Bước sang giai đoạn sau tuổi 70, suy dinh dưỡng là vấn đề sức khỏe phổ biến nhưng thường bị bỏ sót. Suy dinh dưỡng dễ dẫn đến teo cơ, suy giảm sức đề kháng, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của người cao tuổi cũng như tăng tỷ lệ biến chứng khi mắc bệnh.
Việc nhận biết sớm nguyên nhân, các ảnh hưởng tiêu cực của tình trạng này và chủ động phòng ngừa giúp người cao tuổi bảo vệ sức khỏe, kéo dài tuổi thọ.
Vì sao người sau tuổi 70 có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng?
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, hiện nay, tỷ lệ suy dinh dưỡng do thiếu dưỡng chất ở người trung niên và cao tuổi do thiếu năng lượng trong thời gian dài dao động trong khoảng 20 - 40 %.
Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là do cơ thể người lớn tuổi dễ bị suy nhược, suy giảm chức năng tiêu hóa, nên không thể hấp thu đầy đủ nguồn năng lượng và các đa vi chất thiết yếu như vitamin A, sắt, kẽm…
Theo các khảo sát dinh dưỡng lâm sàng, có tới khoảng một nửa người lớn tuổi đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng. Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều yếu tố thể chất và sinh hoạt thường gặp:
- Sự thay đổi về nhu cầu năng lượng theo tuổi tác: Người cao tuổi ít vận động hơn nên nhu cầu calo giảm nhưng nhu cầu về protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất vẫn ở mức cao để bù đắp sự lão hóa của tế bào. Nếu chỉ giảm lượng ăn chung mà không chú ý đến thành phần, cơ thể sẽ thiếu hụt dưỡng chất.
- Suy giảm cảm giác ngon miệng và chức năng tiêu hóa: Sự suy giảm khứu giác, vị giác cùng các vấn đề về răng miệng gây khó khăn khi nhai nuốt. Bên cạnh đó, tình trạng giảm tiết dịch vị và men tiêu hóa khiến việc hấp thu thức ăn kém hiệu quả.
- Tác dụng phụ của thuốc và bệnh mạn tính: Việc sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính có thể gây khô miệng, buồn nôn, chán ăn hoặc làm cản trở quá trình hấp thu vi chất.
- Hạn chế trong sinh hoạt hàng ngày: Vấn đề giảm khả năng đi lại, khó khăn trong việc tự đi chợ, nấu nướng hoặc sống một mình cũng cản trở người cao tuổi tiếp cận các bữa ăn tươi ngon, đủ chất.
Một điều quan trọng cần lưu ý là suy dinh dưỡng không phải lúc nào cũng do ăn quá ít. Một người có thể ăn uống đều đặn nhưng vẫn không nhận đủ chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, ngay cả người thừa cân, béo phì vẫn có nguy cơ bị suy dinh dưỡng do thiếu hụt vi chất.
9 hệ lụy nguy hiểm của suy dinh dưỡng ở người cao tuổi
Người sau tuổi 70 theo chế độ ăn chay trường thường có nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng. Ảnh: Đỗ Dung.
Quá trình lão hóa tự nhiên vốn đã làm suy giảm dần cơ và xương nhưng tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng sẽ đẩy nhanh tiến trình này, tác động xấu đến nhiều hệ cơ quan:
- Giảm khả năng vận động: Cơ bắp và xương yếu có thể khiến người cáo tuổi gặp khó khăn khi thực hiện các công việc hàng ngày như đi bộ, mặc quần áo và tắm rửa.
- Sai lệch tư thế: Hệ cơ bắp và xương yếu không đủ khả năng nâng đỡ trục cơ thể, dễ dẫn đến gù lưng, làm căng cứng các nhóm cơ cổ, vai, gáy và lưng, gây đau nhức kéo dài, ảnh hưởng tới chất lượng sống.
- Suy giảm sức mạnh cơ bắp: Lực cơ suy yếu khiến người lớn tuổi nhanh mệt mỏi khi thực hiện các công việc thường nhật, giảm khả năng cầm nắm và vận động nên càng ngại đi lại hay làm việc.
- Tăng nguy cơ té ngã: Cơ bắp yếu kết hợp cùng xương xốp giòn làm mất khả năng giữ thăng bằng. Té ngã là nguyên nhân hàng đầu gây chấn thương nặng, gãy cổ xương đùi và tàn phế ở người sau tuổi 70.
- Chậm hồi phục vết thương: Quá trình tái tạo mô tổn thương cần năng lượng, đạm, kẽm và vitamin. Thiếu chất khiến vết thương, vết loét tì đè lâu lành và dễ bị hoại tử.
- Hệ miễn dịch suy yếu, dễ nhiễm trùng: Thiếu hụt dinh dưỡng làm giảm số lượng và chức năng của các tế bào bạch cầu, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu.
- Suy giảm thị lực nhanh hơn: Thiếu hụt các chất chống oxy hóa, vitamin A và kẽm thúc đẩy sự tiến triển của các bệnh lý mắt ở tuổi già như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng và tăng nhãn áp.
- Ảnh hưởng chức năng não bộ: Thiếu hụt các vitamin nhóm B và acid béo thiết yếu làm đẩy nhanh quá trình thoái hóa tế bào thần kinh, dẫn đến suy giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ và giảm khả năng phối hợp động tác.
- Tổn thương chức năng thận và tuần hoàn: Việc thiếu nước và mất cân bằng các chất điện giải (như kali, natri) khiến thận phải làm việc trong điều kiện quá tải, làm tăng nguy cơ suy thận cấp, rối loạn nhịp tim và rối loạn điều hòa huyết áp.
