Báo chí gần đây liên tục đưa tin về tình trạng thương lái Trung Quốc thu mua một số loại nông sản tại các vùng nguyên liệu của Việt Nam đưa qua biên giới bằng hình thức tiểu ngạch. Liệu họ có phải chịu thuế xuất nhập khẩu? Các doanh nghiệp Việt Nam liệu có gặp khó khăn khi vùng nguyên liệu bị thương lái nước ngoài tranh mua? Và ai quản lý và chịu trách nhiệm trước hiện tượng trên nếu nền kinh tế quốc gia bị thiệt hại?
Nay thương lái Trung Quốc ồ ạt vào nước ta, mua vét nhiều loại nông sản với giá cao hơn hẳn tất nhiên bà con nông dân mừng nhưng không khỏi đặt ra trước chúng ta những bài học cảnh giác. Thời buổi “thương trường là chiến trường”, việc buôn bán của người nước ngoài trên chính nước ta không qua con đường Nhà nước với những hiệp định được ký kết sẽ tiềm ẩn đầy bất trắc. Những vụ mua bán này không phải là giữa tư thương trong nước với doanh nghiệp mà có yếu tố nước ngoài và không thể không nghĩ đến sự sinh tồn của dân tộc. Chúng ta đã cảnh giác giữ gìn chủ quyền quốc gia trên biên giới, biển đảo song trên mặt trận kinh tế cũng không thể lơi là. Nếu không có người quản lý, giám sát việc mua bán tưởng như “tự phát” này liệu sản xuất trong nước có ổn định khi mà lúc này, các doanh nghiệp ngồi chơi vì hết nguyên liệu, lúc khác, thương lái lại không mua, bà con nông dân méo mặt trước đống nông sản ế của mình, nhiều khi phải đổ bỏ (như trường hợp dưa hấu năm nào). Thiếu quản lý, kế hoạch sản xuất sẽ bị xáo trộn bởi mất chủ động. Chạy theo thương lái nước ngoài với giá cao mà không biết “cao” tiếp đến bao giờ dễ sinh ra phụ thuộc, nhất là với một quốc gia giàu có được xếp thứ hai thế giới hiện nay.
 Việc thương lái Trung Quốc ồ ạt thu vét nông sản là chuyện bình thường hay bất thường? |
Về mặt quản lý, dư luận băn khoăn về mấy vấn đề sau:
- Các thương lái Trung Quốc có được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền xuất khẩu, quyền nhập khẩu và thực hiện mua hàng hóa để xuất khẩu cùng với việc đăng ký kinh doanh các loại hàng hóa đó theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam không?
- Các thương nhân Trung Quốc đang có mặt, buôn bán, thu gom nông sản tại Việt Nam có quyền mua hàng hóa tại Việt Nam để xuất khẩu, bao gồm quyền đứng tên trên tờ khai hàng hóa xuất khẩu để thực hiện và chịu trách nhiệm về các thủ tục liên quan đến xuất khẩu không?
- Việc xuất khẩu khỏi thị trường Việt Nam qua con đường tiểu ngạch không phải chịu thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam có được áp dụng trong trường hợp này không khi mà thương lái Trung Quốc mua ồ ạt nông sản sâu trong nội địa chứ không phải là những hoạt động buôn bán của cư dân biên giới tại các chợ cửa khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu?
- Và chúng ta có thu được đúng và đủ thuế qua hoạt động này?
Thiết nghĩ, nếu để thương lái Trung Quốc tự do vào nước ta mua vét nông sản với giá cao mà thiếu sự cảnh giác, quản lý thì có thể xã hội sẽ xáo trộn, mất ổn định khi mà lương thực, thực phẩm cũng bị họ mua để đưa qua biên giới (sau đó họ làm gì thì chịu!) dẫn đến giá cả leo thang, lương trong nước vốn eo hẹp lại càng eo hẹp.
Ai, cơ quan nào chịu trách nhiệm quản lý trước hiện tượng thương lái nước ngoài vào nước ta mua vét nông sản?
Lê Quý