Theo truyền thông Ấn Độ, đề xuất liên quan đến hệ thống S-500 được đưa ra trong bối cảnh New Delhi cân nhắc mở rộng đáng kể quy mô sở hữu S-400. Tháng 10/2018, Ấn Độ ký hợp đồng trị giá 5,43 tỷ USD để mua 10 tiểu đoàn S-400 của Nga, một trong những thương vụ xuất khẩu vũ khí phòng không lớn của Moscow trong những năm gần đây.
Hệ thống phòng không tầm xa S-500 của Nga. (Ảnh: MW)
Đến nay, Nga đã bàn giao 4 tiểu đoàn. Tiểu đoàn thứ 5 dự kiến được chuyển tới Ấn Độ vào tháng 11/2026. Kế hoạch mua thêm 10 tiểu đoàn nữa, nếu được thông qua, sẽ nâng tổng số hệ thống S-400 mà New Delhi đặt mua lên 20 tiểu đoàn, qua đó tăng cường khả năng bảo vệ các khu vực chiến lược và cơ sở hạ tầng quân sự quan trọng.
Tháng 9, nhiều nguồn tin tại Ấn Độ cho biết Bộ Quốc phòng nước này đang xem xét khả năng mua hệ thống S-500. Vấn đề này được cho là đã xuất hiện trong các cuộc trao đổi giữa Thủ tướng Narendra Modi và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải.
S-500 được đánh giá là bước phát triển cao hơn so với S-400, với nhiệm vụ đánh chặn những mục tiêu có mức độ phức tạp lớn hơn. Trong khi S-400 chủ yếu đảm nhiệm việc đối phó với máy bay, tên lửa hành trình, máy bay không người lái và một số loại tên lửa đạn đạo ở tầm xa, S-500 được thiết kế để mở rộng khả năng phòng thủ lên những mối đe dọa ở tầng không gian gần Trái Đất.
Các mục tiêu mà S-500 hướng tới bao gồm vệ tinh, tàu vũ trụ và tên lửa đạn đạo hoạt động ở quỹ đạo thấp hoặc bay qua không gian, trong đó có cả những tên lửa đạn đạo liên lục địa. Khả năng này sẽ bổ sung một tầng phòng thủ chiến lược mà các hệ thống như S-400 không được thiết kế để đảm nhiệm.
Đối với Ấn Độ, việc tiếp cận công nghệ S-500 còn có ý nghĩa vượt ra ngoài nhu cầu mua sắm vũ khí. New Delhi đang thúc đẩy các chương trình tự chủ quốc phòng nhằm mở rộng năng lực sản xuất trong nước, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài về thiết bị, linh kiện và dịch vụ bảo dưỡng.
Nếu Nga chấp nhận chuyển giao một phần công nghệ, các doanh nghiệp quốc phòng Ấn Độ có thể được tham gia nhiều hơn vào quá trình bảo trì, lắp ráp hoặc sản xuất một số bộ phận của hệ thống. Điều này có thể giúp Ấn Độ từng bước xây dựng năng lực kỹ thuật trong lĩnh vực phòng thủ tên lửa tiên tiến.
Dù vậy, khái niệm chuyển giao công nghệ có phạm vi rất rộng, từ đào tạo nhân lực, hỗ trợ bảo dưỡng và lắp ráp trong nước cho đến cấp phép sản xuất các bộ phận quan trọng. Hiện chưa có thông tin cụ thể cho thấy Moscow sẵn sàng trao cho New Delhi quyền tiếp cận ở mức độ nào.
Một khả năng được đặt ra là thỏa thuận chuyển giao công nghệ S-500 có thể được đàm phán sâu hơn sau khi Ấn Độ đặt mua hệ thống này. Trong giai đoạn đầu, việc hợp tác có thể được gắn với gói mua sắm bổ sung 10 tiểu đoàn S-400, tương ứng các đơn vị thứ 11 đến thứ 20.
