Phần lớn bệnh gan diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng thì nhiều trường hợp đã bước sang giai đoạn xơ gan hoặc ung thư gan. Vì vậy, chủ động phòng ngừa là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe lá gan.
- Bệnh gan vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu
- Chủ động phòng ngừa để bảo vệ lá gan
- 1. Hạn chế rượu, bia
- 2. Duy trì cân nặng hợp lý
- 3.Tập luyện thể dục thường xuyên
- 4. Không tự ý sử dụng thuốc
- 5. Không hút thuốc lá
- 6. Tiêm vaccine và phòng ngừa lây nhiễm virus viêm gan
- 7. Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh gan
Bệnh gan vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu
Tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia đang phát triển, các bệnh lý về gan vẫn là gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế. Viêm gan virus, đặc biệt là viêm gan B và viêm gan C, là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan. Trong đó, viêm gan B mạn tính là yếu tố nguy cơ quan trọng gây xơ gan và ung thư biểu mô tế bào gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Bên cạnh đó, viêm gan A vẫn lưu hành khá phổ biến ở các nước đang phát triển do điều kiện vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm chưa đồng đều.
Ngoài các bệnh do virus, tình trạng gan nhiễm mỡ không do rượu đang gia tăng nhanh chóng cùng với tỷ lệ thừa cân, béo phì và đái tháo đường. Chế độ ăn nhiều chất béo, nhiều đường, ít vận động và thường xuyên sử dụng đồ uống có cồn khiến gan phải hoạt động quá tải, lâu dài có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan.
Theo nhiều nghiên cứu, gan nhiễm mỡ hiện là một trong những bệnh lý gan phổ biến nhất trên thế giới và có xu hướng trẻ hóa tại Việt Nam, đặc biệt ở nhóm nhân viên văn phòng, người ít vận động và người thường xuyên sử dụng bia, rượu.
Chủ động phòng ngừa để bảo vệ lá gan
Các chuyên gia cho rằng không phải tất cả bệnh lý về gan đều có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng việc duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tổn thương gan và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.
1. Hạn chế rượu, bia
Rượu bia là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương tế bào gan. Việc sử dụng thường xuyên hoặc quá mức có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu và xơ gan.
Đối với người đã mắc bệnh gan, cần tuyệt đối tránh sử dụng rượu bia để hạn chế tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn.
2. Duy trì cân nặng hợp lý
Thừa cân và béo phì làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và nhiều bệnh chuyển hóa khác. Để bảo vệ gan, mỗi người nên duy trì cân nặng phù hợp, xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và nước ngọt có đường.
Đồng thời, cần tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm lành mạnh như cá, đậu, thịt nạc.
3. Tập luyện thể dục thường xuyên
Hoạt động thể lực giúp cải thiện quá trình chuyển hóa chất béo, giảm tích tụ mỡ trong gan và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Mỗi người nên duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mức độ vừa mỗi tuần hoặc khoảng 30 phút mỗi ngày với các hình thức như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập yoga.
4. Không tự ý sử dụng thuốc
Hoạt động thể lực giúp cải thiện quá trình chuyển hóa chất béo, giảm tích tụ mỡ trong gan và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Ảnh AI
Người dân chỉ nên sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ và không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc nếu chưa được tư vấn.
5. Không hút thuốc lá
Thuốc lá không chỉ gây hại cho tim và phổi mà còn làm tăng nguy cơ ung thư gan cũng như làm nặng thêm tổn thương gan ở những người đang mắc bệnh gan mạn tính.
Việc bỏ thuốc lá mang lại lợi ích rõ rệt đối với sức khỏe tổng thể cũng như chức năng gan.
6. Tiêm vaccine và phòng ngừa lây nhiễm virus viêm gan
Tiêm vaccine là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh viêm gan B. Trẻ sơ sinh cần được tiêm vaccine viêm gan B đúng lịch ngay sau khi chào đời. Người lớn chưa có miễn dịch cũng nên được tư vấn tiêm phòng nếu thuộc nhóm nguy cơ.
Ngoài ra, cần thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm virus viêm gan như:
- Không dùng chung bơm kim tiêm.
- Quan hệ tình dục an toàn.
- Sử dụng dụng cụ y tế, xăm hình, làm đẹp bảo đảm vô khuẩn.
- Ăn chín, uống sôi và bảo đảm vệ sinh thực phẩm.
7. Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh gan
Điểm đáng lo ngại của nhiều bệnh lý gan là diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng trong giai đoạn đầu. Hiện nay, các bệnh như viêm gan B, viêm gan C hay gan nhiễm mỡ đều có thể được phát hiện thông qua các xét nghiệm máu, siêu âm gan và các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh đơn giản.
Đối với người có yếu tố nguy cơ như tiền sử gia đình mắc bệnh gan, người uống nhiều rượu bia, người béo phì hoặc mắc đái tháo đường, việc khám sức khỏe định kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm phát hiện sớm tổn thương gan, từ đó điều trị kịp thời và giảm nguy cơ tiến triển thành xơ gan hoặc ung thư gan.
Tóm lại, bảo vệ lá gan không chỉ là điều trị khi đã mắc bệnh mà cần bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong lối sống hằng ngày. Một chế độ ăn khoa học, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, tiêm phòng đầy đủ và khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần giữ cho lá gan khỏe mạnh, giúp cơ thể thực hiện tốt chức năng giải độc và duy trì sức khỏe lâu dài.
