Nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và điều trị kịp thời giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Áp xe vùng cổ là tình trạng hình thành ổ mủ tại các mô hoặc khoang vùng cổ, thường xuất phát từ nhiễm trùng ở họng, amidan, răng miệng, hạch bạch huyết hoặc tuyến nước bọt. Bệnh có thể diễn biến nhanh, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng suy giảm.
Nhập viện muộn vì nhầm áp xe cổ với nổi hạch thông thường
Tưởng con nổi hạch thông thường, gia đình tự mua thuốc điều trị tại nhà khiến trẻ 5 tháng tuổi bị áp xe vùng đầu, mặt, cổ.
Bệnh nhi H.Q.T. (5 tháng tuổi, trú tại xã Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ) xuất hiện khối sưng vùng cổ. Gia đình cho rằng trẻ nổi hạch do sốt hoặc mọc răng nên tự mua thuốc điều trị tại nhà. Sau 4 ngày không thuyên giảm, khối sưng ngày càng lớn, trẻ được đưa đến trung tâm y tế khu vực và được chẩn đoán nhiễm trùng vùng đầu, mặt, cổ.
Sau 10 ngày điều trị tại tuyến cơ sở nhưng tổn thương không cải thiện, gia đình chuyển trẻ đến Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ. Tại đây, các bác sĩ Khoa Ngoại nhi tổng hợp thăm khám, chỉ định xét nghiệm và siêu âm vùng đầu, mặt, cổ. Kết quả xác định trẻ bị áp xe vùng đầu, mặt, cổ với ổ áp xe kích thước 4,5 x 3,1 cm, cần can thiệp ngoại khoa.
Bệnh nhi được điều trị kháng sinh toàn thân và phẫu thuật mở dẫn lưu ổ áp xe dưới gây mê toàn thân. Trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ giải phóng lượng lớn dịch mủ đặc, đồng thời lấy mẫu dịch gửi nuôi cấy vi khuẩn. Sau 3 ngày, kết quả nuôi cấy và định danh xác định tác nhân gây nhiễm trùng là vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus). Căn cứ kết quả kháng sinh đồ, các bác sĩ điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp, kết hợp chăm sóc và thay băng vết mổ hằng ngày.
Sau điều trị, sức khỏe trẻ cải thiện rõ rệt, tỉnh táo, tự thở tốt, giảm quấy khóc, bú và ăn uống tốt hơn. Lượng dịch mủ qua dẫn lưu giảm, các chỉ số xét nghiệm đánh giá tình trạng nhiễm trùng cũng cải thiện.
Tưởng con nổi hạch thông thường, gia đình tự mua thuốc điều trị tại nhà khiến trẻ 5 tháng tuổi bị áp xe vùng đầu, mặt, cổ. Ảnh: BV
Những nguyên nhân có thể gây áp xe vùng cổ
Áp xe vùng cổ thường là biến chứng của các nhiễm trùng tại những cơ quan lân cận. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Nhiễm trùng họng, amidan: Viêm amidan có thể lan sang mô xung quanh, hình thành áp xe quanh amidan. Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp của áp xe vùng họng.
- Nhiễm trùng răng miệng: Viêm quanh răng, áp xe răng hoặc nhiễm trùng lợi có thể lan vào các khoang sâu vùng cổ.
- Nhiễm trùng hạch bạch huyết: Viêm hạch cổ có mủ có thể tiến triển thành ổ áp xe, gây sưng đau và sốt.
- Dị vật đường tiêu hóa: Dị vật sắc nhọn như xương cá, xương gà mắc ở họng hoặc thực quản có thể gây tổn thương niêm mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và hình thành ổ nhiễm trùng.
- Nhiễm trùng tuyến nước bọt: Viêm tuyến nước bọt hoặc nhiễm trùng các mô lân cận cũng có thể gây áp xe vùng cổ.
Dấu hiệu nhận biết áp xe vùng cổ
Người bệnh áp xe vùng cổ thường có biểu hiện sốt, đau họng, đau hoặc sưng vùng cổ. Tùy vị trí ổ áp xe, triệu chứng có thể khác nhau.
Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:
- Đau họng dữ dội, có thể đau lệch một bên, tăng khi nuốt.
- Sốt, rét run, mệt mỏi, ăn uống kém.
- Sưng đau vùng cổ, khối sưng có thể tăng kích thước nhanh.
- Khó nuốt, nuốt đau, chảy nước bọt do không nuốt được.
- Khó há miệng, khít hàm.
- Giọng nói thay đổi, giọng đục hoặc giọng "ngậm hạt thị".
- Cổ đau, hạn chế vận động hoặc khó xoay cổ.
Ở trẻ nhỏ, biểu hiện có thể không điển hình. Trẻ có thể quấy khóc nhiều, bỏ bú, khó nuốt, giảm vận động hoặc xuất hiện khối sưng vùng cổ. Khi có những dấu hiệu này, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm.
Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay
Áp xe vùng cổ sâu có thể gây chèn ép đường thở hoặc lan đến các cấu trúc quan trọng. Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi xuất hiện:
- Khó thở, thở rít, tím môi hoặc có dấu hiệu suy hô hấp.
- Không nuốt được nước bọt, chảy dãi liên tục.
- Sưng cổ tăng nhanh, đau dữ dội hoặc cổ cứng, hạn chế vận động.
- Sốt cao kèm rét run, lừ đừ, mệt nhiều hoặc rối loạn ý thức.
- Trẻ nhỏ bỏ bú, khó thở, quấy khóc bất thường hoặc có khối sưng vùng cổ tiến triển nhanh. Đặc biệt, khi có dấu hiệu khó thở hoặc không nuốt được nước bọt, người bệnh không nên chờ triệu chứng tự thuyên giảm hay tự điều trị tại nhà.
Tóm lại: Áp xe vùng cổ có thể cần điều trị kháng sinh, dẫn lưu ổ mủ hoặc phối hợp nhiều phương pháp tùy vị trí và mức độ tổn thương. Việc thăm khám sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng chuyên khoa là yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ đường thở và sức khỏe người bệnh.
