Ngày Thế giới phòng, chống AIDS lần thứ 25 (1/12/2013), tại Hà Nội, Liên Hợp Quốc đã chúc mừng Chính phủ Việt Nam vì những thành tựu đã đạt được trong ứng phó với HIV, và kêu gọi các nhà lãnh đạo Việt Nam đầu tư hiệu quả hơn cho phòng, chống HIV để đảm bảo thực hiện được các mục tiêu của quốc gia và quốc tế trong lĩnh vực này.
Cần đầu tư đúng
TS. Kristan Schoultz, Giám đốc UNAIDS Việt Nam và Chủ tọa Nhóm phối hợp chương trình về HIV của Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết, Việt Nam đã có những tiến bộ đáng kể trong phòng, chống HIV nhưng vẫn còn nhiều thách thức lớn phải vượt qua. Điều quan trọng là cần tập trung các nguồn lực quý báu của quốc gia vào ba ưu tiên: đúng người, đúng chỗ và mở rộng các chương trình can thiệp có hiệu quả nhất.
Mít-tinh Ngày Thế giới phòng, chống AIDS 1/12/2013 tại Cần Thơ.
Đúng người nghĩa là nhắm đúng vào các nhóm có nguy cơ cao lây nhiễm HIV gồm: người tiêm chích ma túy và bạn tình của họ; người mua và người bán dâm và những người nam quan hệ tình dục đồng giới. Cần với được tới những nhóm người này tại những khu vực có dịch HIV cao trong cả nước và cung cấp cho họ những dịch vụ có ích nhất trong việc giảm lây nhiễm HIV như bao cao su, bơm kim tiêm sạch, dịch vụ xét nghiệm và điều trị kháng HIV.
Trong những năm gần đây, ở nước ta đã mở rộng đáng kể chương trình điều trị kháng HIV và giảm được nhiều ca nhiễm mới. Dịch HIV đã có dấu hiệu chững lại. Tuy vậy, tỷ lệ nhiễm HIV trong các nhóm nguy cơ cao tại nhiều tỉnh thành vẫn tiếp tục giữ ở mức báo động. Tính đến cuối năm 2012, ước tính tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam tiêm chích ma túy ở Việt Nam là 11%, nhưng ở một vài thành phố lớn có đến hơn một nửa số nam giới tiêm chích ma túy là người nhiễm HIV. Tỷ lệ nhiễm HIV trung bình trên toàn quốc trong nhóm phụ nữ bán dâm là 2,7%. Các bằng chứng hiện có cũng cho thấy tỷ lệ nhiễm HIV trong nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới đang tăng lên và nhóm này sẽ ngày càng lớn hơn trong tổng số người sống với HIV tại Việt Nam.
Nỗ lực tiến tới “ba không”
Nước ta đã và đang tìm kiếm các cách tiếp cận mới để đưa các dịch vụ về HIV đến gần hơn với những người có nhu cầu lớn nhất, thông qua việc tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội dân sự, trong đó có người sống với HIV. Đã có những sáng kiến mới tập trung vào việc chẩn đoán và khởi đầu điều trị kháng HIV sớm hơn. Liên hợp quốc khuyến khích tiếp tục mở rộng các sáng kiến này để tối ưu hóa hiệu quả và tác động của các nguồn lực trong nước đầu tư cho phòng, chống AIDS khi các nguồn viện trợ nước ngoài đang giảm dần.
TS.BS. Takeshi Kasai đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho biết, ứng phó quốc gia với HIV đang ở trong một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng. Việt Nam cần mở rộng các cách tiếp cận mới và sáng tạo để tiếp tục duy trì được đà phát triển của các hoạt động phòng chống AIDS và tiến xa hơn nữa. Chúng ta giờ đã biết rằng điều trị có thể dự phòng lây nhiễm HIV. Với việc thúc đẩy hơn nữa tiếp cận sớm đến chẩn đoán và điều trị kháng HIV, Việt Nam sẽ giảm được thêm nhiều hơn nữa các ca nhiễm mới và trường hợp tử vong do AIDS và WHO kêu gọi tiếp tục đẩy mạnh các nỗ lực nhằm tăng cường tiếp cận của các nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao tới các dịch vụ dự phòng lây nhiễm HIV, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ. Việc này có thể thực hiện được thông qua củng cố sự phối hợp giữa Bộ Y tế và các nhóm cộng đồng; khuyến khích triển khai các chiến lược tư vấn và xét nghiệm HIV một cách chủ động và đơn giản hóa; và tối ưu hóa những lợi ích về cả điều trị và dự phòng của điều trị kháng HIV (ART)...
Thu Hương