Sa sút trí tuệ là hội chứng lâm sàng được gây ra bởi tổn thương não với đặc trưng bởi các biểu hiện suy giảm các lĩnh vực nhận thức như: trí nhớ, định hướng, chú ý, ngôn ngữ, tri giác, suy luận, phán đoán, điều hành, khả năng thực hiện các nhiệm vụ liên tục…
BSCKII. Bùi Văn San - Phòng Tâm thần người già, Viện Sức khỏe tâm thần (BV Bạch Mai) cho biết, các triệu chứng sa sút trí tuệ khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân, nhưng các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến bao gồm:
![8 dấu hiệu sa sút trí tuệ, bạn chớ bỏ qua - Ảnh 1. 8 dấu hiệu sa sút trí tuệ, bạn chớ bỏ qua - Ảnh 1.](https://suckhoedoisong.qltns.mediacdn.vn/thumb_w/640/324455921873985536/2022/8/3/edit-46a11fa26a23a87df132-16595255251962101715309-1659525568110921845192.jpeg)
BSCKII. Bùi Văn San chia sẻ về sa sút trí tuệ.
- Thay đổi nhận thức;
- Mất trí nhớ;
- Khó giao tiếp hoặc tìm từ;
- Khó khăn với khả năng thị giác và không gian, chẳng hạn như bị lạc trong khi lái xe;
- Khó xử lý các nhiệm vụ phức tạp;
- Khó khăn trong việc lập kế hoạch và tổ chức;
- Khó khăn với sự phối hợp và chức năng vận động;
- Nhầm lẫn và mất phương hướng…
Bên cạnh các triệu chứng cơ bản trên, theo BSCKII. Bùi Văn San, còn có một số triệu chứng loạn thần:
- Ảo giác có ở 20-30% bệnh nhân mất trí;
- Hội chứng Capgras;
- Các rối loạn cảm xúc: Trầm cảm và lo âu được gặp ở 40-50% các bệnh nhân sa sút trí tuệ;
- Các thay đổi về nhân cách: Bệnh nhân trở nên thu mình lại, có bệnh nhân trở nên bủn xỉn, hoài nghi, ghen tuông vô lý, trẻ con hóa, ăn mặc cẩu thả, có khuynh hướng cóp nhặt bẩn thỉu;
- Các rối loạn hành vi: Kích động về đêm, rối loạn hành vi ăn uống và bài tiết…
Sa sút trí tuệ sẽ diễn biến qua 5 giai đoạn
Giai đoạn 1: Không suy giảm. Trong giai đoạn này, Alzheimer không thể phát hiện được và không có vấn đề về trí nhớ hoặc các triệu chứng sa sút trí tuệ khác.
Giai đoạn 2: Suy giảm rất nhẹ. Bệnh có thể nhận thấy những vấn đề nhỏ về trí nhớ hoặc mất đồ đạc xung quanh nhà. Bệnh nhân vẫn sẽ làm tốt các bài kiểm tra trí nhớ và bệnh nhân khó có thể được phát hiện bởi những người thân hoặc bác sĩ đa khoa;
Giai đoạn 3: Suy giảm nhẹ. Những người ở giai đoạn 3 sẽ gặp khó khăn trong nhiều lĩnh vực bao gồm: Tìm từ đúng trong các cuộc hội thoại; Tổ chức và lập kế hoạch; Nhớ tên người quen mới. Những người mắc bệnh Alzheimer giai đoạn ba cũng có thể thường xuyên mất tài sản cá nhân, bao gồm cả những vật có giá trị.
Giai đoạn 4: Suy giảm vừa phải. Các triệu chứng rõ ràng của bệnh: Gặp khó khăn với số học đơn giản; Không nhớ lại những gì họ đã ăn vào bữa sáng; Không có khả năng quản lý tài chính và thanh toán hóa đơn; Có thể quên chi tiết về quá khứ cuộc sống của họ…
Giai đoạn 5: Suy giảm vừa, nghiêm trọng: Bệnh nhân bắt đầu cần giúp đỡ với nhiều hoạt động hàng ngày; Những người trong giai đoạn năm của bệnh có thể gặp; Khó mặc quần áo phù hợp; Không có khả năng nhớ lại các chi tiết đơn giản về bản thân như số điện thoại của chính họ; Sự nhầm lẫn đáng kể…
![8 dấu hiệu sa sút trí tuệ, bạn chớ bỏ qua - Ảnh 3. 8 dấu hiệu sa sút trí tuệ, bạn chớ bỏ qua - Ảnh 3.](https://suckhoedoisong.qltns.mediacdn.vn/324455921873985536/2022/8/3/sa-sut-tri-tu-th-lewy-2-16595252213011484344102.jpg)
Sa sút trí tuệ đang là một thách thức khi Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số. Ảnh minh họa.
Cách nào phòng ngừa sa sút trí tuệ?
Theo các bác sĩ, không có cách nào đảm bảo có thể ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ. Tuy nhiên, một số biện pháp sau đây có thể đem lại lợi ích nhất định:
- Tập thể dục thường xuyên;
- Có một chế độ ăn uống lành mạnh;
- Hạn chế căng thẳng tâm lý, stress;
- Luôn để trí óc hoạt động;
- Đảm bảo chất lượng giấc ngủ;
- Điều trị các vấn đề sức khỏe;
- Quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch;
- Không hút thuốc lá.