1. Sinh tân, chỉ khát là gì?
ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, Theo y học cổ truyền, tân dịch là các chất dịch sinh lý của cơ thể, có tác dụng nuôi dưỡng tạng phủ, làm ẩm các mô, da, niêm mạc và duy trì hoạt động sinh lý bình thường. Khi thời tiết nắng nóng, cơ thể ra nhiều mồ hôi, tân dịch bị hao tổn, dễ xuất hiện các biểu hiện như khô miệng, khát nước, môi khô, nước tiểu ít, mệt mỏi, táo bón hoặc cảm giác bứt rứt.
Sinh tân là làm tăng và bổ sung tân dịch. Chỉ khát nghĩa là làm giảm cảm giác khát do hao tổn tân dịch, giúp cơ thể được bổ sung nước và dịch. Nhiều thực phẩm có tính mát, giàu nước và chứa vitamin, khoáng chất không chỉ giúp bổ sung nước mà còn góp phần duy trì cân bằng nước - điện giải, hỗ trợ điều hòa hoạt động của cơ thể.
2. Nên bổ sung thực phẩm nào?
2.1. Dưa hấu
Theo Đông y, dưa hấu có vị ngọt, tính hàn, quy vào kinh Tâm, Vị và Bàng quang; có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân, chỉ khát, lợi tiểu. Theo y học hiện đại, dưa hấu chứa khoảng 91-92% nước, giàu vitamin C, vitamin A, kali và chất chống oxy hóa lycopene. Ăn dưa hấu giúp bổ sung nước, hỗ trợ bù điện giải và làm dịu cảm giác khát trong những ngày nắng nóng.
Lưu ý, không nên ăn quá nhiều dưa hấu để lạnh hoặc ăn khi đói vì có thể gây đầy bụng, khó chịu ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Dưa hấu có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, sinh tân, chỉ khát, lợi tiểu.
2.2. Dưa chuột
Dưa chuột có vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân và lợi thủy. Loại quả này chứa khoảng 95% nước, đồng thời cung cấp vitamin K, vitamin C và một lượng kali nhất định. Dưa chuột thích hợp dùng trong các món salad, nước ép hoặc ăn trực tiếp để bổ sung nước cho cơ thể.
2.3. Lê
Theo Đông y, quả lê có vị ngọt, hơi chua, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, nhuận phế, sinh tân, chỉ khát. Lê giàu nước, vitamin C, chất xơ hòa tan và các hợp chất chống oxy hóa. Đây là loại quả phù hợp với người có biểu hiện khô họng, khô miệng hoặc khát nhiều trong mùa hè.
2.4. Mía
Theo Đông y, nước mía có vị ngọt, tính hàn; có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, nhuận táo và chỉ khát. Ngoài việc cung cấp nước, nước mía còn chứa các loại đường tự nhiên, kali, canxi và một số chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, do chứa nhiều đường, người mắc đái tháo đường hoặc cần kiểm soát đường huyết nên hạn chế sử dụng.
2.5. Củ sen
Củ sen có vị ngọt, tính hàn; tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, lương huyết. Củ sen chứa nhiều nước, vitamin C, kali và chất xơ; có thể chế biến thành các món canh, luộc hoặc ép lấy nước uống để giúp thanh nhiệt trong mùa hè.
2.6. Cà chua
Theo Đông y, cà chua có vị chua ngọt, tính hơi mát; có tác dụng sinh tân, giải nhiệt. Theo dinh dưỡng hiện đại, cà chua giàu nước, vitamin C, kali, folate và lycopene - một chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe tim mạch và làn da.
Cà chua có tác dụng sinh tân, giải nhiệt.
2.7. Rau má
Theo y học cổ truyền, rau má có vị đắng, hơi ngọt, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, sinh tân. Rau má chứa nhiều nước, vitamin C, các polyphenol và triterpenoid; có thể dùng để nấu canh hoặc xay lấy nước uống. Tuy nhiên, không nên uống quá nhiều nước rau má trong thời gian dài và cần bảo đảm vệ sinh khi chế biến.
2.8. Đậu xanh
Theo Đông y, đậu xanh có vị ngọt, tính hàn; có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, trừ phiền, sinh tân. Các món chè đậu xanh ít đường, cháo đậu xanh hoặc nước đậu xanh đều thích hợp dùng trong mùa hè, vừa cung cấp năng lượng vừa hỗ trợ bổ sung nước cho cơ thể.
ThS.BS. Nguyễn Quang Dương lưu ý, các thực phẩm có tác dụng sinh tân, chỉ khát chỉ hỗ trợ cơ thể thích nghi với thời tiết nắng nóng, không thể thay thế việc uống đủ nước hằng ngày. Người trưởng thành nên uống nước đều trong ngày, không đợi đến khi khát mới uống. Bên cạnh đó, cần tăng cường rau xanh và trái cây tươi, hạn chế đồ uống có nhiều đường, rượu bia và nước ngọt có ga vì có thể làm tăng nguy cơ mất nước.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
