Thịt đỏ như thịt bò, thịt lợn, thịt cừu… là nguồn cung cấp protein, sắt, kẽm và nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều, đặc biệt là thịt đỏ chế biến sẵn hoặc các món nhiều chất béo, có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính.
Thịt đỏ không phải thực phẩm bắt buộc phải loại bỏ khỏi chế độ ăn. Điều quan trọng là lựa chọn loại thịt, kiểm soát khẩu phần, tần suất sử dụng và cách chế biến phù hợp.
1. Thịt đỏ cung cấp nhiều dưỡng chất cần thiết
Thịt đỏ là nguồn protein có giá trị dinh dưỡng cao, cung cấp các acid amin cần thiết cho việc duy trì và phát triển cơ bắp, đồng thời tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể.
Thịt đỏ cũng chứa sắt heme, là dạng sắt được cơ thể hấp thu tương đối tốt. Đây là một trong những nguồn sắt quan trọng trong chế độ ăn, đặc biệt đối với những người có nhu cầu sắt cao. Ngoài ra, thịt đỏ còn cung cấp vitamin B12, kẽm và một số vitamin, khoáng chất khác.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ cần ăn thịt đỏ là có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu sắt, kẽm hay protein của cơ thể. Một chế độ ăn đa dạng, kết hợp thịt, cá, trứng, sữa, các loại đậu, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và những thực phẩm khác sẽ giúp cung cấp nhiều nhóm dưỡng chất hơn.
2. Ăn nhiều thịt đỏ có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch
Mối liên hệ giữa tiêu thụ nhiều thịt đỏ và sức khỏe tim mạch phụ thuộc vào loại thịt, lượng ăn và tổng thể chế độ ăn.
Một số loại thịt đỏ, đặc biệt là phần nhiều mỡ, chứa lượng chất béo bão hòa tương đối cao. Ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng LDL - cholesterol - một yếu tố nguy cơ quan trọng của xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.
Ngoài ra, các nghiên cứu cũng đang xem xét vai trò của carnitine và hệ vi sinh đường ruột. Vi khuẩn đường ruột có thể chuyển hóa carnitine thành các chất chuyển hóa, trong đó có TMAO, được nghiên cứu về mối liên quan với nguy cơ tim mạch. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực nghiên cứu phức tạp và không nên hiểu đơn giản rằng ăn thịt đỏ sẽ trực tiếp gây xơ vữa động mạch thông qua một cơ chế duy nhất.
Một chế độ ăn nhiều thịt đỏ, đặc biệt khi thay thế các nguồn protein có lợi hơn như cá, các loại đậu và hạt, có thể không có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Thịt đỏ có giá trị dinh dưỡng nhưng không nên ăn quá nhiều. Ảnh Minh Hiếu.
3. Nguy cơ ung thư liên quan nhiều đến thịt chế biến sẵn
Một trong những vấn đề được quan tâm khi nói đến thịt đỏ là nguy cơ ung thư.
Thịt chế biến sẵn được các nhà nghiên cứu xếp vào nhóm chất gây ung thư ở người, với bằng chứng rõ về mối liên quan với ung thư đại trực tràng. Thịt chế biến sẵn bao gồm các sản phẩm được xử lý bằng muối, ướp, lên men, hun khói hoặc các phương pháp khác nhằm tăng hương vị hoặc bảo quản, như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông…
Đối với thịt đỏ chưa qua chế biến, các nhà nghiên cứu xếp vào nhóm "có thể gây ung thư cho người", với bằng chứng chủ yếu liên quan đến ung thư đại trực tràng. Điều này không có nghĩa cứ ăn thịt đỏ là sẽ mắc ung thư, mà nguy cơ có thể tăng theo lượng tiêu thụ.
Ngoài loại thịt, cách chế biến cũng đáng lưu ý. Nướng hoặc chiên thịt ở nhiệt độ rất cao, để thịt cháy xém có thể tạo ra một số hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Vì vậy, nên hạn chế ăn phần thịt bị cháy khét và ưu tiên các phương pháp chế biến như luộc, hấp, hầm hoặc áp chảo ở nhiệt độ phù hợp.
4. Ăn nhiều thịt đỏ có thể khiến khẩu phần dư thừa năng lượng
Thịt đỏ nhiều mỡ cung cấp lượng năng lượng cao. Nếu ăn thường xuyên với khẩu phần lớn, đồng thời ít rau, ít vận động và tổng năng lượng nạp vào vượt nhu cầu, nguy cơ tăng cân, béo phì có thể tăng.
Thừa cân, béo phì lại liên quan đến nhiều bệnh mạn tính như đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch và một số loại ung thư.
Do đó, vấn đề không chỉ nằm ở bản thân thịt đỏ mà còn ở tổng thể chế độ ăn. Một bữa ăn nhiều thịt, ít rau, kèm đồ chiên rán, nước ngọt hoặc thực phẩm giàu năng lượng sẽ khác hoàn toàn với khẩu phần có lượng thịt vừa phải, nhiều rau và được chế biến lành mạnh.
5. Ăn thịt đỏ thế nào để tốt cho sức khỏe?
Người khỏe mạnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi chế độ ăn. Nên kiểm soát khẩu phần và đa dạng hóa nguồn protein bằng cách tăng cường cá, thịt gia cầm, trứng, đậu phụ, các loại đậu và hạt.
Khi ăn thịt đỏ, nên chọn phần thịt nạc, loại bỏ bớt phần mỡ nhìn thấy được và hạn chế các sản phẩm thịt chế biến sẵn. Ưu tiên luộc, hấp, hầm hoặc chế biến với lượng dầu vừa phải thay vì thường xuyên chiên rán, nướng cháy.
Bữa ăn cũng nên có nhiều rau xanh, củ quả và thực phẩm giàu chất xơ. Người mắc bệnh tim mạch, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, thừa cân, béo phì hoặc các bệnh mạn tính khác nên trao đổi với bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng để xây dựng khẩu phần phù hợp.
Tóm lại: Thịt đỏ có giá trị dinh dưỡng nhưng không nên ăn quá nhiều. Đặc biệt, cần hạn chế thịt chế biến sẵn, các món nhiều mỡ và thịt bị cháy khét. Một chế độ ăn đa dạng, cân đối giữa các nguồn protein, tăng rau xanh và chất xơ, kết hợp vận động thường xuyên sẽ có lợi hơn cho sức khỏe lâu dài.
