Vào mùa hè, việc tiếp xúc với ánh nắng cường độ cao trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý về mắt, thậm chí gây suy giảm thị lực nghiêm trọng nếu không được bảo vệ đúng cách.
Tia UV gây tổn thương mắt như thế nào?
Mắt là cơ quan rất nhạy cảm với ánh sáng. Khi tiếp xúc lâu dài với tia UV, các cấu trúc trong mắt như giác mạc, thủy tinh thể và võng mạc có thể bị tổn thương. Không giống như da, các tổn thương ở mắt thường diễn ra âm thầm và chỉ biểu hiện rõ ràng sau nhiều năm.
Ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương mắt dưới cả hai dạng cấp tính và mạn tính. Tổn thương cấp tính xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc với ánh nắng cường độ mạnh, trong khi tổn thương mạn tính tích lũy dần theo thời gian.
Những bệnh lý về mắt thường gặp do ánh nắng mặt trời
Viêm giác mạc do tia cực tím
Đây là tình trạng khá phổ biến khi mắt tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mạnh trong thời gian dài mà không có biện pháp bảo vệ. Tia UV có thể làm tổn thương lớp biểu mô giác mạc, gây đau rát, đỏ mắt, chảy nước mắt và sợ ánh sáng.
Người bệnh thường có cảm giác như có dị vật trong mắt, mắt khô, cộm và nhìn mờ. Các triệu chứng thường xuất hiện sau khoảng 6 - 15 giờ kể từ khi tiếp xúc với ánh nắng gay gắt. Nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách, tình trạng này có thể tự cải thiện sau vài giờ đến vài ngày.
Bỏng mắt do ánh nắng
Tương tự như bỏng da, mắt cũng có thể bị "cháy nắng" khi tiếp xúc với tia cực tím cường độ cao. Đây là dạng tổn thương cấp tính xảy ra ở bề mặt mắt do tác động của tia UV.
Người bị bỏng mắt thường có cảm giác nóng rát ở mi mắt, chớp mắt liên tục, đau nhức, cộm mắt và sợ ánh sáng. Trong những trường hợp nặng, thị lực có thể suy giảm tạm thời.
Nếu tình trạng này tái diễn nhiều lần, nguy cơ tổn thương mắt lâu dài sẽ tăng lên đáng kể.
Đục thủy tinh thể
Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người cao tuổi. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc lâu dài với tia UV có thể thúc đẩy quá trình đục thủy tinh thể diễn ra nhanh hơn.
Tia cực tím gây ra các phản ứng hóa học trong thủy tinh thể, khiến cấu trúc này dần mất đi độ trong suốt. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như nhìn mờ, chói mắt khi ra nắng hoặc giảm thị lực vào ban đêm.
Những người thường xuyên làm việc ngoài trời như ngư dân, nông dân, công nhân xây dựng hoặc cư dân vùng biển có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời không chỉ gây hại cho da mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến đôi mắt.
Thoái hóa hoàng điểm
Hoàng điểm là vùng trung tâm của võng mạc, đóng vai trò quan trọng trong khả năng nhìn rõ hình ảnh. Việc tiếp xúc kéo dài với ánh nắng mạnh có thể khiến tia UV gây tổn thương các tế bào thần kinh tại khu vực này.
Thoái hóa hoàng điểm thường gặp ở người cao tuổi và là nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực trung tâm. Người bệnh có thể nhìn méo hình, nhìn mờ hoặc mất khả năng đọc chữ và nhận diện khuôn mặt.
Tổn thương võng mạc
Ánh sáng mạnh có thể xuyên sâu vào mắt và gây tổn thương võng mạc - lớp thần kinh tiếp nhận hình ảnh. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm khi nhìn trực tiếp vào mặt trời hoặc quan sát nhật thực bằng mắt thường.
Tổn thương võng mạc có thể gây suy giảm thị lực không hồi phục, thậm chí dẫn đến mù lòa.
Ung thư vùng mắt
Ít người biết rằng tia UV cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư ở vùng mi mắt và bề mặt nhãn cầu. Các dạng ung thư thường gặp gồm ung thư biểu mô tế bào đáy, ung thư biểu mô tế bào vảy và u hắc tố ác tính.
Những người thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng nhưng không có biện pháp bảo vệ mắt phù hợp sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Cách bảo vệ mắt trước tác hại của ánh nắng mặt trời
Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nắng gắt
Biện pháp quan trọng nhất là hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong khung giờ tia UV hoạt động mạnh, thường từ 10 giờ đến 16 giờ hằng ngày.
Nếu bắt buộc phải ra ngoài, nên tìm bóng râm hoặc sử dụng các phương tiện che chắn phù hợp.
Đeo kính chống tia UV đạt chuẩn
Kính râm không chỉ giúp giảm chói mà còn có tác dụng ngăn chặn tia cực tím gây hại cho mắt. Tuy nhiên, không phải loại kính tối màu nào cũng có khả năng chống UV.
Đặc biệt, không nên sử dụng kính râm kém chất lượng. Những loại kính này có thể khiến đồng tử giãn ra nhưng không ngăn được tia UV, làm tăng lượng tia cực tím đi vào mắt và khiến tổn thương trở nên nghiêm trọng hơn.
Đội mũ rộng vành
Đội mũ rộng vành giúp giảm đáng kể lượng tia UV chiếu trực tiếp vào mắt và vùng mặt. Đây là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao, đặc biệt đối với những người thường xuyên làm việc ngoài trời.
Bảo vệ mắt cho trẻ em
Cha mẹ nên hình thành cho trẻ thói quen đội mũ và đeo kính chống tia UV khi ra ngoài trời nắng. Đồng thời, cần hạn chế cho trẻ vui chơi ngoài trời vào những thời điểm nắng gắt.
Không nhìn trực tiếp vào mặt trời
Tuyệt đối không nhìn trực tiếp vào mặt trời hoặc quan sát nhật thực bằng mắt thường. Nếu cần quan sát, phải sử dụng kính chuyên dụng đạt tiêu chuẩn an toàn.
Tóm lại: Tổn thương mắt do tia UV thường diễn ra âm thầm nhưng hậu quả có thể kéo dài suốt đời. Vì vậy, việc bảo vệ mắt trước ánh nắng mặt trời không chỉ cần thực hiện vào mùa hè mà nên duy trì quanh năm, kể cả khi trời nhiều mây, bởi tia UV vẫn có thể xuyên qua mây và gây hại.
Bên cạnh các biện pháp che chắn phù hợp, người dân nên khám mắt định kỳ để phát hiện sớm những bất thường về thị lực. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đỏ mắt kéo dài, đau nhức mắt, nhìn mờ hoặc chói sáng bất thường, cần đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.
