6 nguyên nhân dễ gây chóng mặt ở người cao tuổi

Tình trạng chóng mặt ở người cao tuổi là một vấn đề sức khỏe phổ biến và tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và có xu hướng gia tăng do tốc độ già hóa dân số. Chóng mặt ở người cao tuổi là một triệu chứng phổ biến hay gặp, dễ bị tái phát và đặc biệt có thể gây tai nạn vấp ngã khi người cao tuổi đang lên xuống cầu thang bộ dẫn đến gãy xương, thậm chí bị chấn thương sọ não.

1. Chóng mặt ở người cao tuổi là gì?

Đó là hiện tượng có thể xuất hiện dưới dạng cảm giác choáng váng, hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng khi thay đổi tư thế.

Hiện tượng này không chỉ gặp ở nước ta mà gặp trên khắp toàn cầu, theo ghi nhận của Tổ chức y tế thế giới cho thấy cứ khoảng 10 người trên 60 tuổi thì có tới 3 người bị chóng mặt, và tỷ lệ này tăng lên đến 50% ở nhóm người trên 85 tuổi. Điển hình là tại một cuộc điều tra ở châu Âu thấy trên 30.000 người ghi nhận tần suất chóng mặt dao động từ 17% đến 39% ở người trên 80 tuổi, trong đó có tới 80% người bệnh phải đi khám bác sĩ. 

Ở Việt Nam, các thống kê y tế lâm sàng ghi nhận tỷ lệ chóng mặt ở người cao tuổi rất cao và có xu hướng tăng mạnh theo độ tuổi, đó là tỷ lệ mắc chung chiếm khoảng 30% người trên 65 tuổi thường xuyên gặp phải các cơn chóng mặt, choáng váng hoặc mất thăng bằng. Về tỷ lệ tăng theo độ tuổi cho biết, theo thống kê từ các bệnh viện lớn (như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Dược) cho thấy cứ 10 người trên 60 tuổi thì có 3 người bị chóng mặt. Tỷ lệ này tăng lên tới gần 50% đối với nhóm cụ già trên 85 tuổi.

2. Nguyên nhân chóng mặt ở người cao tuổi phổ biến là gì?

Chóng mặt ở người cao tuổi thường là do hệ quả của quá trình lão hóa tự nhiên kết hợp với nhiều bệnh lý nền phức tạp:

• Do rối loạn chức năng tiền đình ngoại biên, đây là nguyên nhân hàng đầu, tiêu biểu như bệnh chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV: Benign Paroxysmal Vertigo) ;
  
• Do sỏi tai lọt vào ống bán khuyên hoặc do hội chứng Meniere (dịch tai trong không đều), 
  
• Viêm dây thần kinh tiền đình hoặc do hạ huyết áp tư thế đứng (Hệ tim mạch bị lão hóa, thành mạch mất độ đàn hồi khiến máu không kịp bơm lên não khi người già đứng dậy đột ngột, gây choáng váng trong vài giây đến vài phút). 
  
• Do thiếu máu và suy giảm tuần hoàn não. Đây là hiện tượng xơ vữa động mạch hoặc hẹp động mạch cột sống thân nền làm giảm lưu lượng máu nuôi não và tiểu não. 
  
• Do tác dụng phụ của thuốc điều trị, bởi người cao tuổi thường uống nhiều loại thuốc cùng lúc (trị tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, suy thận...). Việc sử dụng các thuốc này, đặc biệt là insulin hoặc sulfonylureas, có thể gây ra các cơn hạ đường huyết dẫn đến chóng mặt và ngã. 
  
• Do thiếu hụt dinh dưỡng và mất nước bởi người già ít cảm thấy khát nên dễ bị thiếu nước (làm giảm thể tích tuần hoàn), hoặc bị thiếu các vi chất quan trọng như vitamin B12, vitamin D, sắt và magie. Bên cạnh đó cần nghĩ đến do nguyên nhân nguy hiểm, đó là đột quỵ (tai biến mạch máu não), u não hoặc chấn thương vùng đầu trước đó.
  

3. Nên làm gì khi người cao tuổi bị chóng mặt?

Khi người cao tuổi lên cơn chóng mặt, cần thực hiện ngay các bước an toàn đó là chọn tư thế an toàn tức là ngồi xuống hoặc nằm nghỉ ở nơi thoáng mát, kê gối thấp thoải mái, nhắm mắt lại để hạn chế cử động kích thích thị giác. 

Cần giữ nguyên tư thế (tránh thay đổi đột ngột) có nghĩa là không nên cố bước đi hoặc xoay người, quay đầu nhanh vì rất dễ mất thăng bằng gây ngã. 

Cần được bổ sung nước/đường tức là cần uống một ít nước ấm hoặc nước đường/nước trái cây nếu nghi ngờ bị hạ đường huyết hoặc mất nước. Lúc này người bệnh cần được yên tĩnh và cần giảm bớt ánh sáng mạnh và tiếng ồn xung quanh. Khi người bệnh đã hoàn toàn ổn định cần được kiểm tra y tế  bằng cách mời bác sỹ gia đình hoặc cho người bệnh đến bệnh viện gần nhất.