Canxi là khoáng chất thiết yếu đối với cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì hệ xương, răng chắc khỏe. Thiếu canxi không chỉ khiến xương yếu, làm tăng nguy cơ loãng xương mà còn có thể gây chuột rút, đau nhức cơ, rối loạn nhịp tim và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Khoảng 99% lượng canxi trong cơ thể được lưu trữ ở xương và răng, chỉ khoảng 1% tồn tại trong máu và các mô mềm nhưng đảm nhiệm nhiều chức năng sinh lý quan trọng. Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị thiếu canxi nếu chế độ ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn và cần được bổ sung canxi đúng cách.
Trẻ em và thanh thiếu niên
Đây là giai đoạn cơ thể phát triển nhanh về chiều cao và hệ xương. Quá trình tạo xương diễn ra mạnh mẽ khiến nhu cầu canxi tăng cao hơn so với nhiều lứa tuổi khác.
Nếu không được cung cấp đủ canxi, vitamin D và các dưỡng chất cần thiết, quá trình phát triển xương của trẻ có thể bị ảnh hưởng, làm tăng nguy cơ chậm phát triển chiều cao, còi xương hoặc giảm mật độ xương khi trưởng thành.
Bên cạnh chế độ ăn đầy đủ, trẻ cần được khuyến khích vận động ngoài trời để tăng khả năng tổng hợp vitamin D, từ đó giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả hơn.
Phụ nữ mang thai và cho con bú
Trong thời kỳ mang thai, cơ thể người mẹ cần lượng canxi lớn để phục vụ quá trình hình thành hệ xương và răng của thai nhi.
Nếu khẩu phần ăn không đáp ứng đủ nhu cầu, cơ thể sẽ huy động canxi từ xương của người mẹ để cung cấp cho thai nhi, làm tăng nguy cơ loãng xương, đau nhức xương khớp và chuột rút trong thai kỳ.
Đối với phụ nữ đang cho con bú, nhu cầu canxi tiếp tục tăng cao do phải cung cấp canxi qua sữa mẹ.
Người ăn chay
Những người ăn chay trường hoặc hạn chế sử dụng thực phẩm có nguồn gốc động vật thường có nguy cơ thiếu canxi nếu không xây dựng chế độ ăn hợp lý.
Nguyên nhân là nhiều nguồn thực phẩm giàu canxi như sữa, phô mai, sữa chua hoặc cá nhỏ ăn cả xương không có trong khẩu phần ăn.
Để phòng ngừa thiếu hụt, người ăn chay nên tăng cường các thực phẩm giàu canxi có nguồn gốc thực vật như đậu nành và các chế phẩm từ đậu nành, rau lá xanh đậm, hạnh nhân, mè, hạt chia hoặc lựa chọn các sản phẩm được bổ sung canxi.
Canxi là dưỡng chất thiết yếu đối với sức khỏe ở mọi lứa tuổi.
Người có chế độ ăn thiếu canxi
Những người không sử dụng sữa và các chế phẩm từ sữa do dị ứng đạm sữa bò, không dung nạp lactose hoặc có chế độ ăn nghèo dinh dưỡng cũng dễ bị thiếu canxi.
Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể sẽ dần mất cân bằng khoáng chất, ảnh hưởng đến sức khỏe hệ xương và nhiều cơ quan khác.
Phụ nữ sau mãn kinh
Sau mãn kinh, lượng hormone estrogen suy giảm đáng kể. Đây là hormone có vai trò quan trọng trong việc duy trì mật độ xương. Sự thiếu hụt estrogen làm tăng quá trình hủy xương, giảm hấp thu canxi và khiến phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ loãng xương cao hơn nhiều so với nam giới cùng độ tuổi.
Đây cũng là nhóm đối tượng cần được tầm soát loãng xương định kỳ và bổ sung canxi theo hướng dẫn của bác sĩ.
Người cao tuổi
Quá trình lão hóa khiến khả năng hấp thu canxi của cơ thể giảm dần theo tuổi. Bên cạnh đó, người cao tuổi thường ăn uống kém, ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và mắc nhiều bệnh mạn tính, làm tăng nguy cơ thiếu vitamin D và canxi.
Nếu không được bổ sung đầy đủ, người cao tuổi dễ bị loãng xương, gãy xương, giảm khả năng vận động và tăng nguy cơ té ngã.
Người mắc bệnh lý tiêu hóa
Canxi được hấp thu chủ yếu tại ruột non. Vì vậy, các bệnh lý đường tiêu hóa như tiêu chảy kéo dài, viêm ruột, hội chứng kém hấp thu hoặc sau phẫu thuật cắt đoạn ruột có thể làm giảm khả năng hấp thu canxi.
Ở những trường hợp này, dù chế độ ăn đáp ứng đủ nhu cầu, cơ thể vẫn có nguy cơ thiếu hụt canxi nếu không được điều trị nguyên nhân và bổ sung phù hợp.
Người mắc bệnh mạn tính hoặc sử dụng thuốc kéo dài
Một số bệnh lý như suy thận mạn, suy tuyến cận giáp, rối loạn nội tiết hoặc các bệnh lý chuyển hóa có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu và chuyển hóa canxi.
Ngoài ra, việc sử dụng kéo dài một số thuốc như corticoid, thuốc chống co giật hoặc một số thuốc điều trị loãng xương cũng có thể làm giảm mật độ xương, từ đó làm tăng nguy cơ thiếu canxi.
Làm gì để phòng ngừa thiếu canxi?
Để phòng ngừa thiếu canxi, mỗi người cần xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối kết hợp duy trì lối sống lành mạnh. Một số biện pháp giúp bổ sung canxi hiệu quả gồm:
- Ăn đa dạng các thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ ăn cả xương, tôm, cua, đậu phụ, mè, các loại hạt và rau lá xanh.
- Bổ sung đầy đủ vitamin D thông qua tắm nắng đúng cách hoặc theo chỉ định của bác sĩ để tăng khả năng hấp thu canxi.
- Duy trì vận động, tập luyện thể dục thường xuyên nhằm tăng mật độ xương và sức mạnh cơ bắp.
- Hạn chế hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia và nước ngọt có gas vì những thói quen này có thể làm tăng lượng canxi mất qua nước tiểu.
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người cao tuổi, phụ nữ sau mãn kinh và người mắc bệnh mạn tính để phát hiện sớm tình trạng thiếu canxi hoặc loãng xương.
Canxi là dưỡng chất thiết yếu đối với sức khỏe ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, việc bổ sung cần đúng nhu cầu và theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tự ý sử dụng canxi liều cao trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và rối loạn chuyển hóa. Vì vậy, xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học kết hợp khám sức khỏe định kỳ vẫn là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa thiếu canxi và bảo vệ hệ xương khỏe mạnh lâu dài.
