Trên số 143 ra ngày 6/9, báo SK&ĐS có bài “Hàng trăm tỷ đồng xây dựng các trạm cấp nước sạch ở ngoại thành Hà Nội - Đắp chiếu chờ… sắt vụn(?!)”, phản ánh tình trạng nhiều trạm cấp nước sạch tại các huyện ngoại thành dù được đầu tư tiền tỷ xong không phát huy được hiệu quả như mong muốn gây lãng phí, thất thoát nghiêm trọng. Thực trạng đáng buồn này không chỉ diễn ra ở Hà Nội mà còn xảy ra tại nhiều tỉnh thành trong cả nước.
Nước mương thay nước sạch
Nhiều năm qua, 1.300 hộ dân của 6 thôn lân cận thuộc xã Tam Xuân II, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam phải sống trong nỗi canh cánh vì thiếu nước sạch trầm trọng. Còn 3 công trình nước sạch được đầu tư hàng tỉ đồng chỉ biết để phơi mưa nắng. Mặc dù người dân và chính quyền đã nhiều lần gửi đơn lên cấp trên nhưng đến nay để có nước sạch thì vẫn phải chờ! Thôn An Khuôn, xã Tam Xuân II, huyện Núi Thành là một trong 6 thôn bị thiếu nước nghiêm trọng nhất của xã Tam Xuân II, có trên 200 hộ dân sinh sống, đã 5 năm nay người dân không biết nước sạch là gì, tất cả nước sinh hoạt đều lấy từ nước giếng đầu làng và nước ruộng, nước mương về dùng.
 Anh Bùi Công Đức (30 tuổi, trú thôn An Khuôn, xã Tam Xuân II) hàng ngày phải đi gánh nước mương về lọc uống. |
Ông Bùi Tưng (thôn An Khuôn, xã Tam Xuân II) than thở: Nước sạch ở đây quý lắm, không có để rửa đâu, chỉ để uống thôi. Dân ở đây chia nước thành 3 loại, loại mua về là để uống, nước ruộng và giếng đầu làng khi lọc lại sẽ dùng để nấu ăn còn tắm thì có nước sông. Mấy năm nay, chúng tôi đều phải mua nước uống, mỗi can 20 lít họ bán 1.000 đồng nhưng bữa nay mùa nắng nên tăng lên 1.500 đồng, một tuần đi hai ba lần, mỗi lần phải gánh hai ba chục đôi như vậy. Vì không có nước sạch, hệ thống mạch nước ngầm ở đây lại bị nhiễm mặn nên bà con phải tận dụng nước trời. Ở đây, nhà ai cũng xây bể lớn để chứa nước mưa nhưng cả tháng nay trời không đổ giọt mưa nào, đành dùng nước ruộng, nước mương vậy!.
Theo quan sát của chúng tôi, ngay tại giếng nước đầu làng, nhiều người đang tắm, nhiều xe bò đang chờ lấy nước, thứ nước có màu vàng đục này sẽ được bà con xử lý lại theo kiểu lọc thủ công (cho chảy qua một thùng đựng đá và cát) rồi dùng để nấu ăn.
Anh Bùi Công Đức (thôn An Khuôn, xã Tam Xuân II, huyện Núi Thành, Quảng Nam) vừa quảy đôi gánh nước mới lấy được ngoài mương lúa về cho biết, gánh nước từ mương về phải lọc lại mới uống được. Còn muốn có nước sạch thì phải sang bên kia sông (xã Tam Tiến, huyện Núi Thành) mua hoặc ra xã ngoài mới có. Nhìn thùng nước sóng sánh, phủ một lớp bột màu vàng của phèn và thuốc trừ sâu mà chúng tôi ai cũng rùng mình.
Dân tiếp tục ngồi chờ dự án mới?
Trao đổi với ông Nguyễn Đăng Hưởng - Chủ tịch xã Tam Xuân II, huyện Núi Thành cho biết, không riêng gì thôn An Khuôn mà các thôn Bà Bầu, An Đông, Tân Thuận, Vĩnh An, Thạch Kiều cũng chịu chung số phận thiếu nước sạch. Hiện tại, địa phương có 3 bể nước tự chảy, mỗi bể có thể tích từ 35-50m3 nước, nhưng chỉ có công trình tại thôn Vĩnh An là còn hoạt động theo kiểu… cầm chừng, nguồn nước lại không đảm bảo, người dân phải xử lý lại mới dùng được! Còn 2 bể kia, một bể đã ngưng hoạt động, một bể ngay sau lưng UBND xã được đầu tư gần tỉ đồng và được thi công từ năm 2009 nhưng đến nay còn chưa hoàn thành. Giải thích về sự không hiệu quả của các công trình này, ông Hưởng cho biết: “Do công nghệ của xã còn lạc hậu, không thể trực tiếp tự quản lý và bảo dưỡng hệ thống sau khi được bàn giao. Thêm vào đó, hệ thống nước ngầm của địa phương đang bị suy thoái không phục vụ đủ vào mùa khô và đặc biệt là nguồn nước đã bị nhiễm mặn rất nặng”.
 |
Ông Hưởng nhấn mạnh thêm, địa phương đã nhiều lần gửi lên cấp trên và đã được UBND tỉnh Quảng Nam chỉ đạo cho Trung tâm nước sạch Quảng Nam (Sở NN&PT NT Quảng Nam) đầu tư và vận hành hệ thống nước sạch có kinh phí 7 tỷ đồng tại xã Tam Xuân II với hình thức Nhà nước chịu 60%, người dân chịu 40%. Đoàn đã về khảo sát từ tháng 4/2011 nhưng đến nay UBND huyện Núi Thành chưa đối ứng tài chính và tiền từ dân cũng chưa thu được, vì vậy dự án vẫn chưa triển khai.
Công trình nước sạch tiền tỷ xây xong rồi bỏ phí, còn dân chỉ biết ngồi chờ trong mòn mỏi những mong có nước sạch phục vụ sinh hoạt hàng ngày, trong khi chính quyền địa phương khá “lúng túng” để khởi động lại 3 công trình này. Mong muốn của người dân không biết đến bao giờ họ mới thôi cảnh nhọc nhằn gánh nước mùa khô và được uống một ngụm nước có vị ngọt vốn có của nó ngay trên mảnh đất mình đang sống?
Bài và ảnh:Trương Hồng Phong