Mùa hè là thời điểm nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm gia tăng mạnh. Thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, virus, nấm mốc và các tác nhân gây bệnh phát triển nhanh chóng trong thực phẩm.
Nếu thực phẩm không được bảo quản và chế biến đúng cách, nguy cơ nhiễm khuẩn, nhiễm độc rất dễ xảy ra, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
Nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm trong mùa hè chủ yếu liên quan đến vi sinh vật, hóa chất bảo quản, thực phẩm ôi thiu hoặc thực phẩm chứa độc tố tự nhiên. Vì vậy, việc bảo đảm an toàn thực phẩm trong mùa nắng nóng là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Vì sao mùa hè dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm?
Nhiệt độ cao và độ ẩm tăng là môi trường lý tưởng để các loại vi khuẩn như Salmonella, E.Coli, tụ cầu vàng hay virus đường ruột phát triển nhanh chóng. Chỉ cần thực phẩm để ở nhiệt độ thường trong vài giờ, lượng vi khuẩn có thể tăng lên gấp nhiều lần.
Ngoài ra, mùa hè cũng là thời điểm nhiều gia đình sử dụng các món ăn giải nhiệt như gỏi, nộm, hải sản, nước đá hoặc đồ uống đường phố. Nếu không bảo đảm vệ sinh trong quá trình chế biến và bảo quản, nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao.
Một số biểu hiện thường gặp của ngộ độc thực phẩm gồm đau bụng, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy, sốt và mệt mỏi. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể bị mất nước nghiêm trọng, rối loạn điện giải, suy hô hấp, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
9 nguyên tắc vàng giúp phòng tránh ngộ độc thực phẩm mùa hè
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh do thực phẩm trong mùa nắng nóng, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần thực hiện nghiêm túc những nguyên tắc an toàn thực phẩm sau:
1. Lựa chọn thực phẩm an toàn
Người tiêu dùng nên chọn mua thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng tại các cơ sở uy tín. Thịt, cá, hải sản cần tươi sống, không có mùi lạ. Rau củ quả nên còn nguyên vẹn, không dập nát, không có dấu hiệu hư hỏng.
Đối với thực phẩm đóng gói sẵn, cần kiểm tra kỹ hạn sử dụng, bao bì, nhãn mác và điều kiện bảo quản trước khi mua.
2. Nấu chín kỹ thực phẩm, ăn ngay sau khi chế biến
Nhiều loại thực phẩm sống như thịt gia súc, gia cầm, trứng hoặc sữa chưa tiệt trùng có thể chứa vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm. Vì vậy, thực phẩm cần được nấu chín hoàn toàn trước khi sử dụng.
Đặc biệt trong mùa hè, nên hạn chế ăn các món tái, sống hoặc chưa được chế biến kỹ.
Thức ăn sau khi nấu chín nếu để lâu ở nhiệt độ phòng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi nhanh chóng. Thời gian để càng lâu, nguy cơ nhiễm khuẩn càng cao. Do đó, tốt nhất nên sử dụng ngay sau khi chế biến để bảo đảm an toàn.
3. Bảo quản thực phẩm đúng cách
Nếu cần bảo quản thức ăn thừa hoặc chuẩn bị thực phẩm từ trước, cần giữ thực phẩm ở nhiệt độ thích hợp: nóng trên 60 độ C hoặc lạnh dưới 10 độ C.
Không nên để quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh vì có thể làm giảm hiệu quả làm lạnh, khiến thực phẩm không được bảo quản ở nhiệt độ cần thiết.
Mùa hè là thời điểm nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm gia tăng mạnh.
4. Hâm nóng kỹ trước khi ăn lại
Thực phẩm đã bảo quản cần được đun sôi hoặc hâm nóng kỹ trước khi sử dụng. Đây là biện pháp quan trọng giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn phát triển trong quá trình lưu trữ.
Tuy nhiên, không nên hâm thức ăn quá nhiều lần vì có thể làm giảm giá trị dinh dưỡng và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
5. Tránh nhiễm khuẩn chéo
Nhiễm khuẩn chéo xảy ra khi thực phẩm chín tiếp xúc với thực phẩm sống hoặc dụng cụ chế biến chưa được làm sạch.
Ví dụ, việc dùng chung dao, thớt cho thịt sống và thức ăn đã nấu chín có thể khiến vi khuẩn lây lan sang thực phẩm an toàn. Vì vậy, cần sử dụng riêng dụng cụ cho thực phẩm sống và thực phẩm chín.
6. Rửa tay sạch trước khi chế biến thức ăn
Rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là nguyên tắc rất quan trọng để phòng ngừa bệnh truyền qua thực phẩm.
Nếu tay có vết thương hở thì cần băng kín trước khi tiếp xúc với thực phẩm nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
7. Giữ sạch khu vực chế biến thực phẩm
Bề mặt bàn bếp, dụng cụ nấu ăn, khăn lau và các vật dụng tiếp xúc với thực phẩm cần được vệ sinh thường xuyên.
Khăn lau bếp nên được giặt sạch, phơi khô hoặc luộc định kỳ để hạn chế vi khuẩn tích tụ.
8. Che đậy thực phẩm cẩn thận
Ruồi, gián, chuột và các loại côn trùng là nguồn mang mầm bệnh nguy hiểm. Vì vậy, thực phẩm sau khi chế biến cần được che đậy kỹ bằng lồng bàn hoặc hộp đựng có nắp kín.
Điều này giúp hạn chế nguy cơ thực phẩm bị nhiễm khuẩn từ môi trường bên ngoài.
9. Sử dụng nguồn nước an toàn
Nước sạch đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chế biến thực phẩm và đồ uống. Nếu nguồn nước không bảo đảm, cần đun sôi trước khi sử dụng.
Ngoài ra, đá dùng trong đồ uống cũng cần được làm từ nguồn nước sạch để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.
Cần làm gì khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm?
Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy hoặc sốt sau khi ăn uống, người bệnh cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Bên cạnh đó, cần ngừng sử dụng thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc và lưu giữ mẫu thức ăn, chất nôn hoặc phân để phục vụ công tác điều tra nguyên nhân.
Khu vực có chất thải của người bệnh cần được vệ sinh, khử khuẩn sạch sẽ nhằm hạn chế lây lan dịch bệnh. Đồng thời, cần thực hiện các biện pháp diệt ruồi, gián, chuột và tuân thủ hướng dẫn phòng chống dịch của cơ quan y tế.
Tóm lại: Ngộ độc thực phẩm hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người nâng cao ý thức trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.
Đặc biệt trong mùa hè, việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn thực phẩm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần hạn chế nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng.
Người dân cần duy trì thói quen ăn chín, uống sôi; lựa chọn thực phẩm sạch và thực hiện vệ sinh cá nhân đúng cách để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong mùa nắng nóng.
