Dân tui thực sự ngao ngán khi xem trên tivi thấy một phần thân đập chính xây bằng bê tông bị nước cuốn đi, để lại một khoảng trống nham nhở. Cũng thật nao lòng khi biết rằng cơn lũ bất thường do vỡ đập gây ra đã quét đi nhiều cây trồng của bà con ta.
Vì đâu mà đập bị vỡ? Muôn sự tại trời. Tại trời mưa to nên nước đổ về nhiều gây ra vỡ đập, người ta giải thích thế. Có đúng vậy không hay là sự “chối tội” bằng cách đổ lỗi cho đấng cao xanh đầy uy danh nhưng không biết nói. Trời không biết nói nhưng dân biết nói. Dân nói rằng: các ông chớ phát ngôn tầm bậy tầm bạ, công trình nào mà chẳng tính đến việc tác động của thiên nhiên, hãy xem lại chất lượng xây dựng đi. Dân nói rằng: sự thất thoát vật tư, kinh phí trong xây dựng ở nước ta cũng đã trở thành vấn nạn; hiện tượng rút ruột công trình, thiết kế, thi công và cả giám sát ẩu nữa không hiếm. Nhiều công trình chưa đưa vào sử dụng đã xuống cấp nghiêm trọng, có chiếc cầu phải bỏ ra hàng trăm tỉ đồng để sửa chữa lại mặt mấy lần vẫn không xong, hầm qua sông vừa khánh thành xong nước đã thấm nhoe thấm nhoét... Thôi bóng gió gì xa xôi, Thủy điện Sông Tranh 2 đấy, xong rồi nhưng không dám tích nước vì sợ thân đập không chịu nổi, chỉ khổ dân lành lúc mổ lúc mô cũng lo ngay ngáy sự cố xấu xảy ra, ăn ngủ làm lụng không yên bề nào cả.
Kiểu làm ăn như thế thì hỏi nước ta bao giờ mới giàu lên được. Tiền bỏ ra sửa chữa khắc phục các sự cố xấu trong xây dựng, sự xuống cấp các công trình không nhỏ tí nào, sức nước, sức dân chịu sao thấu. À quên, trong khi tiền thuế của dân, tiền vay của nước ngoài phải đổ vào những việc không hay ho đó thì quái lạ một số quan chức, chủ thầu lại giàu lên trông thấy. Tiền không phải từ trên trời rơi xuống, tiền ở trần gian, chảy từ chỗ này qua chỗ khác theo nguyên lý bình thông nhau. Thất thoát. Thất thoát. Thất thoát. Mấy chục phần trăm. Điệp khúc hắc ám, bí ẩn trong xây dựng ở nước ta, dân nghe, dân thấy, dân biết, dân nói nhưng nhìn chung dân không làm gì được.
Vậy phải trông chờ vào đâu? Dân chờ một cơ chế quản lý kinh tế, quản lý xã hội tầm vĩ mô thật khoa học và hiệu quả. Dân chờ một đội ngũ cán bộ đảng viên, công chức nhà nước có tâm có tầm, có đức có tài, hết lòng với công việc. Người giữ chức vụ càng cao, đức càng phải sáng và tài càng phải cao. Dân chờ sự thi hành nghiêm minh phép nước, thẳng tay với nạn tham nhũng, “lợi ích nhóm” - mầm mống của những thế lực mafia vô cùng nguy hiểm cho chế độ ta - sự bao che, làm ẩu làm dối, báo cáo láo...
Dân gian nói, cái sẩy nẩy cái ung, đừng để cái xấu tích tụ lại thành ung nhọt, bệnh hiểm nguy hại khôn lường cho cơ thể. Bây giờ, có lẽ không cần phải nói về bệnh tình nữa mà phải tìm cách trị nó. Cũng vậy, bây giờ chuyện vỡ đập không quan trọng bằng việc phải xây lại, xây nên những chiếc đập vững chắc. Những chiếc đập thủy điện và cả những chiếc đập niềm tin.
Hoàng Minh