Không đề cập những trường hợp người bệnh được bác sĩ chỉ định chế độ ăn hạn chế muối do tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận hoặc các bệnh lý khác, việc tự ý kiêng muối một cách cực đoan có thể dẫn đến thiếu natri và rối loạn cân bằng điện giải.
Đặc biệt, một số người sau tuổi 50-60 có tâm lý lo sợ mắc bệnh nên chủ động cắt giảm muối quá mức trong thời gian dài vì cho rằng càng ăn nhạt càng tốt cho tim mạch, thận và xương. Tuy nhiên, mục tiêu của chế độ ăn là giảm muối hợp lý chứ không phải loại bỏ hoàn toàn muối khỏi khẩu phần.
Ăn quá nhạt và kéo dài cũng có thể gây hại cho sức khỏe, cụ thể:
1. Hạ natri máu, gây mệt mỏi và chóng mặt
Natri là chất điện giải quan trọng, tham gia duy trì cân bằng nước, thể tích tuần hoàn và hoạt động của hệ thần kinh - cơ. Khi lượng natri trong cơ thể giảm quá mức, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng hạ natri máu.
Biểu hiện ban đầu có thể là mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, chóng mặt, mất thăng bằng hoặc cảm giác yếu sức. Trường hợp nặng, hạ natri máu có thể gây lú lẫn, co giật, rối loạn ý thức và cần được cấp cứu.
Tình trạng này không chỉ liên quan đến lượng muối ăn vào mà còn phụ thuộc lượng nước đưa vào cơ thể, tình trạng bệnh lý và một số loại thuốc. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán thiếu natri chỉ vì ăn nhạt.
Ản nhạt quá mức và kéo dài cũng không phải là lựa chọn tốt đối với người khỏe mạnh. Ảnh: TL
2. Ảnh hưởng đến hoạt động thần kinh và cơ
Natri đóng vai trò quan trọng trong dẫn truyền xung thần kinh và duy trì hoạt động bình thường của cơ. Khi nồng độ natri trong máu giảm, người bệnh có thể cảm thấy yếu cơ, mệt mỏi, đau đầu, chuột rút hoặc xuất hiện các biểu hiện thần kinh khác.
Đặc biệt ở người cao tuổi, những biểu hiện như chóng mặt, yếu sức, mất thăng bằng có thể làm tăng nguy cơ té ngã và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
3. Hạ natri máu nặng có thể gây phù não
Khi nồng độ natri trong máu giảm nghiêm trọng, áp suất thẩm thấu thay đổi khiến nước di chuyển vào trong tế bào, trong đó có tế bào não. Nếu hạ natri máu xảy ra nhanh và ở mức độ nặng, người bệnh có thể bị phù não, dẫn đến đau đầu dữ dội, nôn, lú lẫn, co giật, hôn mê và đe dọa tính mạng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hạ natri máu không đồng nghĩa đơn giản với việc ăn ít muối. Tình trạng này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như bệnh lý, thuốc hoặc uống quá nhiều nước. Vì vậy, khi có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần được thăm khám và xét nghiệm để xác định nguyên nhân.
4. Không nên tự ý cắt giảm muối để phòng bệnh
Muối ăn là một nguồn cung cấp natri trong chế độ ăn. Bên cạnh đó, trong nhiều gia đình, muối i-ốt còn là nguồn cung cấp i-ốt quan trọng. I-ốt cần thiết cho quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp.
Vì vậy, thay vì loại bỏ hoàn toàn muối khỏi khẩu phần, người dân nên lựa chọn muối i-ốt và sử dụng với lượng phù hợp. Việc hạn chế muối quá mức trong thời gian dài mà không có chỉ định y tế có thể làm giảm lượng i-ốt đưa vào cơ thể, đặc biệt nếu chế độ ăn không có các nguồn i-ốt khác.
5. Bao nhiêu muối mỗi ngày là phù hợp?
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê nhỏ. Lượng này bao gồm tổng lượng muối từ thực phẩm, gia vị và các món ăn chế biến trong ngày, chứ không chỉ lượng muối cho thêm khi nấu ăn.
Với người mắc tăng huyết áp, suy tim, bệnh thận hoặc các bệnh lý khác, mức muối phù hợp có thể khác nhau. Người bệnh cần thực hiện chế độ ăn theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ, thay vì tự ý cắt giảm muối.
Bên cạnh lượng muối, cần chú ý đến những nguồn natri "ẩn" trong thực phẩm như nước mắm, nước tương, đồ ăn chế biến sẵn, thực phẩm đóng hộp, thịt chế biến, đồ ăn nhanh và các loại nước chấm.
Không nên hiểu ăn nhạt là loại bỏ hoàn toàn muối khỏi bữa ăn. Điều quan trọng là giảm lượng muối về mức phù hợp, đồng thời duy trì chế độ ăn đa dạng, nhiều rau xanh, trái cây và thực phẩm tươi.
Đặc biệt, không có cơ sở để cho rằng muối biển hay muối hồng có thể sử dụng thoải mái hơn muối thông thường. Xét về lượng natri, các loại muối đều cần được sử dụng có kiểm soát. Nếu sử dụng muối để bổ sung i-ốt, nên ưu tiên muối i-ốt theo nhu cầu của cơ thể.
Một chế độ ăn tốt cho sức khỏe không phải là càng nhạt càng tốt, mà là ăn vừa đủ, cân đối và phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người. Người có bệnh lý nền cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, trong khi người khỏe mạnh không nên tự ý kiêng muối cực đoan trong thời gian dài.
