Áp xe gan gây ra bởi amip chủ yếu sẽ lây nhiễm qua đường phân - miệng. Con đường lây truyền này thường bắt nguồn từ việc người bệnh sinh hoạt không sạch sẽ và ăn uống không hợp vệ sinh. Vậy, khi mắc bệnh có biểu hiện như thế nào?
Áp xe gan do nhiễm đồng thời nhiều loại ký sinh trùng hiếm gặp
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa điều trị thành công một trường hợp áp xe gan phức tạp do "đa nhiễm" nhiều loại ký sinh trùng, kèm bội nhiễm vi khuẩn.
Bệnh nhân N.T.P. (68 tuổi, trú tại Hà Nội) nhập viện với triệu chứng đau tức hạ sườn phải kéo dài, sốt từng cơn. Trước đó, dù đã thăm khám và phát hiện tổn thương gan, tình trạng không cải thiện.
Kết quả xét nghiệm tại viện cho thấy nhiều chỉ số bất thường như men gan tăng cao, chỉ số viêm CRP tăng mạnh, rối loạn đông máu và thiếu máu nhẹ. Đáng chú ý, bệnh nhân dương tính với nhiều loại ký sinh trùng cùng lúc, gồm sán lá gan, giun đũa chó mèo, sán máng và amíp.
Hình ảnh siêu âm và cộng hưởng từ phát hiện ổ áp xe gan trái kích thước lớn (64 x 39 mm). Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị áp xe gan do đa nhiễm ký sinh trùng kèm bội nhiễm vi khuẩn - tình trạng hiếm gặp nhưng nguy cơ biến chứng cao.
Ngoài điều trị nội khoa, bệnh nhân được chọc hút ổ áp xe, dẫn lưu khoảng 20 ml dịch mủ. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả.
Sau 20 ngày điều trị tích cực, tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, các xét nghiệm ký sinh trùng trở về âm tính, sức khỏe ổn định và bệnh nhân được xuất viện.
Con đường lây nhiễm của ký sinh trùng gây áp xe gan
Áp xe gan là tình trạng trong nhu mô gan xuất hiện một hoặc nhiều ổ mủ do sự xâm nhập và phát triển của vi sinh vật. Khi nguyên nhân là ký sinh trùng, phổ biến nhất là amip Entamoeba histolytica, bệnh được gọi là áp xe gan do amip.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa, amip có thể di chuyển từ ruột vào máu, sau đó theo hệ tuần hoàn đến gan và gây tổn thương mô gan, hình thành các ổ mủ.
Ký sinh trùng gây áp xe gan, đặc biệt là amip, chủ yếu lây qua đường phân – miệng. Điều này có nghĩa là mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể khi con người ăn hoặc uống phải thực phẩm, nước uống bị nhiễm bẩn.
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ lây nhiễm
- Ăn uống không hợp vệ sinh, sử dụng thực phẩm chưa được nấu chín
- Uống nước không đảm bảo an toàn
- Không rửa tay trước khi ăn hoặc sau khi đi vệ sinh
- Sống trong môi trường ô nhiễm, điều kiện vệ sinh kém
Ngoài ra, ruồi, nhặng cũng có thể đóng vai trò trung gian mang mầm bệnh từ phân sang thực phẩm.
Ký sinh trùng gây áp xe gan, đặc biệt là amip, chủ yếu lây qua đường phân – miệng.
Biểu hiện của áp xe gan do ký sinh trùng
Triệu chứng của áp xe gan do ký sinh trùng thường không rầm rộ ngay từ đầu mà tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Tuy nhiên, khi ổ áp xe phát triển, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Sốt kéo dài: Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Người bệnh thường sốt cao, có thể kèm theo rét run, vã mồ hôi. Sốt có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần nếu không được điều trị.
- Đau vùng hạ sườn phải: Cơn đau thường xuất hiện ở vùng gan (hạ sườn phải), có thể âm ỉ hoặc dữ dội. Đau tăng khi vận động, ho hoặc hít sâu.
- Gan to, ấn đau: Khi thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện gan to và đau khi ấn vào vùng gan.
- Mệt mỏi, chán ăn: Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Buồn nôn, nôn: Một số trường hợp có thể xuất hiện triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn hoặc nôn.
- Vàng da (ít gặp): Không phải tất cả các trường hợp đều có vàng da, nhưng khi xuất hiện, đây có thể là dấu hiệu bệnh đã tiến triển nặng.
Nếu không được điều trị kịp thời, áp xe gan do ký sinh trùng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như vỡ ổ áp xe vào ổ bụng, phổi hoặc màng tim.
Một số dấu hiệu cảnh báo bao gồm: Đau bụng dữ dội đột ngột; Khó thở, đau ngực; Sốc, tụt huyết áp; Rối loạn ý thức...Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần được cấp cứu ngay lập tức.
Chẩn đoán và điều trị
Để chẩn đoán áp xe gan, bác sĩ thường dựa vào triệu chứng lâm sàng kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng như:
- Siêu âm ổ bụng
- Chụp CT scan
- Xét nghiệm máu
- Xét nghiệm tìm ký sinh trùng
Điều trị áp xe gan do ký sinh trùng chủ yếu là dùng thuốc đặc hiệu tiêu diệt amip. Trong một số trường hợp ổ áp xe lớn hoặc có nguy cơ vỡ, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút dẫn lưu mủ. Việc điều trị cần được thực hiện sớm và đúng phác đồ để tránh biến chứng nguy hiểm.
Phòng bệnh áp xe gan do ký sinh trùng
Phòng bệnh đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc áp xe gan. Một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả bao gồm:
- Đảm bảo vệ sinh ăn uống
- Ăn chín, uống sôi
- Rửa sạch rau sống trước khi ăn
- Tránh sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc
- Giữ vệ sinh cá nhân
- Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh
- Giữ móng tay sạch sẽ
- Cải thiện môi trường sống
- Xử lý chất thải đúng cách
- Diệt ruồi, nhặng
- Sử dụng nguồn nước sạch
- Không sử dụng nước chưa qua xử lý
- Ưu tiên nước đã đun sôi hoặc nước đóng chai đảm bảo
Người dân cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra nếu có các dấu hiệu nghi ngờ như: Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân; Đau vùng gan; Mệt mỏi, chán ăn kéo dài; Có tiền sử ăn uống không đảm bảo vệ sinh; Việc phát hiện sớm giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.
Tóm lại: Áp xe gan do ký sinh trùng là bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì thói quen ăn uống và sinh hoạt hợp vệ sinh. Các triệu chứng ban đầu của bệnh thường không điển hình, do đó người dân cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt khi có các biểu hiện kéo dài.
Chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và điều trị kịp thời chính là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe gan và hạn chế những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
