Bệnh trĩ là tình trạng các đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng bị giãn và phình quá mức. Bệnh có thể gây chảy máu khi đi đại tiện, đau rát, ngứa hoặc sa búi trĩ, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Tùy mức độ và loại trĩ, bác sĩ có thể chỉ định điều chỉnh chế độ ăn uống, thay đổi thói quen đi vệ sinh, sử dụng thuốc hoặc thực hiện các thủ thuật, phẫu thuật khi cần thiết. Tuy nhiên, không ít người điều trị kéo dài nhưng bệnh vẫn tái phát.
Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp.
1. Không tuân thủ phác đồ điều trị
Một trong những nguyên nhân khiến điều trị trĩ không đạt hiệu quả là người bệnh không tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Tình trạng quên thuốc, bỏ liều, sử dụng thuốc không đúng thời điểm hoặc bỏ qua lịch tái khám có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
Đặc biệt, khi triệu chứng giảm, một số người tự ý ngừng thuốc hoặc ngừng các biện pháp điều trị. Việc này có thể khiến bệnh chưa được kiểm soát đầy đủ và triệu chứng tái xuất hiện. Người bệnh nên sử dụng thuốc đúng loại, đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định; không tự ý thay đổi phác đồ khi chưa trao đổi với bác sĩ.
2.Tự mua và lạm dụng thuốc
Tâm lý muốn giảm nhanh đau, ngứa hoặc chảy máu khiến một số người tự mua thuốc điều trị trĩ. Tuy nhiên, không phải loại thuốc nào cũng phù hợp với mọi trường hợp.
Đặc biệt, việc tự ý sử dụng thuốc có chứa corticoid kéo dài có thể gây các tác dụng không mong muốn tại chỗ, trong đó có tình trạng teo hoặc tổn thương da. Kháng sinh cũng không phải thuốc điều trị thường quy cho bệnh trĩ và chỉ nên sử dụng khi có chỉ định phù hợp.
Các loại thuốc đặt, thuốc bôi hoặc sản phẩm quảng cáo trên mạng cũng cần được sử dụng thận trọng. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, người bệnh nên được khám để xác định nguyên nhân thay vì tự điều trị kéo dài.
Chế độ ăn rau xanh giúp tốt cho người bệnh trĩ. Ảnh: TN
3. Chế độ ăn uống chưa phù hợp
Táo bón và tình trạng phải rặn nhiều khi đi đại tiện có thể làm tăng áp lực lên vùng hậu môn - trực tràng, khiến triệu chứng trĩ kéo dài hoặc tái phát.
Chế độ ăn ít chất xơ, thiếu rau xanh, trái cây và uống không đủ nước có thể khiến phân khô cứng, khó đào thải. Người bệnh nên tăng cường thực phẩm giàu chất xơ, uống đủ nước theo nhu cầu của cơ thể và hạn chế những thực phẩm khiến triệu chứng khó chịu tăng lên.
Đồ ăn cay, rượu bia hoặc các thực phẩm khác có thể làm một số người cảm thấy vùng hậu môn khó chịu hơn. Vì vậy, người bệnh nên theo dõi phản ứng của cơ thể để điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.
4. Ngồi quá lâu, ít vận động
Những người làm việc văn phòng, lái xe hoặc có thói quen ngồi lâu trong nhiều giờ liên tục dễ gặp các vấn đề liên quan đến táo bón và tuần hoàn vùng chậu.
Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp hỗ trợ nhu động ruột, hạn chế táo bón và góp phần duy trì sức khỏe tổng thể. Người bệnh nên tránh ngồi liên tục trong thời gian dài, có thể đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ sau mỗi khoảng thời gian làm việc.
Tuy nhiên, việc tập luyện cũng cần phù hợp với thể trạng, đặc biệt ở người đang có búi trĩ đau hoặc sa nhiều.
5. Ngại đi khám, tự tìm cách điều trị
Do bệnh xảy ra ở vùng nhạy cảm, nhiều người có tâm lý e ngại, xấu hổ nên trì hoãn thăm khám. Một số người chỉ đi khám khi triệu chứng chảy máu, đau hoặc sa búi trĩ trở nên rõ rệt.
Trong khi đó, chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do bệnh trĩ. Đây có thể là biểu hiện của nhiều bệnh lý khác ở đường tiêu hóa, vì vậy việc tự chẩn đoán có thể bỏ sót bệnh.
Người bệnh cũng nên thận trọng trước những thông tin quảng cáo trên mạng về các phương pháp điều trị "khỏi trĩ hoàn toàn" hoặc không cần thăm khám. Điều trị cần dựa trên loại trĩ, mức độ bệnh và tình trạng cụ thể của từng người.
6. Bỏ qua chăm sóc và theo dõi sau điều trị
Điều trị thành công không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể quay lại hoàn toàn những thói quen cũ. Nếu tiếp tục táo bón, rặn nhiều, ngồi lâu hoặc chế độ sinh hoạt thiếu khoa học, bệnh vẫn có thể tái phát.
Sau điều trị, người bệnh cần thực hiện đúng hướng dẫn của bác sĩ, tái khám khi được yêu cầu và chủ động thông báo nếu xuất hiện chảy máu, đau, sưng hoặc sa búi trĩ trở lại.
Việc tập luyện cơ sàn chậu có thể hữu ích đối với một số người, nhưng cần được hướng dẫn phù hợp thay vì tự tập quá mức hoặc áp dụng không đúng kỹ thuật.
Điều trị trĩ hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào thuốc hay thủ thuật mà còn liên quan đến việc thay đổi thói quen sinh hoạt và tuân thủ hướng dẫn y tế. Khi có biểu hiện chảy máu hậu môn, đau, sa búi trĩ hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh nên đi khám chuyên khoa để được xác định chính xác nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
