Ba nguyên tắc quan trọng trong dinh dưỡng thể thao
Nhu cầu dinh dưỡng của mỗi người phụ thuộc vào thể trạng, loại hình, cường độ tập luyện, cũng như mục tiêu hướng đến. Tuy nhiên, chế độ ăn cho người tập luyện nên dựa trên ba nguyên tắc chính: Cung cấp đủ năng lượng, cân đối các nhóm chất và hỗ trợ cơ thể phục hồi sau vận động.
Khẩu phần cần có đủ carbohydrate, protein và chất béo với tỷ lệ phù hợp để đáp ứng nhu cầu năng lượng, duy trì hoạt động cơ bắp và phục hồi sau tập. Bên cạnh đó, vitamin, khoáng chất và nước cũng cần được bổ sung đầy đủ để hỗ trợ các quá trình chuyển hóa và duy trì hiệu suất vận động.
Đặc biệt, dinh dưỡng sau tập cần được chú ý để bổ sung năng lượng đã tiêu hao và hỗ trợ phục hồi cơ. Với những buổi tập kéo dài hoặc cường độ cao, nhu cầu carbohydrate, protein và nước có thể tăng lên so với ngày vận động nhẹ.

Khẩu phần cần có đủ carbohydrate, protein và chất béo với tỷ lệ phù hợp để đáp ứng nhu cầu năng lượng, duy trì hoạt động cơ bắp và phục hồi sau tập.
Thực đơn tham khảo cho người tập luyện
Xây dựng thực đơn cho người tập luyện không nhất thiết phải dựa vào những thực phẩm chuyên biệt hay các món ăn cầu kỳ. Dưới đây là thực đơn tham khảo dành cho người trưởng thành khỏe mạnh, cân nặng 55-65kg, tập luyện mức độ vừa như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe hoặc tập sức mạnh trong 45-60 phút vào cuối buổi chiều.
| Ngày | Bữa sáng | Bữa trưa | Trước tập 1-2 giờ | Bữa tối sau tập |
| Ngày 1 | Bánh mì 70g + 2 trứng (~100g) + sữa tươi không đường 200ml + 1 quả chuối (~100g) | Cơm 200g + cá hấp 120g + rau xanh 200g + cam 150g | Khoai lang 150g + sữa chua không đường 100g | Cơm 180g + thịt nạc 120g + rau cải 200g + đậu phụ 100g |
| Ngày 2 | Phở bò: bánh phở 200g + thịt bò nạc 80g + rau 50g + 1 quả chuối (~100g) | Cơm 200g + ức gà 120g + bí xanh 200g + thanh long 150g | Bánh mì 50g + sữa tươi không đường 200ml | Cơm 180g + cá hồi/cá thu 120g + rau muống 200g + canh rau |
| Ngày 3 | Yến mạch 50g + sữa tươi không đường 250ml + 2 trứng (~100g) + đu đủ 150g | Cơm 200g + thịt nạc 120g + bông cải xanh 200g + bưởi 150g | Khoai lang 150g + 1 quả chuối (~100g) | Cơm 180g + tôm 120g + đậu phụ 100g + rau xanh 200g |
Lưu ý: Định lượng chỉ mang tính tham khảo và cần điều chỉnh theo thể trạng, giới tính, mức độ vận động và mục tiêu của từng người. Khẩu phần hướng đến mục tiêu duy trì thể lực, khối cơ và sức khỏe tổng thể, không áp dụng cho người đang giảm cân nhanh hoặc tập luyện chuyên nghiệp. Với buổi tập khoảng 45-60 phút ở cường độ vừa, nước lọc thường là lựa chọn phù hợp, không nhất thiết phải dùng đồ uống thể thao.
Điều chỉnh thực đơn theo thời điểm tập
Thời điểm tập luyện cũng ảnh hưởng đến cách phân bổ các bữa ăn trong ngày. Nếu tập vào buổi sáng, có thể dùng một khẩu phần nhẹ trước khi vận động, chẳng hạn chuối với sữa chua hoặc bánh mì kèm trứng. Sau buổi tập, nên bổ sung một bữa sáng đầy đủ với carbohydrate, protein để bù đắp năng lượng đã tiêu hao và hỗ trợ phục hồi.
Nếu tập vào buổi chiều hoặc tối, bữa trưa cần cung cấp đủ carbohydrate và protein để duy trì năng lượng đến thời điểm vận động. Khoảng 1-2 giờ trước khi tập, có thể bổ sung một khẩu phần nhỏ như khoai lang, chuối hoặc bánh mì. Sau tập, nên lựa chọn bữa tối vừa phải, gồm protein, rau và lượng tinh bột phù hợp với nhu cầu vận động.
Với các buổi tập kéo dài hoặc cường độ cao, nhu cầu carbohydrate và nước có thể tăng đáng kể so với những buổi tập nhẹ. Khi đó, khẩu phần trước, trong và sau tập cần được điều chỉnh phù hợp; với thời gian vận động đủ dài, có thể cần bổ sung carbohydrate ngay trong buổi tập. Ngược lại, các buổi đi bộ, yoga hoặc tập sức mạnh trong thời gian ngắn thường không cần bổ sung năng lượng trong lúc tập.
Mời bạn đọc xem thêm: