Chế độ ăn, mức độ vận động, cân nặng, căng thẳng và tình trạng sức khỏe… đều có thể ảnh hưởng đến huyết áp. Khi thời tiết nóng, cơ thể còn dễ mất nước do ra mồ hôi, trong khi một số thuốc điều trị bệnh tim mạch có thể làm tăng nguy cơ mất nước hoặc hạ huyết áp. Vì vậy, người bệnh tăng huyết áp cần duy trì lối sống phù hợp và theo dõi sức khỏe thường xuyên.
- 1. Uống đủ nước, tránh để cơ thể mất nước
- 2. Giảm muối trong chế độ ăn
- 3. Ưu tiên rau, quả và các bữa ăn cân đối
- 4. Hạn chế rượu bia và sử dụng caffeine hợp lý
- 5. Vận động vào thời điểm mát trong ngày
- 6. Theo dõi huyết áp thường xuyên
- 7. Không tự ý ngừng thuốc hạ huyết áp
- 8. Chú ý các dấu hiệu bất thường khi thời tiết thay đổi
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chế độ ăn nhiều muối, ít vận động, uống nhiều rượu, hút thuốc và thừa cân, béo phì là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp. Thay đổi lối sống có thể góp phần hạ huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, dù nhiều người vẫn cần sử dụng thuốc theo chỉ định.
1. Uống đủ nước, tránh để cơ thể mất nước
Khi thời tiết nóng, cơ thể mất nước qua mồ hôi. Tình trạng thiếu nước có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn, gây mệt mỏi, chóng mặt và làm huyết áp dao động. Bổ sung đủ nước khi trời nóng và không nên chờ đến khi khát mới uống. Tuy nhiên, nhu cầu nước không giống nhau ở mọi người.
Người có bệnh tim, bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế lượng dịch cần tuân thủ mức dịch được chỉ định, thay vì tự áp dụng một con số cố định như 2-3 lít nước mỗi ngày. Đặc biệt, người đang dùng thuốc lợi tiểu cần trao đổi với bác sĩ về lượng nước phù hợp trong những ngày nóng.
2. Giảm muối trong chế độ ăn
Ăn nhiều muối là một trong những yếu tố có thể làm tăng huyết áp. WHO khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối/ngày. Không chỉ muối ăn, natri còn có nhiều trong nước mắm, nước tương, nước dùng, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp và các loại thức ăn đóng gói. Vì vậy, giảm lượng gia vị mặn khi nấu ăn và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn là những thay đổi thiết thực để kiểm soát huyết áp.
3. Ưu tiên rau, quả và các bữa ăn cân đối
Người tăng huyết áp nên duy trì chế độ ăn đa dạng, ưu tiên rau xanh, trái cây và các thực phẩm ít chế biến. Những thực phẩm chứa nhiều kali như rau, quả và một số loại đậu có thể góp phần cân bằng tác động của natri đối với huyết áp.
Trong những ngày thời tiết nóng, các thực phẩm nhiều nước như dưa chuột, dưa hấu có thể được đưa vào khẩu phần phù hợp. Tuy nhiên, chúng không thay thế hoàn toàn nước uống và cũng không phải là phương pháp điều trị tăng huyết áp.
Không nên bỏ bữa, áp dụng chế độ ăn kiêng quá nghiêm ngặt hoặc chạy theo các chế độ giảm cân cấp tốc. Một chế độ ăn cân đối, phù hợp với tình trạng sức khỏe sẽ có lợi hơn cho kiểm soát huyết áp lâu dài.
4. Hạn chế rượu bia và sử dụng caffeine hợp lý
Uống nhiều rượu có thể làm tăng huyết áp và ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch. Vì vậy, người tăng huyết áp nên hạn chế rượu bia; không nên sử dụng rượu như một cách để thư giãn hoặc cải thiện giấc ngủ.
Với caffeine, không phải mọi người đều cần loại bỏ hoàn toàn cà phê, trà hay các đồ uống chứa caffeine. Tuy nhiên, nếu nhận thấy huyết áp hoặc nhịp tim tăng sau khi sử dụng, nên giảm lượng dùng và trao đổi với nhân viên y tế khi cần thiết. Trong những ngày nóng, đặc biệt cần tránh lạm dụng đồ uống có cồn hoặc caffeine thay cho nước.
WHO xác định uống quá nhiều rượu là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đối với tăng huyết áp.
5. Vận động vào thời điểm mát trong ngày
Hoạt động thể lực thường xuyên có lợi cho kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, khi thời tiết còn nóng và độ ẩm cao, người tăng huyết áp nên điều chỉnh thời gian vận động, ưu tiên sáng sớm hoặc chiều tối thay vì tập luyện ngoài trời vào thời điểm nắng nóng nhất.
Có thể lựa chọn đi bộ, đạp xe, bơi hoặc các bài tập phù hợp với thể trạng. Nếu xuất hiện chóng mặt, đau đầu, yếu mệt, chuột rút hoặc khó chịu bất thường khi tập luyện trong thời tiết nóng, cần dừng vận động và chuyển đến nơi mát. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) khuyến nghị điều chỉnh lịch tập sang sáng sớm hoặc tối muộn khi thời tiết mát hơn.
6. Theo dõi huyết áp thường xuyên
Theo dõi huyết áp giúp người bệnh và bác sĩ đánh giá hiệu quả kiểm soát huyết áp. Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp có thể được hướng dẫn đo huyết áp tại nhà, đặc biệt khi cần đánh giá đáp ứng với điều trị.
Khi đo tại nhà, nên sử dụng máy đo huyết áp đã được kiểm định, vòng bít có kích thước phù hợp. Trước khi đo nên ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, không nói chuyện trong khi đo và thực hiện ít nhất hai lần đo, cách nhau khoảng 1 phút. Kết quả nên được ghi lại để cung cấp cho bác sĩ khi cần.
Không có một khoảng thời gian cố định như 15 ngày/lần áp dụng cho tất cả người bệnh. Tần suất đo phụ thuộc vào tình trạng huyết áp, mục tiêu điều trị và hướng dẫn của bác sĩ.
7. Không tự ý ngừng thuốc hạ huyết áp
Khi huyết áp trở về mức kiểm soát, người bệnh vẫn cần tiếp tục dùng thuốc theo đơn, trừ khi bác sĩ thay đổi phác đồ. Tự ý bỏ thuốc vì cảm thấy khỏe có thể khiến huyết áp tăng trở lại.
Điều này càng đáng lưu ý trong những ngày nóng. Một số thuốc tim mạch, bao gồm thuốc lợi tiểu và một số thuốc hạ huyết áp, có thể làm thay đổi khả năng điều hòa nhiệt hoặc cân bằng dịch của cơ thể. Người bệnh không nên tự giảm liều, ngừng thuốc hoặc thay đổi lượng nước uống để "đối phó" với thời tiết nóng.
8. Chú ý các dấu hiệu bất thường khi thời tiết thay đổi
Người tăng huyết áp, người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch cần đặc biệt chú ý khi thời tiết thay đổi. Nhiệt độ cao có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch, đồng thời mất nước và rối loạn điện giải có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Các biểu hiện như chóng mặt, yếu mệt, đau đầu, buồn nôn hoặc choáng váng khi trời nóng cần được chú ý, nhất là khi đang sử dụng thuốc điều trị tim mạch. Nếu triệu chứng bất thường kéo dài hoặc nghiêm trọng, cần được đánh giá y tế.
Kiểm soát huyết áp không phụ thuộc vào một biện pháp đơn lẻ. Duy trì chế độ ăn ít muối, vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia, không hút thuốc, uống đủ nước theo nhu cầu và dùng thuốc đúng chỉ định là những nền tảng quan trọng để giảm nguy cơ biến chứng do tăng huyết áp.
Mời bạn xem thêm video:
[LIVE] Cảnh giác với biến chứng huyết áp cao trong thời tiết nắng nóng _ SKĐS
