Theo Y học cổ truyền, lá mơ lông có vị đắng, chát nhẹ, tính mát, quy vào kinh Tỳ, Vị và Đại tràng. Nhờ tác dụng tiêu tích trệ, sát trùng đường ruột, Y học cổ truyền dùng lá mơ lông để điều trị các chứng tỳ vị trệ khí, chướng bụng, khó tiêu, kiết lỵ (phân lẫn nhầy máu), tiêu chảy do nhiệt tích và trùng tích (giun sán).
1. Những hệ lụy sức khỏe khi lạm dụng lá mơ lông
Mơ lông cũng là loại cây dễ trồng và phổ biến nhưng việc sử dụng quá thường xuyên là không nên, nguyên nhân do lá mơ lông có thể gây một số nguy cơ với sức khoẻ khi lạm dụng, bao gồm:
1.1 Nguy cơ làm tổn thương Tỳ Vị (hư hàn Tỳ Vị): Y học cổ truyền coi Tỳ Vị là gốc của khí huyết, thích sự ấm áp (ôn) và ghét sự lạnh (hàn). Lá mơ lông có tính mát và vị đắng chát. Vị đắng có xu hướng "táo thấp, tả hạ" (dẫn khí đi xuống), còn tính mát nếu nạp vào cơ thể quá nhiều và kéo dài sẽ làm tổn thương dương khí của Tỳ Vị. Do đó, người ăn lá mơ lông quá nhiều dễ bị Tỳ Vị hư hàn, xuất hiện các triệu chứng như sợ lạnh, lạnh bụng, tiêu chảy mạn tính, ăn uống kém tiêu, phân sống.
Ăn nhiều lá mơ lông có thể gây lạnh bụng, sợ lạnh... Ảnh AI.
Trong lý luận Y học cổ truyền, thực phẩm được chia thành hai nhóm: Nhóm thiên về "dưỡng" (ăn hằng ngày như gạo, rau cải, thịt lợn) và nhóm thiên về "trị" (coi như vị thuốc).
Lá mơ lông chứa lượng tinh dầu mạnh, vị đắng chát đậm nên thuộc nhóm thiên về trị bệnh. Khi đường ruột đang có nhiệt tích, trệ khí (đầy hơi, đi ngoài phân hôi) thì lá mơ phát huy công dụng rất tốt, nhưng khi cơ thể đã ổn định, việc tiếp tục nạp vị thuốc có tính tả, sát trùng mạnh sẽ làm mất cân bằng âm dương tự nhiên.
1.2 Hao tổn chính khí: Lá mơ lông giúp tiêu hóa tốt hơn nhờ khả năng "thông trệ". Tuy nhiên, nếu lạm dụng cơ chế tả khí này hằng ngày mà không có chứng tích trệ, cơ thể sẽ bị hao tổn chính khí, dẫn đến mệt mỏi, suy nhược.
2. Hướng dẫn sử dụng lá mơ lông đúng cách theo Đông y
Để thu được lợi ích sức khỏe mà không gây hại Tỳ Vị, nên tuân thủ các nguyên tắc sau:
Tần suất hợp lý: Chỉ nên ăn 1 - 2 lần/tuần như một loại rau gia vị. Khi dùng với mục đích chữa chướng bụng hay lỵ nhẹ, chỉ nên dùng theo đợt từ 3 - 5 ngày, khi hết triệu chứng thì dừng.
Phối hợp quân bình âm - dương: Món lá mơ lông thái nhỏ trộn trứng gà nướng lá chuối hoặc chiên khô (không dùng dầu mỡ) là bài thuốc cổ phương tuyệt vời. Trứng gà có tính bình, vị ngọt giúp bổ dưỡng, đi kèm với tính mát, sát trùng của lá mơ tạo nên sự cân bằng âm - dương, vừa tiêu tích vừa không làm hại Tỳ Vị.
Làm chín lá mơ lông: Đông y khuyến cáo nên làm chín lá mơ lông bằng cách hấp, nướng khi dùng để giảm bớt tính hàn và khử bớt vi khuẩn, giun sán bám trên lớp lông mịn của lá.
Lưu ý các đối tượng cần tránh: Người có thể trạng hư hàn (hay lạnh tay chân, sợ gió, đi ngoài phân lỏng nát kéo dài) hoặc phụ nữ đang mang thai nên hạn chế ăn sống nhiều lá mơ lông tươi chưa rửa sạch để tránh nguy cơ nhiễm vi khuẩn hay ký sinh trùng.
