Theo ThS. BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, tỳ vị là gốc của sự sinh hóa khí huyết, giữ vai trò tiêu hóa, hấp thu và vận chuyển dinh dưỡng nuôi dưỡng toàn cơ thể. Trong những ngày Tết, chế độ ăn uống thất thường dễ làm tỳ vị suy yếu.
Dưới đây là những sai lầm ăn uống thường gặp ngày Tết khiến tỳ vị suy yếu, sinh bệnh mà nhiều người hay bỏ qua.
1. Ăn quá no, ăn liên tục không đúng giờ
Ngày Tết, các bữa ăn thường kéo dài, xen kẽ tiệc tùng, thăm hỏi, ăn vặt liên tục từ sáng đến tối. Việc ăn quá no, ăn dồn dập khiến tỳ vị không kịp vận hóa, thức ăn tích trệ trong trung tiêu, sinh đầy bụng, chướng hơi, buồn nôn, ợ chua.
Theo y học cổ truyền, ăn uống không điều độ dễ gây tỳ vị hư nhược, khí trệ, lâu dần dẫn đến kém ăn, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa kéo dài.
2. Ăn nhiều đồ béo, ngọt, nhiều đạm
Bánh chưng, bánh tét, thịt kho, giò chả, đồ chiên rán, bánh kẹo ngọt… là những món quen thuộc ngày Tết nhưng lại nhiều béo – ngọt – đạm, khó tiêu.
Ăn quá nhiều các món này dễ sinh đàm thấp, thấp trệ, làm tỳ mất chức năng vận hóa, gây cảm giác nặng bụng, buồn ngủ, tăng cân nhanh, mụn nhọt, nóng trong. Với người có tỳ vị vốn yếu, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền, tình trạng này càng rõ rệt.
Món ăn ngày Tết thường giàu béo, đạm khiến tỳ vị suy yếu.
3. Uống nhiều rượu bia
Rượu bia là yếu tố rất hại tỳ vị nếu sử dụng quá mức. Theo y học cổ truyền, rượu có tính nhiệt, uống nhiều dễ tổn thương tỳ vị, sinh thấp nhiệt, gây đầy bụng, tiêu chảy, nóng trong, khô miệng, mệt mỏi.
Việc uống rượu bia khi bụng đói hoặc kết hợp với đồ ăn nhiều dầu mỡ càng khiến tỳ vị quá tải, dễ phát sinh các rối loạn tiêu hóa cấp trong dịp Tết.
4. Ăn nhiều đồ lạnh, nước đá
Thời tiết lạnh nhưng nhiều người vẫn sử dụng nước ngọt lạnh, bia đá, kem trong các buổi gặp mặt. Đồ lạnh làm tỳ vị bị hàn, cản trở quá trình tiêu hóa, dễ gây đau bụng, tiêu chảy, lạnh bụng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
Theo y học cổ truyền, ăn uống lạnh thường xuyên sẽ làm tỳ dương suy yếu, lâu dài dẫn đến rối loạn tiêu hóa mạn tính.
5. Ăn uống thất thường, bỏ bữa
Ngủ muộn, dậy muộn, đi chơi nhiều khiến nhiều người bỏ bữa hoặc ăn uống thất thường trong những ngày Tết. Điều này làm nhịp sinh học của tỳ vị bị rối loạn, ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa và hấp thu.
Tỳ vị suy yếu không chỉ gây ăn uống kém mà còn ảnh hưởng đến tinh thần, gây mệt mỏi, uể oải, giảm sức đề kháng sau kỳ nghỉ Tết.
Tăng cường rau xanh trong các bữa ăn giúp tỳ vị phục hồi sau những bữa ăn giàu đạm, béo.
6. Ít rau xanh, thiếu chất xơ
Trước đây, khi thịt thà còn đắt đỏ, mâm cơm ngày Tết chủ yếu là rau, chỉ có một đến hai món thịt. Ngày nay, mâm cỗ Tết thường nhiều thịt, tinh bột, đồ béo nhưng lại thiếu rau xanh và chất xơ, khiến tỳ vị khó vận hóa, dễ táo bón, đầy trệ. Táo bón kéo dài làm độc tố tích tụ, ảnh hưởng đến toàn bộ cơ thể.
Lời khuyên của thầy thuốc
Để bảo vệ tỳ vị trong những ngày Tết, ThS. BS. Nguyễn Quang Dương cho biết, mỗi người cần: Ăn uống điều độ, đúng giờ, không ăn quá no; do những ngày Tết ít vận động hơn ngày thường nên khả năng tiêu hóa cũng giảm; hạn chế đồ béo, ngọt, chiên rán; tăng rau xanh, món luộc, hấp; hạn chế rượu bia, tránh uống khi đói; tránh đồ ăn, thức uống quá lạnh; giữ ấm vùng bụng, nhất là khi thời tiết lạnh...
Người cao tuổi và những người có bệnh lý dạ dày – đại tràng, tỳ vị hư yếu cần đặc biệt thận trọng trong ăn uống ngày Tết để tránh làm bệnh tái phát hoặc nặng hơn.
Ngoài những lưu ý trên, nhóm đối tượng này nên: Chia nhỏ bữa, ưu tiên ăn chậm, nhai kỹ để giảm gánh nặng cho tỳ vị; hạn chế tối đa cay nóng, nhiều đạm, bánh kẹo ngọt; tránh ăn quá mặn; nên dùng thức ăn, đồ uống ấm; người có tiền sử viêm dạ dày, trào ngược nên kiêng hẳn rượu bia; tăng cường rau xanh, món luộc, hấp, cháo, súp ấm, các món dễ tiêu để hỗ trợ tỳ vị vận hóa; tránh thức khuya, tránh ăn tối muộn để tỳ vị có thời gian nghỉ ngơi; có thể dùng nước trần bì (vỏ quýt) giúp giảm ứ trệ, hỗ trợ tiêu hóa.
Nước vỏ quýt giảm ứ trệ, hỗ trợ tiêu hóa.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
