Ép trẻ ăn, cho trẻ vừa ăn vừa xem thiết bị điện tử hoặc kéo dài bữa ăn quá lâu là những thói quen cha mẹ nên tránh để giúp trẻ hình thành mối quan hệ tích cực với thực phẩm.
1. Cho trẻ ăn phù hợp theo độ tuổi
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Trong 6 tháng đầu đời, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn nếu có thể. Từ khoảng 6 tháng tuổi, trẻ bắt đầu ăn bổ sung khi có dấu hiệu sẵn sàng, đồng thời tiếp tục bú mẹ.
Thức ăn bổ sung cần đa dạng, phù hợp với khả năng ăn của trẻ và bảo đảm các nhóm chất cần thiết như tinh bột, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất. Thực phẩm cũng cần được chế biến phù hợp với khả năng nhai, nuốt ở từng giai đoạn phát triển.
Khi trẻ lớn dần, cha mẹ có thể tăng độ thô của thức ăn để trẻ học cách nhai và hình thành kỹ năng ăn uống. Không nên duy trì thức ăn xay nhuyễn quá lâu khi trẻ đã có khả năng ăn thức ăn có độ thô phù hợp.
2. Không ép trẻ ăn khi đã no
Một trong những sai lầm phổ biến là cố ép trẻ ăn hết khẩu phần vì lo con ăn ít, chậm tăng cân hoặc không "bụ bẫm".
Thường xuyên bị ép ăn có thể khiến trẻ hình thành tâm lý sợ hãi, căng thẳng mỗi khi đến bữa. Về lâu dài, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận biết tín hiệu đói và no của cơ thể.
Cha mẹ nên quan sát các dấu hiệu đói, no của trẻ, khuyến khích trẻ ăn nhưng không ép buộc. Có thể cho trẻ lựa chọn giữa một số thực phẩm lành mạnh thay vì yêu cầu trẻ phải ăn một món không thích.
Với trẻ ăn ít hoặc nhanh no, cha mẹ có thể chia thành các bữa nhỏ phù hợp thay vì cố ép trẻ ăn nhiều trong một bữa.
3. Không dùng đồ ngọt để "dụ" trẻ ăn
Bánh kẹo, nước ngọt hoặc thực phẩm nhiều đường trước bữa chính có thể làm giảm cảm giác đói và ảnh hưởng đến chất lượng khẩu phần của trẻ.
Cha mẹ nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo không lành mạnh. Thay vào đó, nên xây dựng chế độ ăn đa dạng với rau, trái cây, ngũ cốc, các loại đậu, thịt, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa phù hợp với độ tuổi.
Trái cây nguyên miếng thường là lựa chọn phù hợp hơn nước ép vì cung cấp chất xơ và giúp trẻ hình thành thói quen ăn thực phẩm ở dạng nguyên bản.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Ảnh: Minh Hiếu.
4. Không kéo dài bữa ăn quá lâu
Bữa ăn kéo dài hàng giờ có thể khiến trẻ mệt mỏi, mất hứng thú với việc ăn và tạo tâm lý căng thẳng cho cả trẻ và cha mẹ.
Thay vì liên tục nhắc nhở hoặc đuổi theo trẻ để đút từng thìa thức ăn, cha mẹ nên tạo khoảng thời gian ăn tương đối ổn định, sau đó kết thúc bữa nếu trẻ không muốn ăn thêm.
Không nên biến mỗi bữa ăn thành cuộc "đấu trí" giữa cha mẹ và trẻ. Điều quan trọng là xây dựng thói quen ăn uống tích cực và duy trì lịch ăn phù hợp.
5. Hạn chế cho trẻ vừa ăn vừa xem điện thoại, tivi
Cho trẻ vừa ăn vừa xem tivi, điện thoại, máy tính bảng hoặc chơi đồ chơi có thể khiến trẻ mất tập trung vào bữa ăn. Trẻ dễ ăn một cách thụ động, khó nhận biết cảm giác đói và no, đồng thời bỏ lỡ cơ hội giao tiếp và học các kỹ năng ăn uống trong bữa ăn.
Cha mẹ nên tạo không gian ăn uống yên tĩnh, hạn chế thiết bị điện tử và khuyến khích trẻ tập trung vào món ăn, tự xúc ăn phù hợp với khả năng.
Với trẻ nhỏ, ngồi ăn đúng tư thế cũng rất quan trọng để bảo đảm an toàn. Trẻ nên được ngồi thẳng, có chỗ tựa và bàn ghế phù hợp với chiều cao. Không nên cho trẻ vừa ăn vừa đi lại, chạy nhảy hoặc nằm ăn vì có thể làm tăng nguy cơ hóc, sặc.
6. Tạo không khí thoải mái trong bữa ăn
Bữa ăn gia đình là cơ hội để trẻ học cách ăn uống, giao tiếp và hình thành những thói quen tốt. Cha mẹ nên tạo không khí vui vẻ, tránh quát mắng hoặc gây áp lực khi trẻ ăn.
Khi phù hợp với độ tuổi, có thể khuyến khích trẻ tham gia những công việc đơn giản như rửa rau, lựa chọn thực phẩm hoặc cùng chuẩn bị món ăn dưới sự giám sát của người lớn. Điều này giúp trẻ làm quen với thực phẩm và có thể tăng hứng thú với bữa ăn.
Bên cạnh đó, trẻ cần được vận động thể chất hằng ngày phù hợp với lứa tuổi. Hoạt động thể lực không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn góp phần hình thành lối sống lành mạnh.
7. Một số lưu ý cha mẹ cần nhớ
Cha mẹ không nên cho trẻ ăn những thực phẩm từng gây phản ứng rõ ràng, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện dị ứng như nổi mề đay, phù môi, nôn ói hoặc khó thở. Khi nghi ngờ dị ứng thực phẩm, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá.
Đặc biệt, cha mẹ không nên:
- Ép trẻ ăn khi trẻ đã có dấu hiệu no.
- Dùng đồ ngọt để thưởng hoặc dụ trẻ ăn.
- Cho trẻ vừa ăn vừa xem thiết bị điện tử.
- Để trẻ chạy nhảy, chơi đùa trong khi ăn.
- Để trẻ nhỏ ăn một mình.
Một bữa ăn khoa học không chỉ nằm ở việc trẻ ăn được bao nhiêu mà còn ở cách trẻ hình thành mối quan hệ tích cực với thực phẩm. Cha mẹ nên kiên nhẫn, tôn trọng tín hiệu đói - no của trẻ và tạo môi trường ăn uống an toàn, thoải mái.
