Trong “Vụ Tiên Lãng” có thể thấy hai vụ án khác nhau. Đó là vụ nổ súng từ việc cưỡng chế sai pháp luật như kết luận của Thủ tướng đã chỉ ra khiến gia đình ông Vươn chống lại. Vụ thứ hai là vụ hủy hoại tài sản (phá nhà) và cướp tài sản công dân (tháo nước đánh vét tôm cá trong đầm gia đình ông Vươn).
Ở “vụ phá nhà”, cơ quan công an Hải Phòng đã khởi tố vụ án. Ba nhân vật trực tiếp phá nhà ông Vươn là ông Kết, ông Đoàn và ông Tài đã đem máy xúc đến phá nhưng họ chỉ là người làm thuê theo yêu cầu của chính quyền xã (hoặc Ban cưỡng chế) với giá 500.000 đồng/giờ, 3 giờ là 1 triệu 500 ngàn đồng. Người đại diện chính quyền thuê phá thì ba người kia làm và chắc chắn họ không thể biết đấy là hành vi vi phạm pháp luật. Vậy “đương sự” hay đối tượng phạm pháp ở đây là cá nhân những người có trách nhiệm của xã hoặc huyện.
Việc này cơ quan điều tra sẽ làm rõ. Vẫn là vụ này nhưng việc ai đánh vét thủy sản trong đầm của ông Vươn chắc chắn cơ quan điều tra sẽ tiến hành dù chưa khởi tố nhưng bước đầu “đương sự” liên quan đã rõ là chính quyền xã Vinh Quang. Bởi, sau khi cưỡng chế, đầm được giao cho xã quản lý và nếu bất kỳ ai vào trộm cướp tài sản thì chính xã phải chịu trách nhiệm. Vụ phá nhà và trộm cướp tài sản công dân này tuy có liên quan tới vụ cưỡng chế nhưng đứng độc lập bởi hành vi gây án được thực hiện sau khi vụ cưỡng chế đã hoàn thành.
Khi vụ án trên được đưa ra xét xử chắc chắn phải có khoản đền bù thiệt hại cho bên bị hại. Nhưng ai chịu trách nhiệm đền bù? Nhà ông Vươn bị phá không nằm trong diện tích bị cưỡng chế có trong quyết định và vụ cưỡng chế đã xong, vậy kẻ ra lệnh hay thuê người đến phá dù có mang chức vụ gì cũng chỉ là tư cách một công dân bình thường phá nhà một công dân khác. Vậy kẻ thuê (hay những kẻ thuê) phá nhà phải bỏ tiền riêng của mình ra để khắc phục hậu quả cho bên bị hại chứ không thể lấy tiền ngân sách ra để đền bù.
Còn “vụ nổ súng” liên quan tới cuộc cưỡng chế ngày 5/1 và gia đình ông Vươn chống lại. Hành động nổ súng là sai đã gây thương tích cho 6 cán bộ chiến sĩ công an và bộ đội. Thủ tướng đã thể hiện thái độ trước hành vi nổ súng này song ông đã thấy nguyên nhân của việc nổ súng là việc cưỡng chế sai nên đã kiến nghị xem xét “tình tiết giảm nhẹ” cho người vi phạm. Vụ nổ súng gây thương tích và lực lượng bộ đội, công an được điều động tham gia để thực hiện một việc làm sai có phải là thực hiện công vụ cũng khiến dư luận băn khoăn.
Chính quyền huyện Tiên Lãng và xã Vinh Quang đã mượn quyền lực để điều động công an, bộ đội tham gia việc làm sai này và khi 6 cán bộ chiến sĩ bị thương thì trách nhiệm trước hết thuộc về chính quyền huyện và xã. Không thể cứ gặp bất công là nổ súng nhưng dư luận mong làm rõ việc anh em ông Vươn có định giết người không khi không có mâu thuẫn với công an, bộ đội. Gốc là những quyết định thu hồi, cưỡng chế và việc thực hiện cưỡng chế sai trái như Thủ tướng đã chỉ ra, khiến anh em ông Vươn bị dồn đến chân tường mà thiếu sáng suốt, làm liều.
Trong vụ này thiết nghĩ các bị can không chỉ có anh em ông Vươn mà cần phải có thêm cả những người ra lệnh cưỡng chế và điều động anh em công an, bộ đội tham gia cưỡng chế. Khi cơ quan chức năng làm rõ tính năng súng tự chế có thể giết người ở khoảng cách bao nhiêu và anh em ông Vươn nổ súng ở cự ly bao nhiêu thì tội danh “giết người” hay “cố ý gây thương tích”,... cũng phải làm rõ. Việc hai bà vợ ông Vươn, ông Quý đứng trên đê có lời nói xúc phạm lực lượng tham gia cưỡng chế sai cũng nên xem lại có phải là chống người thi hành công vụ không.
Vụ cưỡng chế ngày 5/1, ngoài anh em ông Vươn thì những cá nhân có trách nhiệm ở huyện Tiên Lãng và xã Vinh Quang cũng liên quan bởi không có cưỡng chế sai sao có chuyện nổ súng bởi việc nổ súng dù sai là có nguyên nhân từ việc cưỡng chế sai. Vụ này chính quyền huyện và xã phải chịu trách nhiệm vì có quyết định đóng dấu. Vụ phá nhà, đánh vét thủy sản trong đầm ông Vươn thì cá nhân người có quyền ở huyện, xã phải chịu trách nhiệm.
Đề nghị cơ quan chức năng làm rõ, minh bạch để từ vụ Tiên Lãng này có được bài học với trách nhiệm cá nhân cụ thể những mong những vụ tương tự không lặp lại ở bất cứ đâu trên đất nước ta.
Lưu Thủy
