Cộng đồng phân tích nguồn mở AviVector đã công bố ảnh vệ tinh thương mại do Planet Labs PBC chụp ngày 19/7. Theo đánh giá của nhóm, hình ảnh cho thấy một chiếc Tu-95 bị phá hủy trên đường băng tại căn cứ không quân Engels-2 ở vùng Saratov (Nga).
Máy bay ném bom Tu-95 tại căn cứ Engels. (Ảnh: Avi)
Hai ngày trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã phá hủy một máy bay ném bom chiến lược Tu-95 trong đợt tấn công tầm xa nhằm vào căn cứ Engels. Trước đó, vào đêm 16/7, nhiều kênh Telegram cùng giới chức địa phương cũng ghi nhận các vụ nổ lớn và hoạt động của nhiều máy bay không người lái (UAV) trên bầu trời Saratov và Engels, sau đó là một vụ cháy tại sân bay quân sự.
Theo AviVector, UAV nhiều khả năng đã đánh trúng phần đuôi chiếc Tu-95, gây hỏa hoạn lan rộng và phá hủy phần lớn thân máy bay. Hình ảnh cho thấy phần đuôi bị xé toạc, hư hỏng kéo dài đến khu vực khoang chứa vũ khí, nơi Tu-95 thường mang các tên lửa hành trình tầm xa.
Nếu đánh giá này là đúng, mức độ hư hỏng được cho là mang tính hủy diệt, khiến việc sửa chữa gần như không khả thi. Tu-95 đã ngừng sản xuất từ nhiều thập kỷ trước, vì vậy bất kỳ khung thân nào bị mất cũng gần như không thể được thay thế bằng máy bay mới.
Ra mắt từ năm 1952, Tu-95 vẫn là một trong những máy bay ném bom lâu đời nhất còn hoạt động trên thế giới. Nga tiếp tục sử dụng dòng máy bay này để mang tên lửa hành trình tầm xa như Kh-101, phóng từ ngoài tầm với của phần lớn hệ thống phòng không Ukraine trước khi tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ nước này.
Căn cứ Engels-2 là nơi đóng quân của Trung đoàn máy bay ném bom hạng nặng số 184 và Trung đoàn Cận vệ số 121, đồng thời là một trong hai căn cứ chủ lực của lực lượng ném bom chiến lược Nga, cùng với căn cứ Ukrainka ở vùng Viễn Đông. Phần lớn các đòn tấn công bằng máy bay ném bom tầm xa của Nga kể từ khi xung đột bùng phát đều xuất phát từ hai căn cứ này.
Chính vì không còn dây chuyền sản xuất Tu-95, mỗi máy bay bị phá hủy đồng nghĩa với việc năng lực tấn công tầm xa của Nga bị suy giảm vĩnh viễn, thay vì chỉ là tổn thất có thể nhanh chóng bù đắp.
Trong thời gian qua, Nga đã tăng cường nhiều biện pháp nhằm bảo vệ đội máy bay ném bom tại Engels. Hình ảnh vệ tinh do The War Zone công bố hồi tháng 6 cho thấy, nước này đang xây dựng ít nhất 17 hầm trú ẩn kiên cố đủ lớn để chứa các máy bay Tu-95 và Tu-160.
Ngoài ra, các ảnh vệ tinh khác còn cho thấy Nga đã sơn những hình bóng giả của máy bay ném bom ngay trên sân đỗ nhằm đánh lừa máy bay không người lái cũng như các vệ tinh trinh sát.
Theo dự án theo dõi tổn thất quân sự nguồn mở Oryx, Nga đã mất ít nhất 10 máy bay ném bom Tu-95MS kể từ khi xung đột toàn diện bắt đầu, dựa trên các bằng chứng hình ảnh và video đã được xác minh. Con số này chưa tính đến chiếc Tu-95 được cho là vừa bị phá hủy tại Engels.
Đáng chú ý, phần lớn những tổn thất đã được xác nhận đều xảy ra khi các máy bay đang đậu dưới mặt đất tại các căn cứ không quân, do các cuộc tấn công bằng UAV, thay vì bị bắn hạ trong các trận không chiến hay bởi hệ thống phòng không đối phương.
