Thời tiết chuyển sang nóng là giai đoạn dương khí tăng, cơ thể dễ bị 'nóng trong'. Nếu ăn uống và sinh hoạt không điều độ sẽ dễ sinh 'nội nhiệt', ảnh hưởng đến chức năng của tỳ vị và tạng can.
BSNT Nguyễn Thanh Hằng, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội cho biết, tình trạng 'nóng trong' thường đi kèm với các biểu hiện như nổi mụn, khô miệng, táo bón, mệt mỏi, khó ngủ. Một số món ăn thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng gan giúp người bị 'nóng trong' thích nghi với thời tiết.
1. Các món ăn – bài thuốc từ thực phẩm quen thuộc
Canh đậu xanh nấu bí đỏ thanh nhiệt, phù hợp với người có biểu hiện nóng trong.
Dưới đây là một số món ăn - bài thuốc thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng gan do BSNT Nguyễn Thanh Hằng giới thiệu:
1.1. Canh đậu xanh nấu bí đỏ
Công dụng: Đậu xanh có tính mát, giúp thanh nhiệt, hỗ trợ giảm cảm giác nóng trong; bí đỏ bổ tỳ, hỗ trợ tiêu hóa, giúp cân bằng tính hàn của đậu xanh.
Cách làm: Đậu xanh 50–70 g ngâm mềm, nấu chín rồi cho bí đỏ 100–150 g vào ninh mềm, nêm nhạt; dùng khi còn ấm.
Phù hợp: Người có biểu hiện nóng trong nhẹ, táo bón, ăn uống kém sau khi dùng nhiều đồ dầu mỡ.
Canh rau đay nấu cua đồng thích hợp với người hay táo bón, ăn uống kém.
1.2. Canh rau đay nấu cua đồng
Công dụng: Rau đay thanh nhiệt, nhuận tràng; cua đồng bổ dưỡng, giúp giải nhiệt, rất phù hợp trong mùa nóng.
Cách làm: Cua đồng 200–300 g xay lọc lấy nước, nấu sôi; khi cua đóng gạch cho rau đay đã thái nhỏ vào, nêm vừa ăn.
Phù hợp: Người hay táo bón, nóng trong, ăn uống kém.
1.3. Canh mướp nấu tôm
Công dụng: Mướp có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch; tôm cung cấp đạm dễ tiêu, giúp bồi bổ cơ thể mà không gây nặng bụng.
Cách làm: Mướp 1–2 quả gọt vỏ, cắt miếng; tôm 100–150 g bóc vỏ, giã nhẹ; nấu nước sôi, cho tôm vào trước rồi thêm mướp, nêm nhạt.
Phù hợp: Người mệt mỏi, ăn kém, có cảm giác nóng trong nhẹ.
Cháo đậu đen thanh nhiệt, phù hợp cho người mệt mỏi, có cảm giác nóng trong.
1.4. Cháo đậu đen
Công dụng: Đậu đen theo Đông y có tác dụng bổ thận, thanh nhiệt, hỗ trợ cải thiện tình trạng mệt mỏi do tích nhiệt.
Cách làm: Đậu đen 50 g ninh mềm, nấu cùng gạo 50 g thành cháo; có thể thêm chút muối hoặc đường tùy khẩu vị.
Phù hợp: Người mệt mỏi, da sạm, có cảm giác nóng trong.
1.5. Nước đậu đen rang
Công dụng: Giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhõm hơn trong thời tiết nóng.
Cách làm: Đậu đen 50–100 g rang thơm, đun với 1–1,5 lít nước, uống trong ngày.
Canh atiso hầm xương giúp thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng gan.
1.6. Canh atiso hầm xương
Công dụng: Atiso giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tiết mật, tiêu hóa, giúp giảm cảm giác đầy bụng; kết hợp với xương giúp bổ dưỡng cơ thể.
Cách làm: Atiso 1–2 bông rửa sạch, cắt khúc. Xương heo 300 g hầm mềm rồi cho atiso vào nấu tiếp.
Phù hợp: Người ăn uống kém, đầy bụng, khó tiêu.
1.7. Canh rau má nấu thịt băm
Công dụng: Rau má thanh nhiệt, lợi thấp, giảm cảm giác nóng trong; thịt băm giúp bổ sung dinh dưỡng.
Cách làm: Rau má 100 g rửa sạch. Thịt băm 100 g xào sơ, thêm nước nấu sôi rồi cho rau má vào.
Phù hợp: Người dễ nổi mụn, rôm sảy, bứt rứt trong người.
2. Lưu ý khi dùng món ăn thanh nhiệt, dưỡng gan
Không lạm dụng thực phẩm có tính mát trong thời gian dài vì có thể làm tổn thương tỳ vị, gây đầy bụng hoặc tiêu lỏng.
Người có thể trạng hư hàn, hay lạnh bụng cần lựa chọn món ăn phù hợp và dùng với lượng vừa phải.
Các món ăn chỉ có tác dụng hỗ trợ, không thay thế điều trị khi có bệnh lý gan hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Cần kết hợp với chế độ sinh hoạt hợp lý như ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và đồ ăn nhiều dầu mỡ.
Theo BSNT Nguyễn Thanh Hằng, việc lựa chọn món ăn phù hợp với thời tiết và thể trạng không chỉ giúp cơ thể giảm cảm giác nóng trong mà còn hỗ trợ tiêu hóa và duy trì cân bằng sinh lý. Nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài như mệt mỏi, vàng da hoặc rối loạn tiêu hóa, người dân nên đi khám để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
