chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa.