Hiện bắp cải đang vào mùa ở các tỉnh phía Bắc. Việc dùng bắp cải đúng cách, đúng thể trạng giúp phát huy tác dụng thanh nhiệt, sinh tân mà vẫn đảm bảo an toàn cho hệ tiêu hóa.
Theo BSNT. Phan Bích Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, bắp cải có vị ngọt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, sinh tân dịch, lợi tiểu, phù hợp với các trường hợp nóng trong, táo bón, rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Tuy nhiên, do tính mát, bắp cải cần được sử dụng thận trọng, đặc biệt ở những người tỳ vị hư hàn, dễ lạnh bụng, đầy chướng.
Việc phân loại cách dùng bắp cải theo nhóm món ăn – bài thuốc uống – bài thuốc dùng ngoài giúp người sử dụng lựa chọn phù hợp với thể trạng và mục đích chăm sóc sức khỏe, tránh lạm dụng hoặc dùng sai cách.
Bắp cải có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, sinh tân dịch, lợi tiểu.
BSNT. Phan Bích Hằng giới thiệu một số cách dùng bắp cải để hỗ trợ điều trị bệnh như sau:
1. Món ăn – bài thuốc từ bắp cải
Đây là cách dùng an toàn, dễ áp dụng nhất, phù hợp sử dụng thường xuyên trong bữa ăn hàng ngày.
1.1. Canh bắp cải nấu tôm giải nhiệt
Thành phần: Bắp cải 200 g, tôm tươi 100 g, vài lát gừng.
Cách dùng: Bắp cải 200 g, tôm tươi 100 g, thêm vài lát gừng; ăn nóng trong bữa ăn chính.
Tác dụng: Bắp cải có vị ngọt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, nhuận táo, trong khi tôm có tính ấm, vị ngọt, giúp bổ khí huyết, kiện tỳ vị. Sự phối hợp này tạo nên món canh vừa giải nhiệt nhẹ, vừa không làm tổn thương tỳ vị, đặc biệt phù hợp khi cơ thể mệt mỏi, ăn uống kém, giúp phục hồi thể lực mà không gây đầy bụng.
1.2. Bắp cải cuộn thịt hấp tăng cường sức khỏe
Thành phần: Lá bắp cải tươi 150–200 g (khoảng 4–5 lá vừa); thịt nạc xay (lợn hoặc gà) 100 g; gừng tươi 3–5 g (2–3 lát mỏng); gia vị vừa đủ.
Cách làm: Lá bắp cải tách rời, rửa sạch, chần nhanh qua nước sôi cho mềm; trộn thịt nạc với gừng băm nhỏ và gia vị vừa ăn, cuộn vào lá bắp cải, xếp vào bát và hấp chín trong khoảng 10–15 phút; dùng khi còn ấm.
Tác dụng: Khi hấp chín, món ăn trở nên mềm, dễ tiêu, phù hợp với người ăn uống kém, hay đầy bụng nhưng vẫn cần bồi bổ nhẹ nhàng. Thịt nạc bổ sung protein cần thiết cho tái tạo mô.
Bắp cải cuộn thịt hấp phù hợp với người ăn uống kém, hay đầy bụng.
1.3. Cháo bắp cải bổ dưỡng
Thành phần: Bắp cải tươi 100–150 g; gạo tẻ 50–70 g; gừng tươi 3–5 g (2–3 lát mỏng); nước 800 ml; gia vị vừa đủ.
Cách làm: Gạo vo sạch, nấu với nước thành cháo loãng. Khi cháo chín nhừ, cho bắp cải thái nhỏ và gừng vào, đun thêm 5–10 phút, nêm nhạt, dùng khi còn ấm.
Tác dụng: Cháo là dạng thức ăn dễ tiêu, giúp bổ dưỡng mà không sinh trệ. Khi phối hợp với bắp cải, món cháo có tác dụng sinh tân dịch, hỗ trợ tiêu hóa, làm dịu đường ruột, thích hợp cho người mới ốm dậy, người cao tuổi hoặc người có tỳ vị yếu.
2. Bài thuốc uống từ bắp cải
2.1. Nước bắp cải nấu chín hỗ trợ tiêu hóa
Thành phần: Bắp cải 200 g.
Cách dùng: Nấu bắp cải với nước, uống khi còn ấm, ngày 1 lần.
Tác dụng: Việc nấu chín giúp giảm tính mát của bắp cải, phù hợp với người tỳ vị yếu nhưng vẫn cần tác dụng thanh nhẹ, sinh tân dịch. Nước bắp cải nấu chín giúp làm dịu dạ dày, hỗ trợ tiêu hóa, hạn chế cảm giác đầy bụng so với dùng sống.
2.2. Nước ép bắp cải tươi thanh nhiệt
Thành phần: Bắp cải tươi 200–300 g.
Cách dùng: Ép 200–300g bắp cải tươi, uống 1 lần/ngày, dùng ngắn ngày.
Tác dụng: Bắp cải tươi có tác dụng thanh nhiệt mạnh hơn, thích hợp với các trường hợp nóng trong, miệng khô, táo bón do nhiệt. Tuy nhiên, do tính mát rõ, chỉ nên dùng ngắn ngày và chọn đối tượng phù hợp.
Nước ép bắp cải có tác dụng thanh nhiệt, thích hợp với các trường hợp nóng trong, miệng khô, táo bón do nhiệt.
3. Bài thuốc dùng ngoài từ bắp cải
Đây là các phương pháp dân gian, không dùng đường uống, phù hợp hỗ trợ tại chỗ.
3.1. Lá bắp cải đắp giảm sưng đau
Thành phần: Lá bắp cải tươi 50–100 g.
Cách dùng: Lá bắp cải rửa sạch, giã dập hoặc cán mềm, đắp 20–30 phút/ngày.
Tác dụng: Lá bắp cải có tác dụng thanh nhiệt, tiêu thũng, thường được dùng ngoài da để hỗ trợ giảm sưng đau tại chỗ. Theo y học hiện đại, lá bắp cải chứa nhiều nước và các hợp chất chống viêm tự nhiên, giúp làm mát, giảm phù nề và giảm cảm giác đau, phù hợp trong các trường hợp sưng nhẹ, căng tức mô mềm nhẹ.
Lá bắp cải có tác dụng thanh nhiệt, tiêu thũng, dùng ngoài da để hỗ trợ giảm sưng đau tại chỗ.
3.2. Lá bắp cải hơ ấm giảm đau
Thành phần: Bắp cải 50-100g.
Cách dùng: Hơ ấm lá bắp cải, đắp lên vùng đau, cố định nhẹ.
Tác dụng: Khi được hơ ấm, bắp cải chuyển từ tính mát sang tác dụng ôn thông, giúp kích thích lưu thông khí huyết, giảm đau khớp do lạnh hoặc ứ trệ.
3.3. Đắp lá bắp cải giảm căng tức vú
Thành phần: Lá bắp cải tươi 50 - 100 g.
Cách dùng: Lá rửa sạch, để mát, cán mềm, đắp ngoài bầu vú (tránh núm vú) 15–20 phút/lần.
Tác dụng: Lá bắp cải có tác dụng thanh nhiệt, tiêu thũng, giúp làm dịu vùng vú sưng đau do ứ sữa sau sinh. Theo y học hiện đại, lá bắp cải giúp làm mát, giảm phù nề và giảm đau tại chỗ, từ đó tạo cảm giác dễ chịu và góp phần cải thiện lưu thông sữa.
Lưu ý khi dùng món ăn – bài thuốc từ bắp cải: Bắp cải có tính mát, không nên dùng nhiều hoặc dùng sống thường xuyên với người tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy. Các bài thuốc từ bắp cải chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị y tế. Khi có bệnh lý kéo dài hoặc triệu chứng nặng, cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
4. Cách chọn và chế biến bắp cải an toàn
- Chọn bắp cải tươi, sạch: Ưu tiên bắp cải có lá cuộn chặt, màu xanh nhạt hoặc xanh vừa, không dập nát, không có mùi lạ; nên chọn nguồn rõ ràng, hạn chế tồn dư hóa chất.
- Rửa kỹ trước khi dùng: Tách từng lớp lá, ngâm nước muối loãng 10–15 phút, rửa lại nhiều lần với nước sạch để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn.
- Ưu tiên dùng chín thay vì sống: Với người tỳ vị yếu, nên nấu chín bắp cải để giảm tính mát, tránh lạnh bụng, đầy hơi.
- Không dùng bắp cải để quá lâu sau chế biến: Các món từ bắp cải nên dùng ngay trong ngày, tránh hâm lại nhiều lần.
- Kết hợp gia vị ấm khi cần: Có thể thêm gừng, hành, tiêu để điều hòa tính mát của bắp cải, giúp món ăn dễ tiêu hơn.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
