Để giải đáp câu hỏi này, một số nghiên cứu khoa học cho thấy mỡ lợn không đáng sợ như định kiến, nhưng cũng không phải là giải pháp giảm cân. Thực phẩm này chỉ nên dùng ở mức độ vừa phải để tăng hương vị món ăn nhưng vẫn giữ cân nặng ổn định đồng thời hạn chế nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
1. Những phát hiện mới về mỡ lợn
Một nghiên cứu của nhóm tác giả tại Đại học Nông nghiệp Hồ Nam (Trung Quốc), công bố trên tạp chí khoa học Science of Food, đã cho chuột ăn khẩu phần trong đó mỡ lợn chiếm khoảng 25% năng lượng từ chất béo, trong 24 tuần. Kết quả cho thấy nhóm chuột ăn mỡ lợn có lượng mỡ tích lũy thấp hơn đáng kể so với nhóm ăn dầu thực vật (dầu hạt cải, dầu lạc) ở cùng tỷ lệ năng lượng.
Nguyên nhân được cho là liên quan đến việc mỡ lợn làm tăng nồng độ acid taurocholic trong máu, một acid mật có vai trò thúc đẩy quá trình phân giải mỡ, đồng thời có thể hỗ trợ chuyển đổi tế bào miễn dịch đại thực bào từ dạng gây viêm (M1) sang dạng kháng viêm (M2), qua đó giảm phản ứng viêm ở mô mỡ.
Tuy nhiên đây là nghiên cứu trên chuột, trong điều kiện thí nghiệm kiểm soát chặt chẽ về tỷ lệ chất béo, chưa có bằng chứng tương đương trên người để khẳng định mỡ lợn thực sự giúp con người giảm cân. Các khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay vẫn khuyên người có rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch nên hạn chế chất béo bão hòa, bao gồm mỡ lợn.
Ngoài chất béo, mỡ lợn còn chứa một số dưỡng chất đáng chú ý khác: vitamin A, vitamin D, vitamin E. Đáng chú ý, hàm lượng acid oleic, một loại acid béo không bão hòa đơn có lợi cho tim mạch, trong mỡ lợn khá tương đồng với dầu ô liu.
Để kiểm soát cân nặng nên sử dụng mỡ lợn như một phần nhỏ, kết hợp linh hoạt với các loại dầu thực vật khác tùy theo món ăn và nhu cầu nấu nướng, đồng thời kiểm soát tổng lượng chất béo nạp vào mỗi ngày. Nguồn ảnh minh họa Pexels.
2. Dùng mỡ lợn thế nào cho hợp lý?
Giới hạn tổng lượng và kết hợp nhiều loại dầu
Theo khuyến nghị dinh dưỡng chung, người trưởng thành không nên dùng quá 25 - 30 g dầu, mỡ để nấu ăn mỗi ngày. Nếu muốn dùng mỡ lợn, nên giới hạn ở mức khoảng 1/3 đến 1/2 tổng lượng này (tương đương 10 - 15 g), phần còn lại kết hợp với dầu thực vật để cân bằng giữa chất béo bão hòa và không bão hòa.
Chọn đúng món để dùng mỡ lợn
Mỡ lợn phù hợp hơn với các món cần nhiệt độ cao trong thời gian ngắn như trứng rán, xào nhanh, hoặc làm vỏ bánh cần độ giòn xốp. Với món trộn, gỏi nên dùng dầu mè hoặc dầu ô liu; món hầm, ninh ở nhiệt độ thấp nên ưu tiên các loại dầu thực vật nhẹ; nếu muốn bổ sung omega-3, có thể dùng dầu óc chó rưới trực tiếp lên món ăn đã nấu chín, không nên đun nóng.
Kết hợp thực phẩm giàu chất xơ
Khi dùng mỡ lợn, nên ăn kèm thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, nấm, ngũ cốc nguyên hạt, giúp hỗ trợ chuyển hóa cholesterol và giảm phần nào tác động của chất béo bão hòa lên cơ thể.
3. Những ai nên tránh hoặc nên thận trọng với mỡ lợn?
Không nên ăn: Người có cholesterol toàn phần vượt 5,2 mmol/L, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch (chất béo bão hòa có thể làm tăng gánh nặng cho mạch máu); người béo phì (BMI từ 28 trở lên); người bị sỏi mật (mỡ lợn có thể kích thích túi mật co bóp, làm nặng thêm cơn đau).
Cần thận trọng: Người tăng huyết áp (nên giảm muối khi ăn món có mỡ lợn, vì natri kết hợp chất béo bão hòa có thể làm huyết áp khó kiểm soát hơn); người bị gout (tránh kết hợp mỡ lợn với hải sản, nội tạng động vật, vì sự kết hợp giữa purin cao và chất béo cao dễ khởi phát cơn gout cấp).
4. Những hiểu lầm cần tránh
Hiểu lầm 1: Mỡ lợn giúp giảm cân nên ăn bao nhiêu cũng được
Nghiên cứu nêu trên chỉ xem xét mức tiêu thụ vừa phải (25% năng lượng từ chất béo). Nếu ăn mỡ lợn với số lượng lớn, thường xuyên (như rán thực phẩm bằng mỡ lợn hàng ngày), vẫn hoàn toàn có thể dẫn đến dư thừa calo và tăng cân như bất kỳ nguồn chất béo nào khác.
Hiểu lầm 2: Dầu thực vật luôn tốt hơn mỡ động vật
Một số loại dầu thực vật khi đun ở nhiệt độ quá cao hoặc tái sử dụng nhiều lần cũng sinh ra các hợp chất có hại, không phải lúc nào cũng an toàn tuyệt đối như quan niệm phổ biến.
Hiểu lầm 3: Mỡ lợn thơm nên ăn thường xuyên
Dù hương vị hấp dẫn, việc ăn thường xuyên với số lượng lớn vẫn có thể gây áp lực lên túi mật và làm tăng mỡ máu ở người có cơ địa nhạy cảm.
Ăn mỡ lợn không giúp giảm cân. Dù nghiên cứu mới cho thấy ít tích mỡ hơn dầu thực vật ở chuột, đây vẫn là chất béo đậm đặc năng lượng, cần ăn điều độ để tránh tăng cân.
Để kiểm soát cân nặng, cách tiếp cận hợp lý nhất là sử dụng mỡ lợn như một phần nhỏ, kết hợp linh hoạt với các loại dầu thực vật khác tùy theo món ăn và nhu cầu nấu nướng, đồng thời kiểm soát tổng lượng chất béo nạp vào mỗi ngày.
Với người có bệnh lý tim mạch, mỡ máu cao hoặc các bệnh lý chuyển hóa khác, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi điều chỉnh loại dầu, mỡ sử dụng trong chế độ ăn hàng ngày và nên xét nghiệm mỡ máu định kỳ để theo dõi.
