Viêm loét dạ dày là bệnh lý tiêu hóa phổ biến, có thể gây đau âm ỉ, đầy bụng và ảnh hưởng không nhỏ đến sinh hoạt hằng ngày. Bên cạnh chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý, vận động thể chất đúng cách cũng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong việc cải thiện triệu chứng và nâng cao sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, không phải bài tập nào cũng phù hợp với người bị viêm loét dạ dày. Việc lựa chọn những hình thức vận động nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng sẽ giúp cơ thể duy trì sự dẻo dai mà không làm tăng áp lực lên dạ dày.
PGS.TS.BS Võ Tường Kha - Trưởng Bộ môn Y học thể thao, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội Phó Chủ tịch Hội khoa học Thể thao Việt Nam
1. Gợi ý các bài tập an toàn cho người bị viêm loét dạ dày
1. Đi bộ: Đây là hình thức đơn giản, an toàn và phù hợp với hầu hết các đối tượng. Đi với tốc độ có thể nói chuyện thoải mái; đi bộ sáng sớm hoặc chiều tối. Bạn cũng có thể đi bộ chậm 10-15 phút sau ăn 30 phút để hỗ trợ tiêu hóa. Đi bộ 20-30 phút mỗi ngày giúp cải thiện tuần hoàn, giảm căng thẳng mà không gây áp lực lên ổ bụng. Mỗi tuần đi bộ 5-7 ngày.
2. Yoga: Tập trung vào các tư thế thư giãn, vặn xoắn nhẹ nhàng (Tư thế Em bé, Vặn mình, Gập người) giúp thư giãn sâu, cân bằng hệ thần kinh thực vật và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Người bệnh nên tránh các tư thế ép bụng mạnh.
Thời lượng: 15 - 30 phút/lần; thời điểm tập: Sáng (để khởi động ngày mới) hoặc tối (để thư giãn trước khi ngủ); tập khi bụng rỗng hoặc sau ăn ít nhất 2 giờ; tần suất: 3-5 lần/tuần.
3. Thiền: Thiền định giúp nâng cao khả năng kiểm soát stress, cải thiện chất lượng giấc ngủ và ổn định tâm lý, qua đó gián tiếp làm giảm các yếu tố kích thích có hại cho dạ dày.
4. Thái cực quyền: Thực hiện các động tác chậm rãi, uyển chuyển, kết hợp hít thở sâu. Thời lượng: 20 - 40 phút; thời điểm tập: Sáng hoặc chiều tối; không tập khi no; tần suất: 3-5 lần/tuần.
Tư thế em bé trong yoga hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.
5. Aerobic cường độ thấp đến trung bình: Các bài tập aerobic với cường độ vừa phải (duy trì nhịp tim ở mức 50-70% nhịp tim tối đa) giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, cải thiện tuần hoàn mà không gây căng thẳng quá mức cho cơ thể.
6. Đạp xe chậm: Hình thức này giúp tăng cường thể lực, cải thiện chức năng hô hấp và tuần hoàn, có lợi cho hoạt động tiêu hóa. Đạp xe với tốc độ ổn định, không đua; có thể dùng xe đạp tại chỗ; tập sáng hoặc chiều. Thời điểm: Sau ăn chính ít nhất 2 giờ; thời lượng: 20 - 30 phút; tần suất: 3-5 lần/tuần
7. Bơi lội nhẹ nhàng: Bơi với cường độ nhẹ nhàng, không bơi nước rút hay thi đấu. Thời điểm: Sáng hoặc chiều; thời lượng: 20 - 30 phút; tần suất: 2-3 lần/tuần.
2. Nguyên tắc và lưu ý tập luyện
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc tập luyện sau:
- Tuyệt đối tránh các bài tập cường độ cao như chạy nước rút, tập tạ nặng, HIIT… Các bài tập này làm tăng đột ngột áp lực ổ bụng và kích thích tiết acid, khiến bệnh trầm trọng hơn.
- Khởi động kỹ trước khi tập và giãn cơ nhẹ nhàng sau khi tập.
- Tần suất và thời lượng hợp lý: Nên duy trì tập luyện 3-5 ngày/tuần, mỗi buổi 20-45 phút tùy theo khả năng. Người mới bắt đầu có thể chia nhỏ thành các đợt tập ngắn 10-15 phút để cơ thể thích nghi.
- Luôn lắng nghe cơ thể: Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn, ợ chua nhiều, hoa mắt chóng mặt, phải dứng tập ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ.
- Kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn chín, uống sôi, nhai kỹ, chia nhỏ bữa ăn, hạn chế đồ cay nóng, chiên rán, rượu bia, cà phê.
- Phối hợp với chế độ dinh dưỡng: Không tập ngay sau khi ăn no; nên vận động sau bữa ăn ít nhất 1.5 - 2 giờ. Có thể dùng một bữa ăn nhẹ (như cháo, bánh mì mềm, sữa) trước khi tập 30-60 phút để cung cấp năng lượng, tránh hạ đường huyết và không gây quá tải cho dạ dày.
- Tập luyện chỉ là biện pháp hỗ trợ: Người bệnh không được tự ý bỏ thuốc điều trị mà bác sĩ đã kê đơn.
Ngủ đủ giấc và quản lý stress để bảo vệ dạ dày.
3. Kết hợp lối sống lành mạnh để bảo vệ dạ dày
Tập luyện chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được tích hợp với một lối sống lành mạnh:
- Chế độ ăn uống khoa học: Hạn chế thực phẩm cay nóng, chiên rán, đồ uống có cồn và chất kích thích (cà phê, trà đặc); nên chia nhỏ các bữa ăn, ăn chậm nhai kỹ để giảm áp lực tiêu hóa cho dạ dày.
- Ngủ đủ giấc và quản lý stress: Đảm bảo ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm; kết hợp các phương pháp thư giãn như thiền, đọc sách, nghe nhạc để kiểm soát căng thẳng.
Khi người bệnh xây dựng được thói quen tập luyện đều đặn, kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý và nghỉ ngơi đầy đủ, nguy cơ tái phát viêm loét dạ dày – tá tràng sẽ giảm đáng kể, đồng thời sức khỏe tổng thể cũng được nâng cao.
Việc kiên trì tập luyện thể chất đúng phương pháp không chỉ là "vị thuốc bổ" giúp đẩy lùi căng thẳng - thủ phạm thầm lặng của bệnh dạ dày, mà còn trực tiếp thúc đẩy quá trình chữa lành tự nhiên của cơ thể. Hãy coi tập luyện như một phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị toàn diện để có một hệ tiêu hóa khỏe mạnh và một cơ thể tràn đầy sinh lực.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chứng minh, bệnh nhân kết hợp điều trị y tế với một chế độ tập luyện khoa học có thời gian hồi phục nhanh hơn và tỷ lệ tái phát thấp hơn so với nhóm chỉ sử dụng thuốc đơn thuần. Bên cạnh tác động sinh lý, tập luyện còn mang lại lợi ích tâm lý rõ rệt, giúp giảm lo âu, trầm cảm – những yếu tố tác động tiêu cực đến diễn tiến của bệnh.
Mời bạn xem thêm video:
Cách phân biệt loét dạ dày và loét hành tá tràng.
