Những rủi ro thực phẩm trẻ hay gặp trong mùa hè
Vào dịp hè, khi trẻ em ở nhà nhiều hơn, tần suất ăn uống, sử dụng đồ ăn vặt và tự lấy thực phẩm cũng tăng lên. Các nguy cơ thường gặp nhất bao gồm:
Bảo quản thực phẩm không đúng cách: Thời tiết nóng làm vi khuẩn phát triển nhanh hơn; Các tác nhân thường gặp: Salmonella, Escherichia coli, Staphylococcus aureus… có thể đến từ: Thức ăn nấu chín để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ (hoặc quá 1 giờ nếu nhiệt độ môi trường trên 32°C) có nguy cơ nhiễm khuẩn cao; Thực phẩm lấy ra khỏi tủ lạnh nhiều lần rồi cất lại; Đồ ăn thừa không được làm nguội và bảo quản đúng cách.
Trẻ tự chế biến hoặc tự lấy đồ ăn: Trẻ tự làm mì, đồ ăn nhanh, sandwich hoặc hâm nóng thức ăn mà không rửa tay đầy đủ; Dùng chung dao, thớt cho thực phẩm sống và chin; Ăn thực phẩm chưa được nấu chín kỹ như xúc xích, thịt nguội, trứng lòng đào…
Cần lưu ý chế độ dinh dưỡng cân đối trong ngày hè cho trẻ.
Tăng sử dụng đồ ăn đường phố và đồ ăn giao tận nơi: Mùa hè là thời điểm trẻ thích kem, trà sữa, nước giải khát, đồ ăn vặt; Nhiều thực phẩm bán ngoài trời chịu tác động của nhiệt độ cao; Nguồn nước đá, nguyên liệu tươi sống hoặc quy trình bảo quản có thể không đảm bảo… Đấy có thể là các nguy cơ gây nên: Tiêu chảy cấp; nôn trớ; đau bụng do ngộ độc thực phẩm…
Trái cây và rau củ chưa được làm sạch đúng cách như: Trái cây ăn ngay sau khi mua về; rau sống không được rửa kỹ; dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hoặc vi sinh vật bám trên bề mặt…
Nước uống và nước đá không bảo đảm như: Bình nước cá nhân không được vệ sinh thường xuyên; nước đun sôi để quá lâu; nước đá không rõ nguồn gốc…đây là nguyên nhân phổ biến gây các bệnh đường tiêu hóa trong mùa hè.
Thói quen ăn uống trong lúc vui chơi như: Trẻ vừa chơi vừa ăn nên ít chú ý vệ sinh tay; tay tiếp xúc với đồ chơi, thú cưng, điện thoại rồi cầm thức ăn; chia sẻ đồ ăn, đồ uống với bạn bè…điều này làm tăng nguy cơ lây truyền vi khuẩn và virus đường ruột.
Ngộ độc do thực phẩm tự nhiên: Mùa hè cũng là thời điểm gia đình đi du lịch, dã ngoại nhiều hơn: Hái nấm hoang; ăn quả lạ; sử dụng hải sản không tươi hoặc bảo quản kém… Các trường hợp này tuy ít gặp nhưng có thể gây ngộ độc nặng.
Những lưu ý khi chế biến thực phẩm cho trẻ trong ngày hè
Trong điều kiện mùa hè nóng ẩm, nguy cơ thực phẩm bị hư hỏng và nhiễm vi sinh vật tăng đáng kể. Đối với trẻ em, hệ miễn dịch và khả năng chống chịu với các tác nhân gây bệnh còn hạn chế hơn người lớn, nên phụ huynh cần đặc biệt chú ý ở cả ba khâu: lựa chọn, bảo quản và chế biến thực phẩm.
Lựa chọn thực phẩm an toàn
Chọn thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng: Mua thực phẩm tại các cơ sở uy tín, có điều kiện bảo quản phù hợp; ưu tiên thực phẩm còn tươi mới, không có dấu hiệu ôi thiu, biến màu, có mùi lạ hoặc nhớt; kiểm tra kỹ hạn sử dụng, bao bì nguyên vẹn đối với thực phẩm đóng gói.
Thận trọng với các thực phẩm có nguy cơ cao: Thịt, cá, hải sản tươi sống; sữa và các sản phẩm từ sữa; trứng; thực phẩm chế biến sẵn; kem và các món ăn lạnh… đây là các nhóm thực phẩm này rất dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn phát triển nếu không được bảo quản đúng cách.
Hạn chế mua thực phẩm bán ngoài trời lâu giờ: thức ăn không được che đậy; đồ ăn để dưới ánh nắng trực tiếp; nước giải khát, nước đá không rõ nguồn gốc.
Bảo quản thực phẩm đúng cách
Tuân thủ nguyên tắc "lạnh ra lạnh, nóng ra nóng": thực phẩm lạnh cần được bảo quản dưới 5 độ C; thức ăn nóng nên được giữ trên 60°C nếu chưa sử dụng ngay vì khoảng nhiệt độ từ 5 độ C đến 60 độ C thường được gọi là "vùng nguy hiểm", nơi vi khuẩn sinh sôi rất nhanh.
Không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu: tốt nhất không quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32°C, thời gian an toàn chỉ khoảng 1 giờ.
Bảo quản riêng thực phẩm sống và chin: thịt, cá sống phải để ngăn riêng; dùng hộp kín hoặc túi đựng chuyên dụng; tránh nước từ thực phẩm sống nhỏ xuống thực phẩm đã chế biến…
Quản lý thức ăn thừa hợp lý: làm nguội nhanh rồi cho vào tủ lạnh; ghi nhớ thời gian bảo quản; thức ăn thừa chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn và cần hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Chế biến thực phẩm an toàn
Rửa tay đúng cách: trước khi nấu ăn; trước khi cho trẻ ăn; sau khi tiếp xúc thực phẩm sống; sau khi đi vệ sinh hoặc xử lý rác thải. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng bệnh đường tiêu hóa.
Tránh lây nhiễm chéo: dùng riêng dao, thớt cho thực phẩm sống và thực phẩm chin; không đặt thức ăn đã nấu lên bề mặt vừa tiếp xúc với thực phẩm sống.
Nấu chín kỹ: thịt, gia cầm, trứng cần được nấu chín hoàn toàn; hạn chế cho trẻ ăn các món tái, sống hoặc chưa chín kỹ.
Sử dụng nước sạch: nước uống, nước chế biến và nước rửa thực phẩm phải bảo đảm vệ sinh; bình nước của trẻ cần được vệ sinh hằng ngày.
Một số lưu ý riêng đối với trẻ em trong mùa hè
Không cho trẻ tự ý ăn thức ăn để lâu ngoài bàn hoặc trong bếp; Hạn chế đồ ăn vặt không rõ nguồn gốc; Rửa sạch trái cây trước khi ăn hoặc trước khi gọt vỏ; Khuyến khích trẻ rửa tay trước khi ăn và sau khi vui chơi ngoài trời; Chuẩn bị khẩu phần vừa đủ để tránh phải bảo quản nhiều lần.
Sau khi ăn, nếu trẻ xuất hiện: nôn nhiều; tiêu chảy liên tục; đau bụng dữ dội; sốt cao; mệt lả, khát nước nhiều, môi khô, mắt trũng… Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời vì đây có thể là biểu hiện của ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.
