Vận động thường xuyên, không hút thuốc, ăn uống cân bằng, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và kiểm soát căng thẳng là những thói quen có lợi cho sức khỏe lâu dài.
Tuổi thọ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tuổi, di truyền, môi trường sống, điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Tuy nhiên, một số hành vi và thói quen hằng ngày có thể được chủ động điều chỉnh để bảo vệ sức khỏe.
1. Duy trì vận động thường xuyên
Hoạt động thể chất đều đặn giúp duy trì sức khỏe tim mạch, cơ bắp và xương khớp, đồng thời hỗ trợ kiểm soát cân nặng, đường huyết và sức khỏe tinh thần.
Không nhất thiết phải tập luyện với cường độ cao. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, làm việc nhà, làm vườn hoặc các hoạt động thể chất khác đều có thể góp phần tăng mức vận động hằng ngày. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên có ít nhất 150-300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75-150 phút hoạt động cường độ mạnh; đồng thời nên thực hiện các bài tập tăng cường cơ bắp ít nhất 2 ngày mỗi tuần.
Điều quan trọng là lựa chọn hình thức vận động phù hợp với tuổi, thể trạng và bệnh lý nền. Người ít vận động nên bắt đầu từ mức vừa sức và tăng dần.
2. Không hút thuốc
Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với nhiều bệnh, trong đó có bệnh tim mạch, bệnh phổi và nhiều loại ung thư. Vì vậy, không hút thuốc hoặc bỏ thuốc càng sớm càng tốt là một trong những thay đổi có lợi cho sức khỏe.
Người đang hút thuốc không nên cho rằng đã hút lâu năm thì bỏ thuốc không còn ý nghĩa. Ngừng hút thuốc vẫn mang lại lợi ích cho sức khỏe và giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh liên quan đến thuốc lá.
3. Ăn uống cân bằng, ưu tiên thực phẩm lành mạnh
Chế độ ăn uống lành mạnh nên đa dạng thực phẩm, ưu tiên rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, các loại hạt và nguồn protein phù hợp.
Nên hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống nhiều đường, thực phẩm chứa nhiều muối và chất béo bão hòa. Thay vì quá chú trọng vào một loại "thực phẩm trường thọ", điều quan trọng hơn là duy trì mô hình ăn uống cân đối trong thời gian dài.
Chế độ ăn uống lành mạnh nên đa dạng thực phẩm, ưu tiên rau xanh. Ảnh DK
4. Hạn chế rượu bia
Rượu bia có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có bệnh gan, bệnh tim mạch, rối loạn sức khỏe tâm thần và nhiều loại ung thư. WHO cho biết rượu là chất gây ung thư và nguy cơ ung thư tăng theo lượng rượu sử dụng.
Vì vậy, thay vì xác định một mức rượu "an toàn tuyệt đối", cách tiếp cận có lợi cho sức khỏe là càng uống ít càng tốt; không uống là lựa chọn giảm nguy cơ tốt nhất, đặc biệt đối với nguy cơ ung thư.
5. Ngủ đủ và duy trì giờ ngủ đều đặn
Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần. Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, tâm trạng, chuyển hóa và sức khỏe tim mạch.
Người trưởng thành thường cần khoảng 7-9 giờ ngủ mỗi đêm, nhưng nhu cầu cụ thể có thể khác nhau. Không chỉ chú ý số giờ ngủ, mỗi người cũng nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ và tạo không gian ngủ yên tĩnh, phù hợp.
Nếu mất ngủ kéo dài, ngáy to, có những cơn ngừng thở khi ngủ hoặc thường xuyên buồn ngủ ban ngày, nên đi khám để tìm nguyên nhân.
6. Quản lý căng thẳng
Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và nhiều khía cạnh của sức khỏe. Vì vậy, học cách quản lý stress là một phần của lối sống lành mạnh.
Mỗi người có thể lựa chọn phương pháp phù hợp như đi bộ, tập thể dục, hít thở sâu, thiền, yoga, nghe nhạc, đọc sách, dành thời gian cho thiên nhiên hoặc trò chuyện với người thân, bạn bè.
Hoạt động thể chất cũng có lợi cho sức khỏe tinh thần, giúp giảm các triệu chứng lo âu, trầm cảm và cải thiện sức khỏe tổng thể.
Sống khỏe bắt đầu từ những thay đổi nhỏ. Kéo dài tuổi thọ không đồng nghĩa với việc phải thực hiện một chế độ sống quá khắt khe. Những thay đổi đơn giản như tăng vận động, bỏ thuốc lá, ăn uống cân bằng, hạn chế rượu bia, ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng nếu được duy trì đều đặn sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Bên cạnh lối sống lành mạnh, mỗi người cũng nên khám sức khỏe định kỳ phù hợp với tuổi, giới tính và yếu tố nguy cơ để phát hiện sớm bệnh lý. Khi có triệu chứng bất thường, cần đi khám thay vì chỉ dựa vào thay đổi lối sống hoặc các sản phẩm được quảng cáo là "chống lão hóa", "tăng tuổi thọ".
