Ăn đúng để da khỏe, tham khảo chế độ dinh dưỡng cho 6 bệnh về da

TS.BS Trần Châu Quyên - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội

TS.BS Trần Châu Quyên - Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội

SKĐS - Chế độ ăn có ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe của làn da. Khi làn da có vấn đề cần ăn uống như thế nào?

Nhóm tác giả Boluk, Skonieczna-Żydecka và Zawodny công bố một bài tổng quan về chế độ ăn uống trong các bệnh da liễu trên Tạp chí da liễu - dị ứng Ba Lan (Postępy Dermatologii i Alergologii). Dưới đây là một số điểm chính:

1. Kiểu ăn quan trọng hơn từng món

Các tác giả chỉ ra hai kiểu ăn có tác động ngược nhau:

- Kiểu ăn "phương Tây": Nhiều đồ ngọt, đồ chế biến sẵn, mỡ động vật, nước ngọt. Kiểu ăn này làm cơ thể dễ viêm và rối loạn chuyển hóa (rối loạn đường, mỡ trong máu), khiến bệnh da nặng hơn.

- Kiểu ăn Địa Trung Hải: Nhiều rau, trái cây, đậu, các loại hạt, cá, dầu ô liu; ít thịt đỏ và đồ ngọt. Kiểu ăn này cung cấp chất chống viêm, chống oxy hóa và omega-3, giúp bảo vệ da.

Lý do ăn uống tác động đến da là vì phần lớn bệnh da mạn tính có gốc là tình trạng viêm, tức hệ miễn dịch báo động kéo dài. Thức ăn có thể làm tình trạng viêm bùng lên hoặc dịu xuống. Ngoài ra, ruột và da liên hệ mật thiết với nhau: rau và chất xơ nuôi vi khuẩn có lợi trong ruột, từ đó giúp miễn dịch cân bằng hơn.

Ăn uống đúng để da bớt bệnh - Ảnh 1.

Chế độ ăn có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe làn da. Ảnh minh họa AI.

2. Những lưu ý về ăn uống đối với một số bệnh về da

2.1. Mụn trứng cá

- Đồ ngọt, bánh kẹo, nước ngọt làm đường huyết tăng nhanh, kéo theo insulin và IGF-1 (một loại hormone tăng trưởng) tăng. Insulin và IGF-1 tăng cao có thể kích thích hoạt động của tuyến bã, làm tăng tiết bã nhờn và thúc đẩy các quá trình liên quan đến hình thành mụn.

- Sữa tươi, sữa tách béo và bột whey có liên quan đến tăng nguy cơ mụn. Ngược lại, sữa chua và phô mai không làm tăng mụn.

- Việc thường xuyên ăn cá béo và hải sản có liên quan đến giảm tiết bã nhờn và giảm số tổn thương mụn.

- Chế độ ăn keto rất ít năng lượng giúp giảm khoảng 31% mức độ nghiêm trọng của mụn sau 45 ngày ở phụ nữ thừa cân. Tuy nhiên, đây mới là kết quả bước đầu, chưa phải phương pháp điều trị.

2.2. Vảy nến

- Giữ cân nặng hợp lý là then chốt khi bị vảy nến. Người có chỉ số khối cơ thể (BMI) > 29 có tỷ lệ mắc vảy nến cao gấp đôi. Giảm cân giúp bệnh nhẹ hơn, giảm viêm và giúp thuốc có tác dụng tốt hơn.

- Nên duy trì chế độ ăn theo kiểu Địa Trung Hải và hạn chế đường. Người ăn càng sát mô hình này thì bệnh càng nhẹ.

- Tăng omega-3 (cá, các loại hạt), giảm dầu chiên rán. Tỷ lệ omega-6 so với omega-3 lý tưởng là khoảng 3:1.

- Chế độ ăn không gluten có thể cải thiện triệu chứng ở người có xét nghiệm huyết thanh dương tính với bệnh Celiac. Những người không mắc bệnh này chưa có bằng chứng cho thấy việc kiêng gluten mang lại lợi ích.

2.3. Viêm da cơ địa (chàm)

Theo bài tổng quan, khoảng 16 - 75% trẻ bị viêm da cơ địa phải tránh một số thực phẩm như trứng, sữa, đậu nành, các loại hạt và hải sản. Theo các tác giả của bài tổng quan, kiêng khem chỉ có ích khi trẻ thật sự dị ứng với món đó và đã được bác sĩ xác nhận, cũng chỉ nên kiêng tạm thời.

Việc kiêng khem kéo dài có thể khiến trẻ thiếu sắt, kẽm, canxi, vitamin nhóm B, ảnh hưởng đến tăng trưởng và nhận thức; nguy cơ thiếu máu được ghi nhận có thể tăng tới 8 lần.

Để phòng ngừa, bà mẹ mang thai nên ăn đa dạng, trẻ nên được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu.

2.4. Viêm da tiết bã (gàu, bong vảy đỏ ở mặt và da đầu)

Ăn nhiều trái cây và ăn theo kiểu Địa Trung Hải có liên quan đến bệnh nhẹ hơn. Một số trường hợp có thể thiếu biotin (vitamin B7) và vitamin D; việc bổ sung cần căn cứ vào tình trạng thực tế và chỉ định của bác sĩ.

2.5. Trứng cá đỏ (mặt hay đỏ bừng)

Các yếu tố có thể làm khởi phát hoặc nặng thêm triệu chứng gồm rượu, thức ăn cay, thịt chế biến sẵn, một số thực phẩm chứa cinnamic aldehyde và đồ uống nóng. Tuy vậy, một nghiên cứu trên hơn 82.000 phụ nữ lại cho thấy, người uống cà phê có bệnh nhẹ hơn. Người bệnh cũng hay mắc kèm bệnh đường ruột. Vì vậy hãy ghi nhật ký ăn uống để tìm "thủ phạm" của riêng mình, không tự ý kiêng tràn lan.

2.6. Mày đay mạn tính

Thức ăn giàu histamine, kích thích cơ thể tiết histamine hoặc ức chế enzym phân hủy histamine làm cơ thể nổi mẩn hoặc làm bệnh nặng hơn.

- Thức ăn giàu histamine: Do quá trình lên men, vi khuẩn phân hủy protein, biến đổi axit amin histidine thành histamine; thường có trong đồ lên men (dưa muối, cà muối, giấm, nước mắm, nước tương), thực phẩm ủ lâu ngày (rượu, phô mai Parmesan, Cheddar, Gouda) hoặc hải sản không còn tươi (đặc biệt là các loại cá có thịt màu đỏ, vi khuẩn sinh sôi rất nhanh và tạo ra lượng histamin khổng lồ, thậm chí có thể gây ngộ độc).

- Thức ăn kích thích tiết histamine mạnh hơn: Khi ăn các loại này, tế bào miễn dịch cơ thể có xu hướng tự giải phóng histamine ra ngoài:

  • Trái cây họ cam quýt: Cam, chanh, bưởi, quýt.
  • Trái cây nhiệt đới và quả mọng: Dâu tây, chuối, dứa, kiwi, đu đủ, mận.
  • Cà chua và rau củ: Cà chua (và các nước xốt từ cà chua), rau chân vịt (bina), cà tím.
  • Các loại hạt: Hạt quả hạch (hạt điều, óc chó), đậu phộng (lạc).
  • Thực phẩm khác: Sô-cô-la, ca-cao, lòng trắng trứng, các loại động vật có vỏ (tôm, cua, mực, nghêu).
  • Chất phụ gia: Các chất bảo quản thực phẩm (benzoate, sulfite) và màu thực phẩm nhân tạo.

- Nhóm ức chế enzyme phân hủy histamine (enzyme DAO): Dù không chứa hay kích thích tiết histamine, nhưng lại ngăn cản hoạt động của enzyme DAO (Diamine Oxidase) - enzyme có nhiệm vụ phá hủy và đào thải histamine tại ruột, khiến nồng độ histamine tích tụ tăng cao:

  • Rượu, bia và đồ uống chứa cồn nói chung.
  • Trà xanh, trà đen, trà matcha.
  • Đồ uống năng lượng (energy drinks).

Các tác giả cũng nhấn mạnh rằng nhiều nghiên cứu còn nhỏ và cần thêm bằng chứng. Vì vậy, hãy trao đổi với bác sĩ da liễu hoặc dinh dưỡng viên để có chế độ ăn phù hợp với bản thân.

Xem thêm bài đang được quan tâm:

Ăn uống đúng để da bớt bệnh - Ảnh 3.Một thói quen ăn uống bất ngờ có thể giúp giảm huyết áp

SKĐS - Một nghiên cứu cho thấy ăn uống theo trực giác có liên quan đến việc giảm căng thẳng và giảm nguy cơ tăng huyết áp.

Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội
Ý kiến của bạn
Tags: