AI tự chủ và tương lai việc học
Ngày 5/11, Ngày hội Trí tuệ nhân tạo - AI4VN 2026, chủ đề "Agentic AI & The Future of Learning - AI tự chủ và tương lai việc học") do Bộ Khoa học và Công nghệ và Báo VnExpress tổ chức diễn ra tại Đại học Quốc gia Hà Nội. Chương trình năm nay tập trung thảo luận những thay đổi AI đang mang đến cho học tập, làm việc và các lĩnh vực đời sống. Sự kiện cũng tạo cơ hội kết nối hợp tác nghiên cứu, đầu tư giữa các bên trong hệ sinh thái AI tại Việt Nam.
Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, ông đã dành hơn 20 năm học khoa học máy tính. Những ngày đầu học về trí tuệ nhân tạo (AI), tìm hiểu cách dựng mô hình 3D, rồi nghiên cứu dịch máy khi ở nước ngoài. Trở về Việt Nam, ông thành lập phòng thí nghiệm trong nước đầu tiên về dịch máy.
Ông Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại sự kiện. Ảnh: PV
Dù có nền tảng ấy, Bộ trưởng thừa nhận sau hơn 10 năm không trực tiếp làm chuyên môn, có những vấn đề kỹ thuật trí tuệ nhân tạo ông không còn theo kịp. Từ trải nghiệm của mình, ông nhắn nhủ sinh viên giữ tinh thần học tập suốt đời, bởi trong bối cảnh công nghệ thay đổi từng ngày, ai cũng có thể trở nên lạc hậu nếu ngừng học.
Sinh viên Việt Nam có cơ hội tiếp cận công nghệ thông qua các nhóm nghiên cứu, các sự kiện trao đổi và kết nối. Ông mong những nhân sự công nghệ tương lai sẵn sàng đặt câu hỏi, tận dụng cơ hội để tìm hiểu và theo đuổi những bài toán khó của lĩnh vực.
Người đứng đầu ngành khoa học công nghệ kỳ vọng AI4VN tiếp tục đổi mới và mở rộng trong những năm tiếp theo, truyền cảm hứng theo đuổi khoa học công nghệ cho thế hệ trẻ.
Ông Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: PV
Trong phát biểu chào mừng, PGS.TS Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, nhắc lại hơn tám năm trước, cũng tại hội trường của Đại học Quốc gia Hà Nội, AI4Life được tổ chức lần đầu. Khi ấy, AI chủ yếu xuất hiện trong phòng thí nghiệm và tại các hội thảo khoa học.
Những người khởi xướng chọn tên AI4Life với mong muốn đưa AI vào cuộc sống, để nhà nghiên cứu gặp doanh nghiệp và cùng tìm lời giải cho những vấn đề thực tế. Điều họ chưa hình dung được, theo ông Duy, là công nghệ sẽ đi vào đời sống nhanh đến thế.
Đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội dẫn ví dụ cuộc thi AI Arena, trong 20 phút, các sinh viên dùng AI xây dựng một phần mềm ngay trên sân khấu, công việc mà trước đây có thể mất nhiều tuần. Khả năng rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm đặt ra câu hỏi cho các trường đại học, doanh nghiệp trong đào tạo và nghiên cứu phát triển.
Ông kỳ vọng AI4VN tiếp tục là nơi giới nghiên cứu gặp gỡ doanh nghiệp như mục tiêu ban đầu, đồng thời giúp giảng viên, sinh viên tìm thấy những cách ứng dụng mới từ các bài toán thực tế tại Việt Nam.
Lập trình viên viết mã nhanh gấp đôi nhờ AI
Ông Trịnh Xuân Tuân, Giám đốc Khoa học dữ liệu MoMo, minh chứng AI đang hỗ trợ cho lập trình viên. Ông cho rằng nếu lập trình viên viết mã nhanh gấp đôi nhờ AI thì doanh nghiệp có thể đưa phần mềm đến tay khách hàng nhanh gấp đôi.
Ông Tuân minh họa sự khác biệt bằng một công việc tại MoMo. Trước đây, khi muốn tìm câu trả lời từ dữ liệu, bộ phận nghiệp vụ phải gửi yêu cầu cho chuyên viên phân tích. Hai bên làm rõ câu hỏi, sau đó chuyên viên viết truy vấn, phân tích và trả kết quả. Với tác nhân phân tích dữ liệu MOAT, nhân viên nghiệp vụ có thể trực tiếp đặt câu hỏi để hệ thống tạo truy vấn và trả lời.
Theo chuyên gia, thời gian từ lúc nêu câu hỏi đến khi nhận kết quả được rút từ nhiều ngày xuống vài phút. Chuyên viên dữ liệu có thêm thời gian phân tích chuyên sâu và cải tiến hệ thống.
Khi đưa tác nhân AI vào doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Minh, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Đổi mới sáng tạo AI, FPT Smart Cloud, đặt vấn đề về quản lý quyền tự chủ của công nghệ. Với mục tiêu do con người giao, tác nhân có thể tự lập kế hoạch, thực hiện và điều chỉnh từng bước. Doanh nghiệp vì vậy cần xác định việc nào AI có thể tự xử lý, tình huống nào phải chuyển lại cho người phụ trách.
Theo ông Minh, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc giao AI theo dõi và tổng hợp thông tin, sau đó cho phép hệ thống đề xuất phương án để nhân viên lựa chọn. Kết quả thử nghiệm và mức độ rủi ro của từng công việc sẽ là căn cứ để mở rộng quyền tự chủ. Với người giao việc, kỹ năng cần thiết là mô tả rõ kết quả mong muốn và xác định những quyết định cần mình phê duyệt.
Tại lễ trao Giải thưởng Trí tuệ nhân tạo Việt Nam - AI Awards 2026. Ban tổ chức vinh danh ba giải pháp AI xuất sắc, ba sản phẩm AI xuất sắc, năm tài năng AI Việt và năm doanh nghiệp phát triển AI tiêu biểu.
Ba giải pháp AI xuất sắc gồm nền tảng FPT AI Factory của FPT Smart Cloud; hệ sinh thái giao thông thông minh Elcom ITS của Elcom và giải pháp Xây dựng và bảo vệ niềm tin số bằng AI của MoMo.
Ở hạng mục Sản phẩm AI xuất sắc, giải thưởng thuộc về Doctranslate.io của ThinkPrompt, hệ điều hành doanh nghiệp AI BrainOS của AIZ và nền tảng Kyta Platform của FPT IS.
Hai nhà nghiên cứu Lê Trung Hiếu từ FPT IS và Nguyễn Hà Phong, Qualcomm AI Research, được vinh danh ở hạng mục Tài năng AI Việt, cùng Nguyễn Tiến Đồng - CMC OpenAI, Lê Duy Dũng - Đại học VinUni và Nguyễn Xuân Khánh - Đại học Oulu, Phần Lan.
Năm đơn vị nhận giải Doanh nghiệp AI tiêu biểu gồm Elcom, CMC OpenAI, MoMo, Zalo Platforms và Minh Phúc Transformation.
Được tổ chức thường niên từ năm 2018, AI4VN là diễn đàn kết nối cộng đồng nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà quản lý, thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam. Thông qua chia sẻ kinh nghiệm và tôn vinh những ứng dụng thực tiễn, chương trình hướng tới khuyến khích nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ trí tuệ nhân tạo. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo, báo VnExpress tổ chức.
