Tuy nhiên, không phải mọi phụ nữ có nồng độ estrogen thấp hoặc có triệu chứng liên quan đến mãn kinh đều cần bổ sung hormone. Liệu pháp hormone cần được cá thể hóa dựa trên triệu chứng, tuổi, thời điểm mãn kinh và nguy cơ sức khỏe.
Tác dụng của estrogen
Estrogen không chỉ tham gia điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và chức năng sinh sản mà còn có vai trò đối với nhiều cơ quan, đặc biệt là:
- Duy trì khối lượng và độ chắc khỏe của xương.
- Duy trì sức khỏe niêm mạc âm đạo và đường tiết niệu.
- Tham gia điều hòa chức năng sinh dục và ham muốn.
- Có ảnh hưởng đến chuyển hóa và phân bố mỡ trong cơ thể.
- Tham gia vào hoạt động của não bộ và nhiều chức năng sinh lý khác.
Khi chức năng buồng trứng suy giảm, estrogen giảm có thể gây ra các triệu chứng vận mạch như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm và các triệu chứng sinh dục - tiết niệu như khô âm đạo, đau khi quan hệ. Tuy nhiên, không phải mọi triệu chứng xuất hiện ở phụ nữ trung niên đều do thiếu estrogen.
Những người có nguy cơ thiếu estrogen gồm:
- Phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.
- Phụ nữ bị suy buồng trứng nguyên phát (POI).
- Phụ nữ mãn kinh sớm.
- Người đã phẫu thuật cắt cả hai buồng trứng.
- Người bị rối loạn chức năng vùng dưới đồi - tuyến yên...
Phụ nữ tuổi tiền mãn kinh, mãn kinh thường có nguy cơ giảm estrogen. Ảnh minh họa AI.
Dấu hiệu nào có thể liên quan đến estrogen giảm?
Các triệu chứng thường gặp nhất gồm:- Bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm.
- Rối loạn giấc ngủ.
- Khô âm đạo, đau khi quan hệ.
- Khó chịu hoặc tái diễn một số triệu chứng đường tiết niệu.
- Giảm ham muốn tình dục.
- Rối loạn kinh nguyệt trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh.
Đau khớp, thay đổi tâm trạng, khô da hoặc thay đổi phân bố mỡ có thể xuất hiện trong giai đoạn mãn kinh. Tuy nhiên, những biểu hiện này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, không chỉ do sự thay đổi estrogen. Tăng cân và tích tụ mỡ vùng bụng cũng liên quan đến tuổi tác, sự suy giảm khối cơ, chế độ ăn uống và mức độ vận động.
Về lâu dài, sự suy giảm estrogen, đặc biệt khi xảy ra sớm, có thể làm tăng tốc độ mất xương và nguy cơ loãng xương.
2. Khi nào cần bổ sung estrogen?
Những trường hợp cần chỉ định estrogen
Liệu pháp hormone mãn kinh có thể được bác sĩ cân nhắc khi phụ nữ có triệu chứng vận mạch từ mức độ vừa đến nặng như bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Hormone cũng có thể được sử dụng để điều trị hội chứng sinh dục - tiết niệu do mãn kinh, đặc biệt khô âm đạo, đau khi quan hệ hoặc một số triệu chứng đường tiết niệu. Trong trường hợp chỉ có triệu chứng tại âm đạo và đường tiết niệu, estrogen âm đạo liều thấp có thể là một lựa chọn phù hợp và khác với liệu pháp hormone toàn thân.
Ở phụ nữ bị POI hoặc mãn kinh sớm, liệu pháp hormone thường được cân nhắc nếu không có chống chỉ định, nhằm giảm triệu chứng và giúp bảo vệ sức khỏe xương cũng như các lợi ích sức khỏe khác trước tuổi mãn kinh tự nhiên.
Trong một số trường hợp, hormone toàn thân còn được cân nhắc để phòng mất xương khi các lựa chọn khác không phù hợp.
Nếu phụ nữ còn tử cung và sử dụng estrogen toàn thân, thông thường cần phối hợp thêm progestogen để bảo vệ nội mạc tử cung, trừ một số trường hợp đặc biệt theo chỉ định của bác sĩ.
Những ai không phù hợp với liệu pháp hormone?
Liệu pháp hormone cần được bác sĩ đánh giá kỹ ở những người có:
- Ung thư vú hoặc một số ung thư phụ thuộc estrogen.
- Chảy máu âm đạo chưa xác định nguyên nhân.
- Tiền sử hoặc đang mắc huyết khối tĩnh mạch sâu, thuyên tắc phổi.
- Tiền sử đột quỵ hoặc bệnh mạch vành.
- Bệnh gan cấp hoặc bệnh gan nặng.
- Một số tình trạng tăng nguy cơ huyết khối hoặc bệnh tim mạch.
Danh sách chống chỉ định có thể khác nhau tùy loại hormone, đường dùng và tình trạng từng người. Vì vậy, không nên tự kết luận rằng mình có thể hoặc không thể dùng hormone chỉ dựa trên một yếu tố nguy cơ.
Có thể "tăng estrogen tự nhiên" bằng chế độ ăn?
Không có chế độ ăn nào có thể ngăn chặn sự suy giảm estrogen tự nhiên khi buồng trứng bước vào giai đoạn mãn kinh. Duy trì cân nặng hợp lý, ăn đa dạng, cung cấp đủ protein, chất béo không bão hòa, rau quả, tập luyện thường xuyên, ngủ đủ và không hút thuốc giúp duy trì sức khỏe tổng thể và sức khỏe xương.
Đậu nành và các thực phẩm từ đậu nành chứa isoflavone, một nhóm phytoestrogen có cấu trúc tương tự estrogen nhưng hoạt tính yếu hơn nhiều. Chúng có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh nhưng không thể thay thế estrogen trong điều trị POI, mãn kinh sớm hoặc các triệu chứng mãn kinh cần điều trị.
Khi nào phụ nữ nên đi khám?
Phụ nữ có triệu chứng mãn kinh ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, mãn kinh trước 45 tuổi, mất kinh trước 40 tuổi hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường nên được bác sĩ đánh giá. Ở phụ nữ trên 45 tuổi có biểu hiện điển hình của giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, chẩn đoán thường dựa chủ yếu vào tuổi và triệu chứng, không nhất thiết phải xét nghiệm nồng độ estrogen thường quy. Xét nghiệm hormone có thể được cân nhắc trong những trường hợp nghi ngờ POI hoặc triệu chứng không điển hình.
Estrogen giảm là một phần tự nhiên của quá trình lão hóa ở phụ nữ, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần bổ sung hormone. Khi có chỉ định, liệu pháp hormone nên được cá thể hóa về loại hormone, liều, đường dùng và thời gian điều trị sau khi bác sĩ đánh giá toàn diện lợi ích và nguy cơ.
Estrogen không phải thuốc giảm cân hay thuốc chống lão hóa. Không nên tự sử dụng hormone chỉ vì bị tăng cân, mệt mỏi, da khô, rụng tóc hoặc mong muốn trẻ hóa.
Đặc biệt, không nên tự mua các loại "estrogen tự nhiên", hormone dạng viên hoặc sản phẩm quảng cáo có tác dụng cân bằng nội tiết mà chưa được đánh giá y khoa. Việc sử dụng hormone không phù hợp có thể gây ra những nguy cơ nghiêm trọng.
Mời độc giả xem thêm video:
4 ‘sự cố tình dục’ thường gặp ở phụ nữ mãn kinh | SKĐS #shorts
