Chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ, A.K. Antony tại Nhật Bản tuy chỉ diễn ra trong vòng một ngày nhưng lại là một chuyến thăm được dư luận trong khu vực chú mục. Đây là một bước đi mới của hai quốc gia đang ngày càng có một vai trò quan trọng hơn ở châu Á.
 Máy bay vận tải quân sự Globemaster-III C-17 mà Ấn Độ sẽ mua của Mỹ.Ảnh: AFP |
Về phần Ấn Độ, có thể thấy sau giai đoạn Chiến tranh Lạnh, Ấn Độ đang ngày càng khẳng định mình là một đối tác tin cậy của nhiều siêu cường trên thế giới và ngày càng giữ vai trò quan trọng hơn trong nhiều hồ sơ “nóng” của toàn cầu. Sau giai đoạn bùng nổ kinh tế, giờ đây là lúc để Ấn Độ mở rộng tầm ảnh hưởng của mình sang nhiều lĩnh vực khác trong đó có an ninh quốc phòng. Từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay, Nga là một trong những đối tác quan trọng về quốc phòng của Ấn Độ, là nhà cung cấp vũ khí lớn nhất, nếu không muốn nói là gần như duy nhất của Ấn Độ. Từ máy bay tiêm kích đa năng Su 30, Mig 29 cho đến hàng không mẫu hạm mang máy bay tiêm kích và tàu ngầm, Nga đang đóng góp một phần quan trọng vào việc củng cố khả năng quân sự của Ấn Độ và một trong những thành quả quan trọng của công cuộc hợp tác đó là dự án sản xuất máy bay tiêm kích tàng hình thế hệ mới Sukhoi - 50 và tên lửa siêu âm Brahmos. Thế nhưng, trong khoảng một thập niên trở lại đây, Ấn Độ đang hết sức nỗ lực trong việc đa dạng hóa các đối tác hợp tác quốc phòng của mình. Bằng chứng rõ ràng nhất là việc Ấn Độ mua máy bay vận tải C-17 và trực thăng chiến đấu Apache của Hoa Kỳ và chuẩn bị đưa ra quyết định trong việc lựa chọn một trong hai loại máy bay tiêm kích của châu Âu, Eurofighter và Rafale để thay thế cho đội máy bay Mig 21 đã già cỗi của mình.
Trong một bối cảnh chung đó, khi chính sách “hướng Đông” của Ấn Độ được công khai và không ngừng củng cố thì Nhật Bản sẽ là một trong những đối tác quan trọng nhất của Ấn Độ tại Đông Á. Tháng 3/2011, Nhật Bản và Ấn Độ đã ký một thỏa thuận hợp tác kinh tế toàn diện (CEPA) mà theo tin từ Hindustan Times, Ấn Độ sẽ bỏ thuế đánh trên 94% hàng hóa trong vòng 10 năm và con số đó về phía Nhật Bản sẽ là 97%. Kim ngạch trao đổi song phương của hai bên sẽ được tăng từ 10,3 tỷ USD (năm 2010) lên 25 tỷ USD. Ưu tiên hợp tác với Ấn Độ cũng là một “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt tất cả các đời thủ tướng Nhật Bản từ ông Jurichiro Koizumi trước đây cho đến ông Yoshihiko Noda hiện nay. Ngay từ tháng 10/2008, một thỏa thuận về hợp tác an ninh Ấn - Nhật đã được ký kết với rất nhiều lĩnh vực từ an ninh hàng hải, chống khủng bố, đối phó với thiên tai, an ninh năng lượng, trao đổi kỹ thuật và công nghệ. Các quan hệ đối thoại giữa Ấn, Nhật và cả Mỹ, Úc cũng không ngừng được mở rộng. Một điều chắc chắn là nhân chuyến thăm Nhật Bản của Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ A.K. Antony, nhiều khả năng hai bên sẽ đạt được những thỏa thuận về tập trận hải quân chung giữa hai bên khi tàu chiến Nhật Bản sang thăm Ấn Độ. Đặc biệt sắp tới đây, một thỏa thuận về hợp tác hạt nhân dân sự giữa Ấn và Nhật cũng có thể sẽ có những bước tiến mới. Cũng cần phải nói thêm rằng, Nhật Bản cũng là quốc gia ủng hộ việc Ấn Độ hợp tác khai thác dầu khí với Việt Nam thể hiện trong phát biểu của cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe trong cuộc hội thảo “Hai nền dân chủ trên biển: Vì một châu Á an toàn tốt đẹp hơn” mới được tổ chức tại New Dehli.
Với tất cả những diễn biến đó, có thể nói, Ấn Độ đang tiến thêm một bước vững chắc và khôn khéo nữa trong cuộc hành trình “Đông tiến” của mình. Những thỏa thuận đạt được giữa Ấn Độ và Nhật Bản chắc chắn không chỉ mang lại những lợi ích cho hai quốc gia này mà còn là một tiền đề quan trọng trong việc đảm bảo an ninh ở khu vực. Đó cũng là một bằng chứng sống động về một mối quan hệ đối tác ổn định, lâu bền, dựa trên sự tin cậy và minh bạch.
Phạm Xuân Thạch