Tổng thống Morsi bị phế truất, được đưa về Bộ Quốc phòng sau khi bị quân đội tước quyền vào tối ngày 3/7/2013. Quân đội Ai Cập đình chỉ Hiến pháp. Hàng triệu người xuống đường vui mừng chiến thắng và hoan nghênh vai trò của quân đội. Phe ủng hộ ông Morsi coi đây là một cuộc đảo chính. Chủ tịch Tòa Bảo hiến tạm giữ quyền Tổng thống. Quốc tế quan ngại về tình hình Ai Cập.
uân đội Ai Cập đã ra tối hậu thư, đòi Tổng thống Mohamed Morsi từ chức trước 14 giờ 30 giờ quốc tế ngày 3/7/2013. Vài giờ sau đó, phát biểu trên đài truyền hình, vào lúc 21 giờ 30 giờ địa phương, tức 19 giờ 30 giờ quốc tế, Tổng tư lệnh quân đội Ai Cập, Tướng Abdel Fattah al-Sissi thông báo tước quyền Tổng thống của ông Morsi, đình chỉ Hiến pháp. Lãnh đạo của phe đối lập, đại diện của các giáo hội tôn giáo và của thanh niên Ai Cập đã có mặt khi Tướng Sissi lên tiếng. Quân đội Ai Cập từng điều hành đất nước trong 16 tháng, kể từ khi Tổng thống Moubarak bị lật đổ cho đến ngày ông Morsi được bầu vào chức vụ tối cao. Tướng al-Sissi cam kết là “quân đội sẽ đứng xa các hoạt động chính trị”, quân đội can thiệp lần này chỉ nhằm đưa Ai Cập thoát khỏi bế tắc, tuy nhiên không cho biết rõ là quân đội sẽ giữ vai trò này đến khi nào.
 Tổng thống Ai Cập Morsi bị phế truất sau một năm cầm quyền. |
Xuất thân từ hàng ngũ Huynh đệ Hồi giáo, thuộc cánh Hồi giáo bảo thủ, ông Morsi lên cầm quyền cách đây đúng một năm. Nhìn lại lịch sử chính trị của Ai Cập, từ khi quân đội tiến hành đảo chính năm 1952 đến cuộc cách mạng năm 2011, các tướng lĩnh quân đội thay nhau làm Tổng thống, giới quân sự chi phối xã hội Ai Cập từ kinh tế đến chính trị, trong khi đó những người thuộc Huynh đệ Hồi giáo thì bị chèn ép. Sau cách mạng 2011, giữa năm 2012, một thành viên của Huynh đệ Hồi giáo là ông Mohamed Morsi đã đắc cử Tổng thống. Sau đó, Tổng thống Morsi đã có bước đi nhằm hạn chế quyền lực của quân đội bằng cách cách chức Tổng tư lệnh quân đội khi ấy là Tướng Hussein Tantaoui và bổ nhiệm Tướng Sissi thay thế. Thế nhưng, sau một năm điều hành đất nước, ông Morsi làm thất vọng ngay cả những người đã từng ủng hộ ông vì để kinh tế đình đốn, xã hội chia rẽ, mưu toan thâu tóm quyền lực vào tay nhóm Huynh đệ Hồi giáo. Tức nước vỡ bờ, người dân Ai Cập lại xuống đường phản đối Tổng thống và lần này còn đông hơn năm 2011.
Tại Quảng trường Tahrir, từ tối ngày 3/7/2013, hàng triệu người vui mừng chào đón chiến thắng của cuộc “cách mạng thứ nhì”. Cuộc “cách mạng thứ nhất” đã dấy lên vào đầu năm 2011 và đã dẫn tới sự sụp đổ của chế độ Moubarak cũng đã bắt đầu từ quảng trường này. Phe chống đối đòi ông Morsi phải ra đi, coi Tướng Sissi và quân đội Ai Cập như những vị anh hùng. Ngược lại, phe Hồi giáo bảo thủ thì coi việc ông Morsi bị tước quyền là một cuộc “đảo chính”. Chủ tịch Tòa Bảo hiến Ai Cập Adly Mansour chính thức tuyên thệ để giữ quyền Tổng thống. Trong cương vị này, ông sẽ chỉ định Chính phủ mới để bảo đảm là “lộ trình nhằm đáp ứng nguyện vọng của nhân dân” phải được thực thi. Trong phát biểu đầu tiên, quyền Tổng thống Mansour khẳng định rằng, tổ chức Huynh đệ Hồi giáo là một phần của nhân dân và ông đã kêu gọi các thành viên của tổ chức Hồi giáo này cùng góp phần xây dựng lại đất nước.
Một câu hỏi đặt ra là: Ai sẽ là người có thể thay ông Morsi để ổn định và phát triển đất nước? Trong hàng ngũ những người nổi dậy lần này có thể nhìn thấy 3 thành phần chính: thành phần từng ủng hộ Mubarak, thành phần những người từng ủng hộ Morsi và thành phần những người từ trước tới nay không quan tâm chính trị, nhưng lần này xuống đường vì chính sách điều hành đất nước không hiệu quả. Trong bối cảnh đó, một nhân vật đang nổi lên, đó là ông El Baradei. Ông này là cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế đã được chọn làm người đại diện cho phe đối lập trong các cuộc thương thảo sắp tới. Thế nhưng, nhiều thử thách đang chờ ông mà trong đó khó khăn nhất là việc nếu muốn chiến thắng thì ông phải làm sao có đường lối tập hợp được sự ủng hộ của tất cả các bên - một điều dường như là không thể.
Và thế là, tình cảnh của phe phản đối Morsi hiện tại chưa chắc chắn như lời của một người xuống đường tại Quảng trường Tarhir nói: “Phong trào của chúng tôi không có lãnh đạo, mà người lãnh đạo đó chính là nhân dân”.
(Theo Reuters, AFP)
Hương Hà