Viêm mũi xoang ở trẻ nhỏ có thể gây biến chứng áp xe hốc mắt, đe dọa thị lực và sức khỏe. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp trẻ được điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ di chứng.
1. Áp xe hốc mắt do viêm xoang: Cảnh giác biến chứng nguy hiểm
Bệnh nhi N.V.T. (18 tháng tuổi, trú tại xã Nhân Hòa, tỉnh Nghệ An) được gia đình đưa đến Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An sau 4 ngày xuất hiện tình trạng sưng nề, tấy đỏ mi mắt trái kèm sốt cao. Trước đó, trẻ đã được khám và điều trị bằng kháng sinh, thuốc tra mắt tại bệnh viện tuyến huyện nhưng tình trạng không cải thiện.
Khi nhập viện, mắt trái của trẻ lồi, mi mắt sưng nề nhiều, khó mở, kết mạc cương tụ và có nhiều ghèn. Qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán trẻ bị viêm mũi xoang cấp biến chứng áp xe hốc mắt, viêm mô tế bào hốc mắt trái.
Trước tình trạng nguy hiểm này, các bác sĩ Khoa Tai Mũi Họng phối hợp với Khoa Mắt hội chẩn và chỉ định phẫu thuật cấp cứu. Trẻ được nội soi mũi xoang dẫn lưu mủ, giảm áp hốc mắt, đồng thời rạch dẫn lưu ổ áp xe tại mắt.
Sau phẫu thuật, bệnh nhi được điều trị kháng sinh theo chỉ định, chăm sóc vết thương và theo dõi sát tình trạng mắt cũng như diễn biến nhiễm trùng. Sau 15 ngày điều trị, sức khỏe trẻ ổn định, các triệu chứng cải thiện rõ rệt. Thị lực và vận động nhãn cầu trở lại bình thường, không ghi nhận di chứng. Trẻ được xuất viện.
Trường hợp trên là lời cảnh báo về những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi viêm mũi xoang ở trẻ nhỏ tiến triển nặng.
2. Nhận biết dấu hiệu viêm mũi xoang ở trẻ
Viêm mũi xoang ở trẻ em có thể biểu hiện tương tự các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên, khiến cha mẹ khó phân biệt. Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:
Nghẹt mũi, chảy dịch mũi kéo dài: Trẻ có thể bị nghẹt mũi, chảy nước mũi hoặc dịch nhầy đặc, ho và khó ngủ. Các triệu chứng kéo dài trên 10 ngày không cải thiện hoặc đã thuyên giảm nhưng sau đó nặng lên có thể gợi ý viêm mũi xoang do vi khuẩn. Tuy nhiên, dịch mũi màu vàng hoặc xanh không đồng nghĩa chắc chắn với nhiễm khuẩn.
Ho nhiều về đêm hoặc sáng sớm: Dịch tiết từ mũi xoang chảy xuống họng có thể kích thích gây ho, nhất là khi trẻ nằm ngủ hoặc mới thức dậy. Tuy nhiên, ho kéo dài có thể do nhiều nguyên nhân khác nên cần được đánh giá cùng các triệu chứng đi kèm.
Hơi thở có mùi khó chịu: Tình trạng nghẹt mũi, thở bằng miệng và dịch tiết ứ đọng ở vùng mũi họng có thể khiến hơi thở của trẻ có mùi. Nếu triệu chứng kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân, không nên mặc định đây là dấu hiệu của viêm xoang.
Đau đầu, đau vùng má hoặc quanh mắt: Trẻ lớn có thể than đau đầu, đau vùng trán, má hoặc quanh mắt. Với trẻ nhỏ chưa biết diễn đạt, biểu hiện có thể là quấy khóc, khó chịu hoặc thường xuyên đưa tay lên vùng mặt. Những dấu hiệu này cần được đánh giá trong mối liên hệ với các triệu chứng khác.
Viêm mũi xoang ở trẻ nhỏ có thể gây biến chứng áp xe hốc mắt, đe dọa thị lực và sức khỏe. Ảnh M.H
3. Sưng đỏ quanh mắt: Dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm
Biến chứng hốc mắt là một trong những biến chứng nghiêm trọng của viêm mũi xoang, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nhiễm trùng có thể lan từ các xoang cạnh mũi sang mô quanh mắt, gây viêm mô tế bào, hình thành ổ áp xe và đe dọa thị lực.
Cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác khi trẻ xuất hiện các biểu hiện sau:
- Mi mắt sưng nề, tấy đỏ, nhất là khi kèm sốt.
- Mắt lồi hoặc hai mắt mất cân đối, có biểu hiện bất thường.
- Đau khi cử động mắt, hạn chế vận động nhãn cầu hoặc có biểu hiện nhìn bất thường.
- Mệt lả, li bì, đau đầu dữ dội, nôn nhiều hoặc tình trạng bệnh diễn biến nhanh chóng.
Khi trẻ bị sưng đỏ quanh mắt kèm sốt, mắt lồi hoặc bất thường khi cử động mắt, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời. Không tự ý sử dụng thuốc tra mắt, kháng sinh hoặc trì hoãn việc thăm khám để tiếp tục theo dõi tại nhà.
Ngoài biến chứng hốc mắt, viêm mũi xoang trong một số trường hợp còn có thể gây biến chứng nội sọ như viêm màng não, áp xe não hoặc huyết khối xoang hang. Dù không thường gặp, những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
4. Cách phòng ngừa viêm mũi xoang ở trẻ
Để giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp và hạn chế biến chứng, cha mẹ nên vệ sinh mũi cho trẻ đúng cách bằng dung dịch phù hợp, sử dụng dụng cụ sạch và tránh tự ý rửa mũi với áp lực cao. Không lạm dụng thuốc xịt mũi hoặc tự mua kháng sinh cho trẻ.
Gia đình cần giữ môi trường sống thông thoáng, hạn chế bụi bẩn, nấm mốc và khói thuốc lá; tránh các yếu tố gây dị ứng nếu trẻ có cơ địa nhạy cảm. Bên cạnh đó, cần bảo đảm chế độ dinh dưỡng cân đối, giấc ngủ phù hợp với độ tuổi và tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, trong đó có các vaccine phòng bệnh hô hấp phù hợp.
Khi trẻ bị nghẹt mũi, chảy dịch mũi kéo dài, sốt hoặc các triệu chứng không cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và điều trị đúng cách. Đặc biệt, sưng đỏ quanh mắt, mắt lồi hoặc thay đổi vận động nhãn cầu là những dấu hiệu cảnh báo cần được xử trí khẩn cấp.
Phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi sát diễn biến bệnh là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ thị lực và sức khỏe lâu dài của trẻ.
