Nấm rừng, nấm dại mọc trên gây gỗ... đều gây ngộ độc
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu ngày 6/10 cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa kịp thời cứu sống 4 người trong một gia đình ở bản Lao Chải 2 (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu) bị ngộ độc sau khi ăn nấm lạ.
Bệnh nhân gồm Cứ A Sề (sinh năm 1998), Chang Thị Dùa (sinh năm 1999), Cứ A Xà (sinh năm 1956), Lù Thị Sày (sinh năm 1957) ở bản Lao Chải 2, xã Khun Há.
Bệnh nhân Cứ A Sề cho biết chiều 5/10, cả gia đình đi làm nương cách nhà khoảng 8 km. Ông Cứ A Xà hái nấm dại mọc trên cây gỗ để nấu canh ăn cùng cơm tối. Loại nấm này có màu trắng và gia đình vẫn thường ăn khi làm nương.
Khoảng 19 giờ cùng ngày, sau khi ăn cơm, các thành viên trong gia đình lần lượt xuất hiện triệu chứng nôn mửa, đau bụng. Cả gia đình cố gắng đến Trạm Y tế xã để cấp cứu. Nhận thấy các bệnh nhân có dấu hiệu ngộ độc nặng, nhân viên y tế đã chuyển cả 4 người đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu lúc 23 giờ cùng ngày.
Các bệnh nhân được cấp cứu kịp thời tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu. Ảnh: Báo và Đài PTTH Lai Châu
Tại bệnh viện, các bác sỹ tiến hành điều trị theo phác đồ, gồm: Súc ruột, truyền dịch, bù điện giải, xét nghiệm máu, siêu âm và theo dõi các chỉ số liên quan. Đến sáng 6/10, sức khỏe của 4 bệnh nhân dần ổn định, không còn đau bụng, nôn mửa và có thể nói chuyện bình thường.
BS Hà Trung Dũng, Trưởng khoa Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lai Châu cho biết hiện các bệnh nhân đã tỉnh, sức khỏe có chiều hướng tích cực. Các bác sỹ tiếp tục theo dõi và dự kiến cho bệnh nhân xuất viện vào ngày 7/10.
BS Hà Trung Dũng khuyến cáo người dân khi đi rừng, làm nương cần thận trọng khi sử dụng các loại nấm mọc tự nhiên, không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những loại nấm có nhiều màu sắc.
Trước đó, cách đây không lâu, tại bản Nà Hiên, xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La ghi nhận 6 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm sau khi ăn nấm rừng, trong đó có một trường hợp tử vong, các bệnh nhân còn lại phải điều trị tích cực.
Nhiều loại nấm hoang dại có thể gây ngộ độc nặng, thậm chí tử vong
Theo Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế so với các loại ngộ độc khác thì ngộ độc nấm xảy ra ít hơn về số ca, nhưng tỷ lệ tử vong lại rất cao. Phòng ngừa ngộ độc nấm là rất quan trọng, vì nhiều loại nấm hoang dại có thể gây ngộ độc nặng, thậm chí tử vong.
Dưới đây là một số biện pháp giúp bạn tránh nguy cơ ngộ độc nấm:
1. Không ăn nấm lạ, không rõ nguồn gốc. Chỉ ăn các loại nấm được biết chắc chắn là nấm ăn an toàn và có nguồn gốc rõ ràng (mua tại siêu thị, cửa hàng uy tín). Không hái hoặc ăn nấm mọc hoang trong rừng, ngoài đồng nếu không có kiến thức nhận diện nấm.
2. Không dựa vào kinh nghiệm dân gian. Các mẹo như "nấm lành sẽ không làm đen đũa bạc" hay "nấm độc có màu sắc sặc sỡ" không chính xác và có thể gây nhầm lẫn. Một số nấm độc trông rất giống nấm thường, thậm chí có mùi thơm và vị ngon.
3. Kiểm tra kỹ trước khi chế biến. Loại bỏ các nấm có dấu hiệu lạ: dập nát, chảy nước, nấm bị héo, có mùi lạ. Không ăn nấm đã quá già hoặc bị hư hỏng.
4. Nấu chín hoàn toàn. Dù là nấm an toàn cũng nên nấu chín kỹ, tránh ăn nấm sống hoặc nấm tái vì dễ gây rối loạn tiêu hóa.
5. Không bảo quản nấm quá lâu. Nấm tươi nên được sử dụng trong 1-2 ngày sau khi mua. Nếu dùng nấm khô hoặc nấm đóng gói thì phải kiểm tra hạn sử dụng, điều kiện bảo quản.
6. Tuyên truyền, nhắc nhở người thân đặc biệt là người già, trẻ em, người sống gần rừng núi cần được nhắc nhở không tự ý hái nấm ăn.
7. Khi có dấu hiệu ngộ độc: Nếu xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng, chóng mặt sau khi ăn nấm, cần đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Cục An toàn thực phẩm cũng hướng dẫn một số cách phân biệt nấm độc và nấm ăn phổ biến, tuy nhiên cũng cần lưu ý là trong thực tế, nấm rất dễ nhầm lẫn, nên người tiêu dùng chỉ dùng những nấm nếu thực sự chắc chắn an toàn.
| Đặc điểm | Nấm ăn | Nấm độc |
| Màu sắc | Thường màu trắng, xám, nâu nhạt, vàng nhạt, ít sặc sỡ | Thường có màu sắc sặc sỡ như đỏ, cam, vàng đậm, trắng tinh hoặc đen tuyền. |
| Mũ nấm
| Bề mặt trơn, không có đốm hoặc vảy lạ.
| Hay có vảy, đốm hoặc mảng màu bất thường trên mũ.
|
| Phiến nấm (gills)
| Phiến nấm thường màu trắng, nâu nhạt hoặc hồng.
| Phiến nấm có thể màu xanh lục, đen hoặc có ánh kim loại.
|
| Cuống nấm
| Trơn, không có vòng hoặc bao gốc rõ rệt.
| Nhiều nấm độc có vòng cuống và bao gốc như túi nhỏ dưới chân.
|
| Mùi nấm
| Mùi thơm nhẹ, dễ chịu.
| Mùi hắc, khó chịu hoặc mùi hôi nhẹ như thuốc trừ sâu.
|
• Nấm có vòng cuống + bao gốc + mũ trắng: Phần lớn là nấm độc.
• Chảy mủ khi bẻ: Một số nấm độc sẽ chảy mủ trắng đục khi bẻ thân hoặc mũ.
• Nấm đổi màu khi cắt hoặc nấu chín: Một số nấm độc sẽ đổi màu khi bị dập hoặc khi nấu (ví dụ đổi sang màu đen, xanh tím…).
• Nấm mọc ven rừng, ẩm thấp, gốc cây mục: Thường dễ là nấm độc hơn nấm mọc ở vùng đất canh tác.
Lưu ý quan trọng, không nên tin hoàn toàn vào mẹo dân gian kiểu "nấm có côn trùng ăn là nấm lành", vì có nấm côn trùng ăn được nhưng người thì bị ngộ độc; Nhiều loại nấm độc không có vị đắng hoặc mùi đặc biệt, khi ăn vẫn ngọt, ngon. Cách an toàn nhất là chỉ ăn nấm trồng có nguồn gốc rõ ràng hoặc nấm quen thuộc ở địa phương.
