Viêm da cơ địa là một trong những bệnh da liễu mạn tính thường gặp, có đặc điểm diễn biến thành từng đợt bùng phát rồi thuyên giảm. Mặc dù không đe dọa tính mạng, nhưng bệnh sẽ gây ngứa ngáy kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, giấc ngủ, tâm lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Hiện nay, viêm da cơ địa chưa thể điều trị khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu duy trì lối sống phù hợp, chăm sóc da đúng cách và tránh các yếu tố kích thích, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt tình trạng bệnh, giảm tần suất cũng như mức độ bùng phát.
Vì sao viêm da cơ địa dễ tái phát?
Viêm da cơ địa xảy ra khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương, khiến da mất khả năng giữ nước và trở nên nhạy cảm hơn trước các tác nhân từ môi trường như bụi bẩn, hóa chất, vi khuẩn hoặc các chất gây dị ứng.
Khi hàng rào bảo vệ da suy yếu, da dễ bị khô, nứt nẻ và ngứa. Người bệnh càng gãi nhiều, tổn thương da càng nặng, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây viêm. Từ đó hình thành vòng xoắn bệnh lý khiến tình trạng bệnh kéo dài và tái phát nhiều lần.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm da cơ địa
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây viêm da cơ địa vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh có liên quan đến sự kết hợp của các yếu tố di truyền, rối loạn miễn dịch và tác nhân từ môi trường.
Yếu tố di truyền
Di truyền là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng. Thống kê cho thấy khoảng 60% người mắc viêm da cơ địa có con cũng mắc bệnh. Nếu cả cha và mẹ đều mắc viêm da cơ địa, nguy cơ con mắc bệnh có thể lên tới 80%.
Rối loạn hàng rào bảo vệ da
Ở người khỏe mạnh, lớp thượng bì có vai trò như một "lá chắn", giúp ngăn vi khuẩn, virus và các chất gây dị ứng xâm nhập vào cơ thể. Ở người mắc viêm da cơ địa, sự liên kết giữa các tế bào sừng bị suy giảm, khiến hàng rào bảo vệ da mất chức năng, làm da dễ mất nước và nhạy cảm hơn với các tác nhân gây kích ứng.
Rối loạn miễn dịch
Hệ miễn dịch của người mắc viêm da cơ địa thường phản ứng quá mức với các tác nhân vốn vô hại từ môi trường.
Quá trình này làm giải phóng nhiều chất trung gian gây viêm, dẫn đến tình trạng đỏ da, ngứa và tổn thương kéo dài. Đây cũng là lý do viêm da cơ địa thường đi kèm với các bệnh dị ứng khác như hen phế quản hoặc viêm mũi dị ứng.
Tác nhân môi trường
Nhiều yếu tố bên ngoài có thể khiến bệnh bùng phát, như:
- Thời tiết hanh khô hoặc quá nóng.
- Bụi nhà, phấn hoa.
- Lông chó, mèo.
- Hóa chất trong mỹ phẩm hoặc chất tẩy rửa.
- Khói thuốc lá và ô nhiễm môi trường.
Viêm da cơ địa là một trong những bệnh da liễu mạn tính thường gặp. Ảnh BVCC.
Những thói quen giúp kiểm soát viêm da cơ địa hiệu quả
Dưỡng ẩm cho da mỗi ngày
Dưỡng ẩm là một trong những biện pháp quan trọng giúp kiểm soát viêm da cơ địa. Người bệnh nên sử dụng kem dưỡng ẩm ít nhất 2 lần mỗi ngày, đặc biệt là ngay sau khi tắm để giúp khóa ẩm cho da.
Nên lựa chọn các sản phẩm dưỡng ẩm không chứa hương liệu, cồn hoặc chất tạo màu nhằm hạn chế nguy cơ kích ứng.
Tránh các yếu tố gây kích thích
Để giảm nguy cơ tái phát, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với các tác nhân có thể làm tổn thương hoặc kích ứng da như:
- Xà phòng có tính tẩy rửa mạnh.
- Mỹ phẩm chứa hương liệu hoặc cồn.
- Nước hoa, chất tẩy rửa gia dụng.
- Quần áo bằng len hoặc sợi tổng hợp có thể gây cọ xát da.
Người bệnh nên ưu tiên mặc quần áo bằng cotton mềm, rộng rãi và có khả năng thấm hút mồ hôi tốt.
Giữ môi trường sống sạch sẽ
Không gian sống sạch sẽ giúp giảm tiếp xúc với bụi, nấm mốc và các dị nguyên. Người bệnh nên:
- Vệ sinh nhà cửa thường xuyên.
- Hạn chế nuôi thú cưng nếu bị dị ứng với lông động vật.
- Giữ phòng ngủ thông thoáng.
- Tránh để nhiệt độ môi trường quá nóng hoặc quá khô.
Xây dựng chế độ ăn lành mạnh
Chế độ dinh dưỡng hợp lý góp phần hỗ trợ kiểm soát viêm da cơ địa. Nếu nghi ngờ một loại thực phẩm gây dị ứng như hải sản, sữa, trứng hoặc đậu phộng, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn thay vì tự ý kiêng hoàn toàn.
Bên cạnh đó, nên tăng cường:
- Rau xanh và trái cây tươi.
- Ngũ cốc nguyên hạt.
- Thực phẩm giàu Omega - 3 như cá hồi, cá thu, cá mòi nhằm hỗ trợ giảm phản ứng viêm.
Uống đủ nước mỗi ngày cũng góp phần cải thiện tình trạng khô da.
Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng kéo dài là yếu tố có thể khiến viêm da cơ địa bùng phát hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
Người bệnh nên duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, tập thể dục thường xuyên và thực hiện các biện pháp thư giãn như yoga, thiền hoặc hít thở sâu để giảm căng thẳng.
Điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ
Khi bệnh bùng phát, người bệnh không nên tự ý mua thuốc điều trị. Tùy vào mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi chống viêm, thuốc kháng histamine giúp giảm ngứa hoặc các thuốc điều hòa miễn dịch phù hợp.
Việc điều trị đúng phác đồ, kết hợp với chăm sóc da khoa học, sẽ giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả, hạn chế tái phát và phòng ngừa các biến chứng như nhiễm trùng da.
Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc viêm da cơ địa cần coi việc dưỡng ẩm, bảo vệ da và duy trì lối sống lành mạnh là những thói quen cần thực hiện hằng ngày. Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ không chỉ giúp giảm số lần bệnh bùng phát mà còn góp phần cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống về lâu dài.
