Afghanistan: Khủng hoảng chính trị không lối thoát

Theo dự kiến, ngày 17/9, cuộc bầu cử Tổng thống Afghanistan sẽ có kết quả bầu cử chính thức. Tuy nhiên, một kết quả cuối cùng nhằm xác định nhà lãnh đạo mới của Afghanistan đang lùi xa khi số phiếu bầu bị nghi là gian lận ngày càng tăng.

Cho đến hôm nay, tình hình vẫn chưa sáng sủa hơn cho dù tính đến đầu tuần này, ông Hamid Karzai đạt được 54% trong tổng số 93%. Về lý thuyết, số phiếu này đủ giúp ông tránh được cuộc bầu cử vòng 2. Theo Hiến pháp Afghanistan, ứng cử viên nào giành đủ quá bán thì người đó sẽ giành chiến thắng.

Thế nhưng, một nghịch lý đang xảy ra. Một ngày trước khi kết quả kiểm phiếu (dự kiến) được công bố, tranh cãi về tỷ lệ phiếu bầu gian lận vẫn tiếp diễn và chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Cho dù ngày 15/9, Ủy ban Khiếu nại Bầu cử Afghanistan (ECC, cơ quan được Liên hợp quốc hậu thuẫn) đã phủ nhận tin họ đã ra lệnh kiểm lại phiếu ở 10% số điểm bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống Afghanistan, song những thông tin "hư thực" trước đó vẫn làm dư luận bán tín bán nghi. Sáng 15/9, một số tờ báo Afghanistan đưa tin ECC đã ra lệnh kiểm lại phiếu ở 2.500 trong tổng số 26.000 điểm bỏ phiếu. Hồi tuần trước, ủy ban này cũng đã ra lệnh loại bỏ những lá phiếu của 83 địa điểm bỏ phiếu ở 3 tỉnh Kandahar, Ghazni và Paktika, khiến giới phân tích nghi ngại thì tỷ lệ phiếu dành cho ông Karzai có thể xuống mức thấp hơn dự đoán.

Như vậy, còn quá sớm để nói về kết quả bầu cử tại Afghanistan. Trên thực tế, một cuộc bỏ phiếu vòng 2, nếu được tiến hành sẽ không thể diễn ra cuối mùa xuân hoặc đầu mùa hè năm 2010. Nguy cơ nhãn tiền là sẽ hình thành một khoảng trống chính trị mới. "Cuộc khủng hoảng chính trị tại Afghanistan có thể sẽ kéo dài thêm 2 tháng nữa", ông Haroun Mir, một nhà phân tích chính trị nhận định. "Người dân đang mất dần lòng tin vào chính phủ cũng như NATO do cuộc khủng hoảng chính trị này".

Những cáo buộc gian lận bầu cử, tỷ lệ cử tri bỏ phiếu thấp đang phủ bóng đen lên cuộc tổng tuyển cử vốn trước đó được đặt nhiều kỳ vọng. Điều này cũng đồng nghĩa với việc chính phủ của Tổng thống Hamid Karzai có thể mất tín nhiệm, và viễn cảnh ông Karzai có thể trở lại chiếc ghế quyền lực đang ngày một khó khăn.

Tất yếu đã xuất hiện những lo ngại mới. Thứ nhất, nếu tính minh bạch của cuộc bầu cử không được làm rõ, Afghanistan sẽ lâm vào tình trạng hỗn loạn. Ngoại trưởng Abdullah, ứng cử viên tạm thời đang về nhì là nhân vật có tầm ảnh hưởng chính trị khá lớn. Do vậy, nếu kết quả bầu cử không minh bạch, rất có thể cử tri ủng hộ ông Abdullah sẽ xuống đường biểu tình phản đối. Và như vậy, “vết thương chưa lành da” ở Afghanistan có thể sẽ bị khoét sâu hơn bởi những chia rẽ về sắc tộc và nguy cơ nội chiến mới có thể sẽ manh nha hình thành. Thứ hai, những tranh cãi hậu bầu cử đang tạo đà để Taliban trỗi dậy. Thống kê mới nhất tuần qua cho thấy có khoảng gần 1/2 lãnh thổ Afghanistan có nguy cơ bị tấn công cao hoặc "nằm dưới sự kiểm soát của Taliban". Nhưng theo Cơ quan nghiên cứu an ninh Mỹ ICOS, trên thực tế, khủng hoảng an ninh tại quốc gia Nam Á này trầm trọng hơn nhiều, khi các hoạt động của Taliban diễn ra ở ít nhất 97% diện tích Afghanistan. Hơn nữa, sự thận trọng một cách khó hiểu của Tổng thống Hamid Karzai cũng báo hiệu một dự cảm chẳng lành. Mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Afghanistan đang sứt mẻ nghiêm trọng khi liên tục có những mâu thuẫn song phương xảy ra. Liệu ông Karzai có còn được Mỹ và phương Tây ủng hộ? Hoặc giả đang có một kịch bản ngầm khác xảy ra đằng sau sự cố "gian lận bầu cử" đang diễn ra tại Afghanistan?

Điều đó chưa ai biết, song có thể nhận thấy rõ ràng rằng trong bối cảnh hiện nay, thật khó để hy vọng Afghanistan có được một vị tổng thống mới chứ chưa nói đến chuyện quốc gia này sẽ xây dựng được một chính phủ trong sạch và tài đức để lãnh đạo đất nước.

            Nhật Quang (Theo Google.news)