Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tổn thương giác mạc có nguy cơ nhiễm trùng, loét giác mạc, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực. Vì vậy, khi mắt bị đau, đỏ, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ sau chấn thương, người bệnh cần được khám chuyên khoa mắt sớm.
1. Những nguyên nhân thường gặp gây xước, rách giác mạc
Giác mạc là lớp mô trong suốt nằm ở phía trước nhãn cầu, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ mắt và giúp hội tụ ánh sáng. Do nằm ở vị trí dễ tiếp xúc với môi trường bên ngoài, giác mạc rất dễ bị tổn thương.
Một số nguyên nhân thường gặp gây xước hoặc rách giác mạc gồm:
- Chấn thương trực tiếp: Dụi, chà xát mạnh mắt khi mắt đang bị kích ứng; vô tình bị móng tay, cành cây, bút hoặc các vật sắc nhọn chạm, đâm vào mắt.
- Dị vật trong mắt: Cát, bụi, mạt kim loại, tro hoặc các hạt nhỏ khác có thể mắc trên bề mặt mắt. Khi người bệnh chớp mắt hoặc dụi mắt, dị vật có thể gây xước giác mạc.
- Kính áp tròng: Đeo kính áp tròng không phù hợp, kính bẩn, đeo kính quá lâu hoặc thao tác tháo, lắp không đúng cách đều có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc.
- Yếu tố nghề nghiệp: Những người làm việc với máy mài, máy cắt kim loại hoặc môi trường có nhiều bụi mà không sử dụng kính bảo hộ có nguy cơ bị các mảnh kim loại, hạt mài bắn vào mắt. Ngoài ra, tiếp xúc với tia cực tím quá mức, chẳng hạn khi hàn điện mà không có thiết bị bảo vệ mắt, cũng có thể gây tổn thương giác mạc.
- Hóa chất: Hóa chất bắn vào mắt có thể gây bỏng giác mạc với mức độ từ nhẹ đến nghiêm trọng.
- Chấn thương khi chơi thể thao: Các môn thể thao có nguy cơ va đập hoặc có vật thể bay nhanh cũng có thể gây tổn thương mắt.
- Một số bệnh lý bề mặt nhãn cầu: Khô mắt hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến biểu mô giác mạc có thể khiến bề mặt giác mạc dễ bị tổn thương hơn.
- Trong quá trình gây mê: Nếu mắt không được bảo vệ đúng cách trong một số trường hợp phẫu thuật dưới gây mê toàn thân, giác mạc có thể bị khô hoặc bị tổn thương do tiếp xúc, cọ xát.
2. Nhận biết các dấu hiệu xước, rách giác mạc
Triệu chứng của xước, rách giác mạc có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc tiến triển sau đó. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào vị trí, độ sâu và nguyên nhân gây tổn thương.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tổn thương giác mạc có nguy cơ nhiễm trùng, loét rách giác mạc. Ảnh AI
- Đau mắt: Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu, cộm hoặc đau từ nhẹ đến dữ dội. Với tổn thương sâu, cơn đau có thể rất rõ rệt.
- Đỏ mắt: Mắt thường đỏ do phản ứng của các mạch máu ở kết mạc và tình trạng viêm sau chấn thương.
- Nhìn mờ: Bề mặt giác mạc đóng vai trò quan trọng trong quá trình khúc xạ ánh sáng. Vì vậy, tổn thương giác mạc, đặc biệt khi nằm ở vùng trung tâm, có thể gây giảm thị lực. Nếu giác mạc bị rách sâu hoặc thủng, thị lực có thể suy giảm nghiêm trọng.
- Chảy nước mắt, chói mắt: Người bệnh có thể chảy nước mắt nhiều, khó mở mắt và cảm thấy đau hoặc khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng.
- Cảm giác có dị vật: Đây là triệu chứng khá điển hình. Người bệnh có cảm giác như có cát hoặc vật gì đó mắc trong mắt, đặc biệt khi chớp mắt.
- Sợ ánh sáng: Ánh sáng có thể khiến tình trạng đau và khó chịu tăng lên.
- Sưng mi mắt: Có thể xuất hiện sau chấn thương hoặc do phản ứng viêm tại vùng mắt.
Trong một số trường hợp, tổn thương giác mạc không biểu hiện rõ ngay lập tức, khiến người bệnh chủ quan. Việc tự dụi mắt hoặc cố lấy dị vật ra có thể làm vết xước trở nên nghiêm trọng hơn.
3. Chẩn đoán và điều trị cần được thực hiện sớm
Khi nghi ngờ xước hoặc rách giác mạc, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám. Bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhuộm fluorescein để phát hiện vùng biểu mô giác mạc bị tổn thương. Khi kết hợp với hệ thống đèn khe, phương pháp này giúp đánh giá vị trí, kích thước và mức độ tổn thương, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Người bệnh không nên tự ý dụi mắt, dùng tay lấy dị vật hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các thuốc có chứa corticosteroid, khi chưa được bác sĩ chỉ định. Nếu có dị vật cắm vào mắt, không nên cố lấy ra vì thao tác không đúng có thể làm tổn thương sâu hơn.
Xước, rách giác mạc cần được xử trí kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm trùng. Nếu vết thương bị nhiễm khuẩn, có thể phát triển loét giác mạc, gây giảm thị lực và để lại sẹo giác mạc.
Đặc biệt, những tổn thương do cành cây, lá cây hoặc các vật liệu có nguồn gốc thực vật cần được chú ý. Các chấn thương dạng này có thể làm tăng nguy cơ viêm giác mạc do nấm, trong đó có nấm sợi. Viêm giác mạc do nấm thường diễn biến kéo dài và việc điều trị có thể khó khăn hơn.
