Từ những đội cứu hỏa đầu tiên
Sau khi Thủ đô được giải phóng, tháng 12/1954, Đại đội Cứu hỏa Hà Nội được thành lập với gần 60 cán bộ, chiến sĩ. Đây là tiền đề quan trọng cho quá trình xây dựng lực lượng PCCC chuyên nghiệp tại Hà Nội.
Ngày 1/1/1955, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm đơn vị đang làm nhiệm vụ tại Quảng trường Ba Đình và chúc: “Bác chúc các chú thất nghiệp”. Lời chúc thể hiện mong muốn công tác phòng cháy được thực hiện tốt, hạn chế cháy và thiệt hại.
Trong chiến tranh, lực lượng chữa cháy Hà Nội phải ứng phó với nhiều vụ cháy do bom đạn. Trận chiến tại Tổng kho xăng dầu Đức Giang ngày 29/6/1966 là một trong những vụ việc lớn. Sau 17 giờ chiến đấu, lực lượng chữa cháy đã bảo vệ được phần lớn lượng xăng dầu tại kho.
Ngày 4/10/1961 được xác định là Ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, đánh dấu một chặng đường xây dựng và phát triển của lực lượng qua các thời kỳ. (Ảnh Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH)
Không chỉ chờ cháy
Hà Nội hiện có mật độ dân cư cao, nhiều khu đô thị, nhà cao tầng, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, kho hàng và cơ sở có nguy cơ cháy, nổ.
Trong bối cảnh đó, xử lý nhanh khi xảy ra cháy vẫn là nhiệm vụ thường trực, nhưng phòng ngừa ngày càng giữ vai trò quan trọng.
Trong chỉ đạo tháng 5/2026, UBND TP Hà Nội cho biết tình hình cháy, nổ trong quý I giảm so với cùng kỳ. Tuy nhiên, thành phố cũng nêu còn các công trình vi phạm chưa được xử lý dứt điểm, một số cơ sở chưa bảo đảm yêu cầu PCCC và hạ tầng, trang thiết bị phục vụ công tác còn hạn chế.
Điều này cho thấy bài toán PCCC không chỉ nằm ở khả năng dập lửa, mà còn ở việc phát hiện và xử lý nguy cơ trước khi sự cố xảy ra.
Ở cơ sở, những việc tưởng như đơn giản lại có ý nghĩa trực tiếp với an toàn PCCC: kiểm tra hệ thống điện, không để thiết bị quá tải, sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt đúng cách, duy trì lối thoát nạn và trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu.
Cùng với đó là các mô hình tổ liên gia an toàn PCCC, điểm chữa cháy công cộng và lực lượng PCCC tại chỗ.
Những mô hình này không thay thế lực lượng chuyên nghiệp, nhưng có thể tạo thêm khả năng phát hiện, xử lý sự cố trong những phút đầu tiên.
Trong một Hà Nội ngày càng phát triển, Cảnh sát PCCC và CNCH phải làm nhiều hơn việc chạy đến hiện trường khi tiếng còi báo cháy vang lên. (Ảnh Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH)
Rút ngắn thời gian đến hiện trường
Với chữa cháy và cứu nạn, thời gian tiếp cận hiện trường có ý nghĩa quan trọng.
Từ ngày 1/7/2025, Công an TP Hà Nội tổ chức, bố trí lại lực lượng PCCC và CNCH theo đặc điểm địa bàn, dân cư và hạ tầng; tăng cường các điểm thường trực tại khu vực xa trung tâm, địa bàn giáp ranh.
Việc rút ngắn khoảng cách từ đơn vị đến hiện trường giúp tăng khả năng tiếp cận khi xảy ra sự cố. Tuy nhiên, hiệu quả xử lý còn phụ thuộc vào giao thông, đặc điểm công trình, khả năng tiếp cận và thông tin ban đầu về vụ việc.
Công tác PCCC cũng đang tăng cường ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong quản lý, tuyên truyền, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ người dân.
Việc xây dựng, cập nhật dữ liệu về PCCC và CNCH giúp cơ quan chức năng có thêm thông tin về cơ sở, địa bàn phục vụ quản lý và xử lý tình huống.
Tại Hà Nội, các hình thức tuyên truyền cũng được mở rộng trên nền tảng số, bên cạnh tuyên truyền trực tiếp tại khu dân cư và cơ sở.
Tuy nhiên, công nghệ không thay thế các yêu cầu cơ bản về an toàn. Hệ thống cảnh báo có thể phát hiện nguy cơ, dữ liệu có thể hỗ trợ quản lý, nhưng việc bảo đảm an toàn điện, nguồn lửa, lối thoát nạn vẫn phụ thuộc lớn vào trách nhiệm của từng cơ sở và hộ gia đình.
Khi có tin báo, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH phải đồng thời tiếp nhận thông tin, điều phương tiện, tiếp cận hiện trường, tổ chức chữa cháy và tìm kiếm, cứu người.
Khói, nhiệt độ cao, nguy cơ sập đổ hoặc cháy lan khiến hiện trường có thể thay đổi nhanh. Vì vậy, huấn luyện thường xuyên là yêu cầu cần thiết để cán bộ, chiến sĩ xử lý các tình huống khác nhau.
Ở chiều ngược lại, người dân cũng cần biết cách báo cháy chính xác, thoát nạn và sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu khi điều kiện cho phép.
65 năm qua, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH không chỉ là xử lý khi cháy xảy ra, mà ngày càng đặt trọng tâm vào nhận diện, loại trừ nguy cơ từ sớm. (Ảnh Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH)
65 năm và những yêu cầu phía trước
65 năm (04/10/1961 - 04/10/2026) kể từ ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cũng là 65 năm gắn với những thay đổi về đô thị, công nghệ và phương thức tổ chức công tác PCCC.
Đối với Hà Nội, yêu cầu hiện nay không chỉ là duy trì lực lượng thường trực để xử lý nhanh khi có cháy, mà còn phải tiếp tục kiểm soát các nguy cơ ngay từ cơ sở, nâng cao khả năng phòng ngừa và giảm thiệt hại khi sự cố xảy ra.
Các chỉ đạo của thành phố trong năm 2026 cho thấy bên cạnh những kết quả đạt được, công tác PCCC vẫn còn những tồn tại về công trình, cơ sở, hạ tầng và quản lý địa bàn cần tiếp tục khắc phục.
Vì vậy, sau những dấu mốc của 65 năm, câu chuyện của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH không chỉ nằm ở những cuộc xuất xe đến hiện trường.
Một phần quan trọng hơn nằm ở những nguy cơ được phát hiện trước khi thành đám cháy, những lối thoát nạn được mở trước khi có sự cố, những thiết bị được kiểm tra trước khi xảy ra chập cháy và những kỹ năng người dân có được trước khi cần đến.
Phòng cháy, xét cho cùng, không chỉ bắt đầu khi tiếng còi báo cháy vang lên. Nó bắt đầu từ việc mỗi cơ sở, mỗi gia đình nhận diện và xử lý những nguy cơ ngay từ khi chưa xảy ra sự cố.
