Khô âm đạo là khi độ ẩm trong môi trường âm đạo giảm xuống, các mô mất đi độ đàn hồi, các tế bào trở nên mỏng hơn, phẳng hơn và dễ bị tổn thương. Tình trạng này có thể diễn ra tạm thời rồi tự khỏi sau một giai đoạn căng thẳng, sau sinh con, hoặc có thể trở thành mạn tính khi nồng độ estrogen giảm vĩnh viễn trong thời kỳ mãn kinh.
1. Tác động của chứng khô âm đạo đến đời sống tình dục
Bình thường, dịch tiết âm đạo đóng vai trò làm chất bôi trơn tự nhiên để bảo vệ bề mặt thành âm đạo khỏi ma sát trong cuộc sống hàng ngày và khi quan hệ tình dục. Đồng thời, âm đạo cũng tự nhiên giãn ra và co giãn trong quá trình giao hợp tùy thuộc vào các tư thế và hoạt động.
Dấu hiệu đầu tiên của khô âm đạo thường là cảm giác khó chịu khi quan hệ tình dục, ngay cả khi bạn tình thực hiện các động tác một cách nhẹ nhàng. Nếu không được tìm hiểu và xử lý sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng lớn đến tâm lý cũng như hạnh phúc gia đình.
Khi việc quan hệ tình dục trở nên khó chịu hoặc đau đớn, ham muốn của người phụ nữ sẽ bị suy giảm rõ rệt. Điều này dẫn đến một vòng luẩn quẩn: giảm ham muốn khiến cơ thể ít tiết ra chất bôi trơn tự nhiên hơn, từ đó càng làm tăng cảm giác đau và tiếp tục làm giảm ham muốn ở những lần sau.
Khô âm đạo là khi nội tiết tố của phụ nữ bị suy giảm khiến âm đạo mất đi độ ẩm thông thường hay còn được gọi là chất bôi trơn tự nhiên.
Nỗi sợ hãi cơn đau có thể khiến phụ nữ bắt đầu âm thầm né tránh chuyện chăn gối, thậm chí né tránh cả những cử chỉ thân mật như ôm ấp, hôn vì sợ điều đó sẽ dẫn đến quan hệ tình dục. Sự thay đổi này dễ gây căng thẳng cho mối quan hệ vợ chồng, tạo ra sự thất vọng cho cả hai bên khi người bạn đời có cảm giác bị từ chối.
Bên cạnh đó, tình trạng khô hạn nghiêm trọng còn gây ngứa ngáy, kích ứng và khó chịu ngay cả trong các hoạt động thường ngày của phụ nữ. Tuy nhiên, tình trạng khô âm đạo có thể kiểm soát được bằng nhiều cách khác nhau để duy trì đời sống tình dục lành mạnh, thay vì chỉ phụ thuộc vào việc sử dụng các chất bôi trơn nhân tạo.
2. Các nguyên nhân phổ biến gây khô âm đạo
Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng suy giảm độ ẩm vùng kín, bao gồm các yếu tố sinh lý, tâm lý và bệnh lý:
- Giai đoạn mãn kinh và tiền mãn kinh: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Một số nghiên cứu cho thấy tình trạng này có thể ảnh hưởng đến khoảng 90% phụ nữ sau mãn kinh. Khi nồng độ nội tiết tố estrogen giảm mạnh, mô âm đạo trở nên mỏng và dễ tổn thương hơn, dẫn đến cảm giác đau rát hoặc trầy xước.
- Thời kỳ mang thai và cho con bú: Trong suốt thai kỳ và thời gian nuôi con bằng sữa mẹ, các nội tiết tố trong cơ thể phụ nữ có sự thay đổi mạnh mẽ, làm giảm tạm thời khả năng tiết dịch âm đạo.
- Khi phụ nữ thường xuyên gặp căng thẳng và lo âu: Sức khỏe tinh thần và cảm xúc đóng vai trò rất lớn đối với sức khỏe tình dục. Căng thẳng tâm lý kéo dài có thể cản trở các tín hiệu thần kinh và làm suy giảm khả năng duy trì chất bôi trơn tự nhiên của cơ thể.
- Tác dụng phụ của thuốc: Việc sử dụng một số loại thuốc điều trị như thuốc kháng histamine, thuốc chống trầm cảm và thuốc tránh thai có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng dịch tiết trong âm đạo.
- Các bệnh lý mạn tính: Những người mắc các bệnh nền như đái tháo đường, rối loạn tự miễn dịch hoặc đang bị nhiễm trùng âm đạo thường có nguy cơ cao đối mặt với tình trạng khô hạn.
- Ảnh hưởng của các phương pháp điều trị ung thư: Các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị có thể làm tổn thương trực tiếp đến các mô ở vùng âm đạo và làm suy giảm nghiêm trọng nồng độ estrogen. Tùy thuộc vào liệu trình điều trị, phụ nữ có thể gặp phải những ảnh hưởng tạm thời hoặc lâu dài đến sức khỏe âm đạo và chức năng tình dục.
Ngoài ra, khô âm đạo còn có thể xảy ra do chị em thụt rửa âm đạo sai cách, tình trạng khô da ở bộ phận sinh dục và kích thích âm đạo trong lúc quan hệ không đủ hoặc không đúng cách. Đôi khi không rõ nguyên nhân gây bệnh.
Tuy khô âm đạo khá thường gặp nhưng chị em lưu ý, khi gặp phải vấn đề này không có nghĩa là chấm dứt một đời sống tình dục lành mạnh và trọn vẹn. Khi nhận thấy các dấu hiệu đau rát, ngứa ngáy kéo dài hoặc khó chịu ngay cả khi đi bộ và sinh hoạt bình thường, chị em không nên âm thầm chịu đựng. Chị em nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa để được bác sĩ thăm khám, xác định chính xác nguyên nhân và tư vấn các giải pháp khắc phục an toàn, phù hợp với từng trường hợp.
